II Ko 54/22

Sądy powszechne2022-12-23

Sygnatura

II Ko 54/22

Data orzeczenia

2022-12-23

Rodzaj

REASONS

Treść orzeczenia

<table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="11"/> <col width="14"/> <col width="18"/> <col width="33"/> <col width="131"/> <col width="3"/> <col width="118"/> <col width="33"/> <col width="55"/> <col width="44"/> <col width="22"/> <col width="11"/> <col width="87"/> <col width="98"/> </colgroup> <tr> <td colspan="15"> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> </div> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> Formularz (...) </td> <td colspan="5"> Sygnatura akt </td> <td colspan="2"> IIKo 54/22 </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 1. WNIOSKODAWCA </td> </tr> <tr> <td colspan="15">  A. S. </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 2. ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> 1. </td> <td colspan="8"> Odszkodowanie (kwota główna) </td> <td colspan="6"> Odsetki </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> 11.452,75 zł (jedenaście tysięcy czterysta pięćdziesiąt dwa złote siedemdziesiąt pięć groszy) - za szkodę doznaną na skutek wydania orzeczenia Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Prezydencie Miasta C. z 30 grudnia 1983 r. o sygn. akt 2402/87 </td> <td colspan="6"> od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> 2. </td> <td colspan="8"> Zadośćuczynienie (kwota główna) </td> <td colspan="6"> Odsetki </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> 50.000 zł (pięćdziesiąt tysięcy złotych) – za krzywdę doznaną na skutek wydania orzeczenia Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Prezydencie Miasta i Gminy w D. z nieustalonego dnia sierpnia 1983 r. o sygn. nieznanej </td> <td colspan="6"> od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> 50.000 zł (pięćdziesiąt tysięcy złotych) - za krzywdę doznaną skutek wydania orzeczenia Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Prezydencie Miasta C. z 30 grudnia 1987 r. o sygn. akt 2402/87 </td> <td colspan="6"> od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> 3. </td> <td colspan="8"> Inne </td> <td colspan="6"> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> Zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy zwrotu kosztów ustanowienia pełnomocnika w wysokości 6-krotności stawki minimalnej z uwagi na znaczny stopień skomplikowania sprawy. </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 7.3. Ustalenie faktów </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 0.1.3.1. Fakty uznane za udowodnione </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Lp. </td> <td colspan="9"> Fakt </td> <td colspan="3"> Dowód </td> <td> Numer karty </td> </tr> <tr> <td rowspan="6" colspan="2"> 3.1.1. </td> <td rowspan="5" colspan="9"> A. S. urodził się (...) w C.. Z zawodu był górnikiem – pracował w Kopalni (...) w B.. A. S. był założycielem organizacji młodzieżowej Komitet oporu społecznego”. Pozostawał z zainteresowaniu Służby Bezpieczeństwa, z uwagi na prowadzenie działalności w „nielegalnych” strukturach. </td> <td colspan="3"> informacja z komputerowego zbioru danych byłej Służby Bezpieczeństwa </td> <td> k. 19, 337 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> wykaz nielegalnych organizacji i ugrupowań Wydziału śledczego WUSW K. </td> <td> k. 26 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> plan wykonawczy </td> <td> k. 30 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> pismo z 04.06.1987 r. </td> <td> k. 39-43 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> kwestionariusz osoby rozpracowywanej </td> <td> k. 44-46 </td> </tr> <tr> <td colspan="9"> </td> <td colspan="3"> karta informacyjna </td> <td> k. 28, 274-275-283, 294-303, 307-310, </td> </tr> <tr> <td rowspan="7" colspan="2"> 3.1.2. </td> <td rowspan="7" colspan="9"> A. S. został aresztowany w dniu 27 grudnia 1987 roku w C. pod zarzutem tego, że w dniu 28 grudnia 1987 roku w stanie nietrzeźwości wywołał awanturę w restauracji (...) w C., posiadając przy sobie ulotki i karty świąteczne z życzeniami świątecznymi – karykaturami rządu sygnowane przez zdelegalizowany związek (...), w bagażu. Podczas zatrzymania, zabezpieczono ww. ulotki. Natomiast