I FSK 883/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski (spr.), Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, po rozpoznaniu w dniu 28 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 665/19 w sprawie ze skargi B. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. z dnia 23 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od B. D. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. kwotę 360 (słownie: trzystu sześćdziesięciu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z 18 lutego 2020 r., I SA/Ol 665/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił, na skutek skargi B. D., decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. z 23 sierpnia 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy od września 2015 r. do listopada 2016 r. W motywach wyroku sąd stwierdził, że w postępowaniu podatkowym skarżący usiłował wzruszyć ostateczną decyzję w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy z lat 2015-2016 z tytułu sprzedaży działek. Naczelnik Urzędu Skarbowego w E. w odpowiedzi na pismo strony wznowił postępowanie na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i następnie decyzją z 3 czerwca 2019 r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji wymiarowej. Następnie organ odwoławczy uchylił w całości decyzję pierwszoinstancyjną i umorzył postępowanie w sprawie, z uwagi na brak podstaw do wszczęcia postępowania wznowieniowego. Sąd wyjaśnił, że w piśmie z 11 kwietnia 2019 r. skarżący nie żądał wznowienia postępowania i nie powoływał się na żadną z przesłanek wynikających z art. 240 Ordynacji podatkowej. Skarżący nie powoływał żadnej z powyższych przesłanek, a wręcz mówił, że nie może wskazać żadnej przesłanki do wznowienia postępowania. Na rozprawie przed sądem w dniu 18 lutego 2020 r. również oświadczył, że nie żądał wznowienia postępowania, bo żadne z przesłanek wznowienia postępowania nie wystąpiły. Konsekwentnie natomiast skarżący podkreślał, zarówno w piśmie z 12 kwietnia 2019 r., odwołaniu, jak i skardze do sądu, a także na rozprawie, że nie zgadza się z nierozliczeniem przez organ poniesionych przez skarżącego kosztów na uzbrojenie terenu oraz nie uwzględnienie "ulgi na uczniów". Zdaniem sądu, przy tak formułowanym stanowisku skarżącego, organy nieprawidłowo przeprowadziły postępowanie. W realiach sprawy nie było podstaw, by organy przyjęły, że strona żądała wszczęcia wznowienia postępowania w trybie art. 240 Ordynacji podatkowej. Co więcej, nie było podstaw, by organ przyjął, bez jakiegokolwiek wyjaśnienia, że pismo z 11 kwietnia 2019 r. jest żądaniem wznowienia postępowania podatkowego na wniosek strony. W konsekwencji sąd uznał, że organy nie rozpoznały sprawy co do jej istoty, gdyż nie ustaliły co jest istotą żądania strony. Organy bowiem nie ustaliły, czy pismo skarżącego z 11 kwietnia 2019r. jest nowym żądaniem, czy próbą kontynuacji postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją wymiarową, czy też zamysł skarżącego jest inny. Bez powyższych ustaleń, precyzujących stanowisko strony, nie jest możliwe nadanie prawidłowego biegu sprawie. Nie jest kompetencją organów, ani sądu decydowanie za stronę jakie żądania zgłasza do rozpoznania. Dlatego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ zobowiązany będzie ustalić, czym jest pismo z 11 kwietnia 2019 r. i z jakim zamiarem skarżący je złożył. W skardze kasacyjnej od ww. wyroku organ wniósł o uchylenie wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, jak też o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Jednocześnie złożono oświadczenie o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym (zrzeczenie się rozprawy). Swoje wnioski Dyrektor IAS wsparł następującymi zarzutami naruszenia przepisów postępowania: - art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 133, art. 134, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Ppsa) poprzez niewłaściwą kontrolę działalności organów podatkowych oraz bezpodstawne zastosowanie środków przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi do usuwania naruszenia prawa w rozstrzygnięciach administracyjnych, co spowodowało uchylenie decyzji zamiast oddalenia skargi, - art. 3 § 1, art. 133, art. 134, art. 141 § 4 ww. ustawy poprzez przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia wadliwie ustalonego stanu faktycznego poprzez błędne przyjęcie przez sąd pierwszej instancji, że organy podatkowe nie dokonały ustaleń dotyczących woli skarżącego w zakresie kierunku postępowania, - art. 141 § 4 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa poprzez niewskazanie norm procesowych naruszonych przez organy oraz brak uzasadnienia negatywnej oceny rozstrzygnięcia organu drugiej instancji, a w konsekwencji niewykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy, - art. 141 § 4, art. 153 Ppsa w zw. z art. 235 Kpa poprzez wydanie wiążącej organ błędnej oceny prawnej w zakresie nie wyjaśnienia woli skarżącego oraz zawarcie w uzasadnieniu wyroku błędnych wskazań co do dalszego postępowania organu. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zasadnie wskazał organ w środku odwoławczym, że w postępowaniu podatkowym podjęto próbę wyjaśnienia żądania strony. Pomimo skierowanych w tym względzie pytań (vide protokoły czynności z udziałem strony z 17 maja 2019 r. – k. 35 akt pierwszej instancji oraz z 29 lipca 2019 r. – k. 11 akt drugiej instancji), skarżący nie wskazał żadnych przesłanek w zakresie postępowań nadzwyczajnych, zarówno wznowieniowego, jak i w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Trafnie też wywiedziono w skardze kasacyjnej, że jedyną możliwością wzruszenia ostatecznej decyzji wymiarowej jest postępowanie nadzwyczajne, zaś dopuszczalne możliwości ograniczają się do wznowienia postępowania bądź stwierdzenia nieważności decyzji (s. 6 skargi kasacyjnej). Biorąc powyższe pod uwagę trudno zgodzić się z twierdzeniem sądu, że "nie jest kompetencją organów, ani sądu decydowanie za stronę jakie żądania zgłasza do rozpoznania" (s. 4 uzasadnienia wyroku). Prawidłowo bowiem argumentuje organ, że w postępowaniu podatkowym nic takiego nie miało miejsca; wywiedziono jedynie konsekwencje z braku stanowiska strony co do trybu, w jakim chciała podważyć ostateczną decyzję wymiarową w przedmiocie podatku od towarów i usług, pomimo poinformowania jej o przesłankach wzruszenia tejże decyzji i żądania sprecyzowania treści wniesionego pisma. Należy też podkreślić, że wydając wyrok o wskazanej wyżej treści sąd pierwszej instancji nie wykazał wpływu stwierdzonego uchybienia na wynik sprawy, do czego obliguje powołany w podstawie rozstrzygnięcia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa. Nie wyjaśnił również w ramach wskazań co do dalszego postępowania, w jaki jeszcze sposób organy mogłyby doprecyzować stanowisko skarżącego, co z kolei narusza art. 141 § 4 Ppsa. Innymi słowy nie przedstawiono potencjalnego skutku procesowego czynności zmierzających do ustalenia "istoty żądania strony". W skardze kasacyjnej organ wywodzi natomiast słusznie, że wobec braku sprecyzowania treści żądania, jak też w świetle podnoszonych przez skarżącego okoliczności i argumentów, brak jest podstaw do stwierdzenia przesłanek, które miałyby wpływ na zmianę decyzji wymiarowej. Z tych powodów należało orzec jak w sentencji wyroku, przychylając się do wskazanych w petitum środka odwoławczego podstaw kasacyjnych, a to na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 Ppsa. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w oparciu o art. 203 pkt 2 ww. ustawy.