I OSK 680/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 30 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. i H. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 października 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 579/19 w sprawie ze skargi M.P. i H. P. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] 2019 r. nr [...] w przedmiocie ujawnienia umowy dzierżawy w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 10 października 2019 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę M. P. i H. P. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] 2019 r. w przedmiocie ujawnienia umowy dzierżawy w operacie ewidencji gruntów i budynków. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy: 1) uchylił w całości decyzję Starosty K. z [...] 2018 r. o wykreśleniu w pozycjach rejestrowych nr G5 prowadzonych dla: obrębu geodezyjnego [...] w skład której wchodzą działki nr [...] oraz obrębu geodezyjnego [...] w skład której wchodzą działki nr [...], dzierżaw zawartych na okres od 1 sierpnia 2014 r. do 1 sierpnia 2024 r. oraz ujawnionych dzierżawców i o ujawnieniu w to miejsce nowych dzierżaw zawartych na okres od [...] 2018 r. do [...] 2028 r. oraz dzierżawcy F. P., oraz 2) odmówił ujawnienia w operacie ewidencji gruntów i budynków umowy dzierżawy zawartej [...] 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę podkreślił, że podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2019 r. poz. 725), ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403, ze zm.), rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2019 r. poz. 393). Sąd zaakcentował, że obowiązującą zasadą jest, że w ewidencji gruntów i budynków nie ujawnia się danych dotyczących dzierżawców i dzierżawionych gruntów, wyjątek od tej zasady zawarty jest w § 11 pkt 2 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym ujawnia się dane o gruntach, które są przedmiotem umów dzierżawy, oraz o dzierżawcach tych gruntów, zgłaszanych do ewidencji w związku z przepisami art. 28 ust. 4 pkt 1, art. 38 pkt 1 oraz art. 117 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przytaczając treść art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, Sąd wskazał, że skoro kwestią bezsporną pozostaje, że F. P.(strona umowy z dnia [...] 2018 r.) jest zstępnym M.P.i H.P. (również strony umowy z dnia [...] 2018 r.), to zasadnie organ odwoławczy ocenił, że w sprawie nie ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, uzasadniające ujawnienie umowy dzierżawy z [...] 2018 r. w operacie ewidencji gruntów. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku M.P. i H.P., reprezentowani przez adwokata, podnieśli zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, poprzez przyjęcie, że nie jest możliwym skuteczne przekazanie w ramach umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego własnym zstępnym, co skutkuje brakiem możliwości ujawnienia umowy dzierżawy w operacie ewidencji gruntów i budynków. Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi oraz zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że od wykazania zawartej umowy dzierżawy w ewidencji gruntów i budynków uzależnione jest nabycie przez skarżących uprawnienia do emerytury rolniczej, stąd też mając na uwadze na art. 20 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne taka umowa dzierżawy powinna zostać wpisana do ewidencji gruntów i budynków. Zakładając, że taka umowa nie powinna zostać wpisana do ewidencji, to skarżący, pomimo spełnienia przesłanek uprawniających ich do nabycia emerytury rolniczej, nie będą mogli jej skutecznie nabyć. Takie rozumowanie jest błędne i mija się z celem przepisów uprawniających ubezpieczonego rolnika do uzyskania przez niego emerytury rolniczej. Pismem z dnia 2 stycznia 2020 r. pełnomocnik skarżących kasacyjnie oświadczył o zrzeczeniu się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Na wstępie wyraźnie zaznaczyć trzeba, że ewidencja gruntów jest zbiorem informacji prowadzonym przez organy administracji publicznej, które rejestrują w niej jedynie stany prawne w oparciu o określone dokumenty. Rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem danych wynikających z przedłożonych organowi dokumentów, stąd też ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. W utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że ewidencja gruntów pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów oraz nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy, a zmiany danych w ewidencji gruntów można dokonać tylko w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe lub akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1422/18, CBOSA) Na tle rozpoznawanej sprawy kwestią podlegającą rozważeniu pozostawała możliwość ujawnienia w ewidencji gruntów umowy dzierżawy zawartej przez skarżących będących właścicielami nieruchomości rolnych z ich synem, na okoliczność zaprzestania przez nich prowadzenia działalności rolniczej w związku z przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Należy zatem podkreślić, że w myśl art. 20 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się informacje dotyczące umów dzierżawy, jeżeli od wykazania takich informacji w ewidencji gruntów i budynków uzależnione jest nabycie praw wynikających z przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także z przepisów o rozwoju obszarów wiejskich. W tym zakresie przywołany przez Sąd I instancji oraz organ odwoławczy art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników precyzyjnie wskazuje, że uznaje się, iż emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej: a) małżonkiem emeryta lub rencisty, b) jego zstępnym lub pasierbem, c) osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym, d) małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b lub c. Oznacza to, że wpisowi do ewidencji gruntów nie podlegają m.in. umowy dzierżawy zawarte ze zstępnym emeryta lub rencisty, te bowiem nie świadczą o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Należy zatem zgodzić się z Sądem I instancji, że podpisana przez skarżących z synem umowa dzierżawy gruntów rolnych nie podlegała ujawnieniu w ewidencji gruntów. Ta bowiem z woli wyraźnego ustawowego unormowania nie mogła świadczyć o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolnej. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników pozostawał nieuzasadnionym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.