podczas aresztowania, w komendzie Milicji Obywatelskiej, A. S. odebrano znaczek z symbolem Polski Walczącej oraz zadano mu liczne obrażenia ciała, a następnie pobitego wrzucono do celi, gdzie A. S. doznał torsji, z uwagi na liczne rany nie mógł się swobodnie poruszać, obrażano go wulgarnymi słowami. Wobec tego, dnia następnego został przewieziony do szpitala w C. na oddział (...). Podejrzewano u A. S. pęknięcie wątroby, śledziony, złamania wewnętrzne kości, uszkodzenie nerki. Po jednym dniu hospitalizacji, A. S. został zabrany przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa do Aresztu Śledczego w P.. </td> <td colspan="3"> biuletyn informacyjny </td> <td> k. 25 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> informacja z tygodnika M.: (...) 1988 nr 234 </td> <td> k. 24 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> pismo z 28.12.1987r. </td> <td> k. 56 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> meldunek sygnalny z 17.03.1988r. </td> <td> k. 67 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> informacja komisji interwencji i praworządności </td> <td> k. 75 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> zeznania A. S. </td> <td> k.330-334 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td rowspan="7" colspan="2"> 3.1.3. </td> <td rowspan="7" colspan="9"> Orzeczeniem z 30 grudnia 1987 roku Kolegium do spraw wykroczeń przy Prezydencie Miasta C. uznało A. S. za winnego tego, że w okresie od dnia 24 grudnia 1987 r. do dnia 28 grudnia 1987 r. na terenie miasta C. nie posiadając zezwolenia przewoził i przenosił w celu rozpowszechniania utwory i inne informacje w postaci ulotek, biuletynów i różnych wydawnictw sygnowanych przez zdelegalizowany związek (...) i za powyższy czyn wymierzyło A. S. karę 50.000 zł grzywny, przepadek przedmiotów zabezpieczonych w trakcie zatrzymania oraz 1.000 zł tytułem kosztów postępowania. </td> <td colspan="3"> karta rejestracyjna postępowania przygotowawczego podejrzanego </td> <td> k. 29, 318 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <div> <h2>ORZECZENIE</h2> </div> </td> <td> k. 64, 230-233 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> wezwanie do uiszczenia grzywny </td> <td> k. 65 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> zawiadomienie o dokonaniu wpłaty </td> <td> k. 66 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> meldunek sygnalny z 17.03.1988r. </td> <td> k. 67 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> telegram (...) </td> <td> k. 69 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> uzupełnienie meldunku nr 915 </td> <td> k. 84-85 </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> 3.1.4. </td> <td colspan="9"> Postanowieniem z 05 lutego 1988 roku Kolegium ds. wykroczeń przy wojewodzie (...) utrzymało w mocy orzeczenie Kolegium do spraw wykroczeń przy Prezydencie Miasta C. z 30 grudnia 1987 roku. </td> <td colspan="3"> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> </div> </td> <td> k. 72, 224 </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> 3.1.5. </td> <td colspan="9"> W dniu 05 kwietnia 1988 roku A. S. wpłacił do Urzędu Miasta C. należności wynikające z orzeczenia z 30 grudnia 1987 roku Kolegium ds. wykroczeń przy Prezydencie Miasta C. w łącznej kwocie 51.000 zł. </td> <td colspan="3"> zawiadomienie o dokonaniu wpłaty </td> <td> k. 66, 220-221 </td> </tr> <tr> <td rowspan="6" colspan="2"> 3.1.6. </td> <td rowspan="6" colspan="9"> Kolegium ds. wykroczeń przy Naczelniku Miasta i Gminy w D. skazało A. S. za to, że w nocy z 21 na 22 sierpnia 1983 r. zakłócał wraz z grupą znajomych spokój i porządek publiczny poprzez śpiewanie piosenek o treści antysocjalistycznej, na karę 3 miesięcy aresztu. Po około miesiącu odbywania tej kary została ona zamieniona na karę grzywny. </td> <td colspan="3"> plan wykonawczy </td> <td> k. 30 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> meldunek operacyjny </td> <td> k. 32-34 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> pismo z 05.11.1986r. </td> <td> k. 35-36 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> meldunek </td> <td> k. 37-38 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> plan przedsięwzięć operacyjnych (...) </td> <td> k. 49v </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> zeznania A. S. </td> <td> k. 330-334 </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> 3.1.7. </td> <td colspan="9"> Komisja Orzecznictwa ds. wykroczeń decyzją z 12.04.1990r. w sprawie nr SA. (...)(18)90 uchyliła orzeczenie Kolegium I instancji przy Prezydencie Miasta C. z 31.12.1987r., wobec wejścia w życie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19890340179" title="Ustawa z dnia 29 maja 1989 r. o przebaczeniu i puszczeniu w niepamięć niektórych przestępstw i wykroczeń - Dz. U. z 1989 r. Nr 34, poz. 179 ()">ustawy z 29 maja 1989 r. o przebaczeniu i puszczeniu w niepamięć niektórych przestępstw i wykroczeń </a>. </td> <td colspan="3"> decyzja </td> <td> k. 73, 217 </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> 3.1.8. </td> <td colspan="9"> Kolegium Rejonowe ds. wykroczeń przy Prezydencie Miasta C. orzeczeniem zaocznym z 07.05.1990 r. nr rej. (...)/87 uznało A. S. za winnego tego, że w okresie od dnia 24.12.1987 r. do 28.12.1987 r. na terenie m. C. nie posiadając zezwolenia przewoził i przenosił w celu rozpowszechniania utwory i inne informacje w postaci ulotek, biuletynów i różnych wydawnictw sygnowanych przez zdelegalizowany związek (...) i wymierzyło mu karę 15.000 zł grzywny i 1.500 zł kosztów postępowania. </td> <td colspan="3"> <div> <h2>ORZECZENIE</h2> </div> </td> <td> k. 74, 211, 213-214 </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> 3.1.9. </td> <td colspan="9"> Sąd Okręgowy w Płocku postanowieniem z 14 lipca 2022 roku w sprawie II Ko 24/22 stwierdził nieważność zaocznego orzeczenia Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Prezydencie Miasta C. z 07 maja 1990 roku nr rej. (...)/87, uznającego A. S., urodzonego (...), syna W., winnym tego, że w okresie od 24 do 28 grudnia 1987 roku na terenie miasta C., nie posiadając zezwolenia przewoził i przenosił w celu rozpowszechniania utwory i inne informacje w postaci ulotek, biuletynów, różnych wydawnictw sygnowanych przez zdelegalizowany Związek (...), tj. popełnienia wykroczenia z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19710120114" title="Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń - Dz. U. z 1971 r. Nr 12, poz. 114 (art. 52 a;art. 52 a § 1;art. 52 a § 1 pkt. 2)">art. 52a § 1 pkt 2 kodeksu wykroczeń</a>, którym to orzeczeniem wymierzona została A. S. kara 50.000 zł grzywny. </td> <td colspan="3"> postanowienie II Ko 24/22 </td> <td> akta sprawy II Ko 24/22 k. 143-145 </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> 3.1.10 </td> <td colspan="9"> Sąd Okręgowy w Płocku postanowieniem z 14 lipca 2022 roku w sprawie II Ko 24/22 stwierdził nieważność orzeczenia Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Naczelniku Miasta i Gminy w D. z nieustalonego dnia pomiędzy 22 sierpnia 1983 roku, a końcem października 1983 roku (nieustalony także numer sprawy), w części uznającej A. S., urodzonego (...), syna W., winnym tego, że w nocy z 21 na 22 sierpnia 1983 roku w L. W., wspólnie z innymi osobami, zakłócił spokój i porządek publiczny przez głośne krzyki i śpiewanie piosenek o treści antysocjalistycznej, którym to orzeczeniem wymierzona została A. S. kara 3 miesięcy aresztu, zamieniona następnie na karę grzywny. </td> <td colspan="3"> postanowienie II Ko 24/22 </td> <td> akta sprawy II Ko 24/22 k. 143-145 </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 0.1.3.2. Fakty uznane za nieudowodnione </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> Lp. </td> <td> </td> <td colspan="8"> Fakt </td> <td colspan="2"> Dowód </td> <td> Numer karty </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> <td> </td> <td colspan="8"> </td> <td colspan="2"> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 4. ocena DOWODów </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> Lp. faktu z pkt 3.1 </td> <td colspan="3"> Dowód </td> <td colspan="8"> Zwięźle o powodach uznania dowodu </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> 3.1.2. 3.1.6. </td> <td colspan="3"> zeznania A. S. </td> <td colspan="8"> Podstawą do czynienia ustaleń faktycznych w sprawie były zeznania złożone przez wnioskodawcę A. S., które w ocenie Sądu w pełni zasługiwały na wiarę. A. S. posiadał wiedzę o okolicznościach objętych wnioskiem, ponieważ to właśnie on był osobą represjonowaną w związku ze swoją działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Pomimo znacznego upływu lat wnioskodawca pamiętał szczegóły dotyczące okoliczności, za które został skazany przez Kolegia ds. Wykroczeń przy Prezydencie i Miasta G. w D. i przy Prezydencie Miasta C.. Relacjonowanie przez wnioskodawcę w taki sposób zdarzeń z dalekiej przeszłości pozostaje zgodne z ludzką naturą – wszak w ludzkiej pamięci szczególnie pozostają wydarzenia, w trakcie których przeżywano wysoki stopień stresu i traumy. Tak też było w przypadku A. S., który podczas aresztowania w C. w komendzie Milicji Obywatelskiej został silnie pobity – podejrzewano u niego pęknięcie wątroby, śledziony, złamania wewnętrzne kości, uszkodzenie nerki. Po tak silnym pobiciu, dopiero następnego dnia został przetransportowany do szpitala w C. na oddział (...), gdzie spędził zaledwie jeden dzień. Dnia następnego funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa zabrali go do Aresztu Śledczego w P., co stanowiło dla niego znaczny dyskomfort. Oceniając zatem zeznania A. S. za wiarygodne Sąd stwierdził, że jakkolwiek ze względu na jego sytuację procesową był zainteresowany rozstrzygnięciem w sprawie, to z samej tej okoliczności nie sposób wysunąć tezy o nieprawdziwości tych relacji. Przeciwko zeznaniom wnioskodawcy nie przemawiają żadne dowody, a wszystkie fakty przez niego podawane zostały pozytywnie zweryfikowane dokumentami zgromadzonymi w sprawie. Rzeczą Sądu było także dokonanie oceny przez pryzmat doświadczenia życiowego i zasad logicznego myślenia, uwzględniając również pełną wiedzę historyczną, którą dysponuje orzekający w sprawie sąd. Niewątpliwie postępowania przeprowadzone przeciwko A. S. miały charakter represyjny. Dla ówczesnych organów wymiaru sprawiedliwości celem była „edukacja” obywateli, chęć pokazania siły komunistycznego aparatu władzy oraz tłumienie w zarodku ewentualnego społecznego ruchu oporu, chęć powstrzymania ewentualnych „następców” takich działań. Temu służyło orzekanie nieadekwatnie wysokich kar, stosowanie środków fizycznych dla wymuszenia nie tylko przyznania się do winy, ale i określonej treści wyjaśnień. Ocenione w tym kontekście zeznania A. S. zostały uznane za odpowiadające prawdzie. </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> 3.1.1. – 3.1.10 </td> <td colspan="3"> dokumentacja z akt IPN oraz akt SO w Płocku II Ko 24/22 i SO w Katowicach II Ko 14/22 </td> <td colspan="8"> Zgromadzone w aktach dokumenty wytworzone zostały przez instytucje powołane do ich gromadzenia i przetwarzania, a ich treści żadna ze stron nie kwestionowała. Sąd opierał zatem na nich swoje ustalenia faktyczne. </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 0.1.4.2.Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów 0.2.(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> Lp.faktu z pkt 3.1 albo 3.2 </td> <td colspan="2"> Dowód </td> <td colspan="9"> Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> </td> <td colspan="2"> </td> <td colspan="9"> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 3. PODSTAWA PRAWNA </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> Odszkodowanie </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"> 1. </td> <td colspan="7"> Kwota główna </td> <td colspan="7"> Odsetki </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> 11.452,75 złotych </td> <td colspan="7"> od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> Zwięźle o powodach podstawy prawnej </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> Podstawę prawną wnioskodawcy A. S. przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego </a>  (tekst jednolity Dz.U. z 2018 roku, poz. 2099), na mocy którego osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia (…) przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia albo decyzji. W razie śmierci tej osoby uprawnienie to przechodzi na małżonka, dzieci i rodziców. Dla oceny uprawnienia wnioskodawcy do żądania odszkodowania i zadośćuczynienia w pierwszej kolejności zważyć należy, iż roszczenia odszkodowawcze przewidziane ustawą tzw. „lutową” przysługują, a więc stają się wymagalne, po uprawomocnieniu się postanowienia stwierdzającego nieważność orzeczenia. Punktem wyjścia zatem dla rozważań w zakresie wniosku A. S. było stwierdzenie, iż postanowieniem z 14 lipca 2022 roku w sprawie II Ko 24/22 Sąd Okręgowy w Płocku stwierdził nieważność zaocznego orzeczenia Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Prezydencie Miasta C. z 07 maja 1990 r. nr rej. (...)/87, uznającego A. S., urodzonego (...), syna W., winnym tego, że w okresie od 24 do 28 grudnia 1987 r. na terenie miasta C., nie posiadając zezwolenia przewoził i przenosił w celu rozpowszechniania utwory i inne informacje w postaci ulotek, biuletynów, różnych wydawnictw sygnowanych przez zdelegalizowany Związek (...), tj. popełnienia wykroczenia z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19710120114" title="Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń - Dz. U. z 1971 r. Nr 12, poz. 114 (art. 52 a;art. 52 a § 1;art. 52 a § 1 pkt. 2)">art. 52a § 1 pkt 2 kodeksu wykroczeń</a>, którym to orzeczeniem wymierzona została A. S. kara 50.000 zł grzywny oraz orzeczenia Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Naczelniku Miasta i Gminy w D. z nieustalonego dnia pomiędzy 22 sierpnia 1983 r., a końcem października 1983 r. (nieustalony także numer sprawy), w części uznającej A. S., urodzonego (...), syna W., winnym tego, że w nocy z 21 na 22 sierpnia 1983 r. w L. W., wspólnie z innymi osobami, zakłócił spokój i porządek publiczny przez głośne krzyki i śpiewanie piosenek o treści antysocjalistycznej, którym to orzeczeniem wymierzona została A. S. kara 3 miesięcy aresztu, zamieniona następnie na karę grzywny. Bezspornie przy tym odpowiedzialność Skarbu Państwa, w przypadku roszczeń określonych w ust. 1 art. 8 cytowanej ustawy, ponoszona jest na zasadzie ryzyka, a jej podstawową przesłanką jest „ normalny” związek przyczynowy między działaniem lub zaniechaniem funkcjonariusza (organu) państwowego, a wyrządzoną szkodą. Dla ustalenia uprawnienia wnioskodawcy koniecznym wreszcie jest wykazanie, że istnieje bezpośredni i adekwatny związek przyczynowy między powstałą szkodą o charakterze majątkowym, a unieważnionym wyrokiem sądu (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 07 grudnia 2018 roku, II AKa 300/2018, LEX nr 2622691). Jednocześnie jednak podkreślić trzeba, iż art. 8 ust. 1 ustawy rehabilitacyjnej stanowi, iż wskazane w jego treści uprawnienia do żądania zadośćuczynienia i odszkodowania związane są nie tyle z wykonania kary, ale także z wydania, stwierdzonego następnie jako nieważne, orzeczenia. Należy stąd wnosić, iż stwarza to szerszą podstawę do uwzględnienia nie tylko faktu pozbawienia wolności uprawnionego do żądania wskazanych roszczeń, ale i okoliczności wydania orzeczenia - w szczególności związanych z walką o niepodległy byt Państwa Polskiego (tak: Z.Radwański, Glosa do postanowienia SN z dnia 18 lutego 1992 r., WZ 10/92 Teza 3, OSP 1993/5/103). Przenosząc owe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy Sąd ustalił w pierwszej kolejności, że A. S. jest uprawniony w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy „lutowej” do złożenia wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie – wszak to on jest osobą, wobec której zapadły orzeczenia Kolegiów ds. wykroczeń przy Prezydencie Miasta C. i przy Naczelniku Miasta i Gminy w D., które następnie postanowieniem Sądu Okręgowego w Płocku z 14 lipca 2022 r. w sprawie II Ko 24/22 zostały uznane za nieważne. </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> Zadośćuczynienie </td> </tr> <tr> <td rowspan="5"> 2. </td> <td colspan="7"> Kwota główna </td> <td colspan="7"> Odsetki </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> 50.000 złotych – na skutek wydania orzeczenia Kolegium ds. wykroczeń przy Prezydencie Miasta C. z 30 grudnia 1987 r. sygn. akt 2402/87 </td> <td colspan="7"> od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> 50.000 złotych – na skutek wydania Kolegium ds. wykroczeń przy Prezydencie Miasta i Gminy w D. </td> <td colspan="7"> od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> Zwięźle o powodach podstawy prawnej </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> Podstawę prawną roszczenia o zadośćuczynienie A. S. stanowi wskazana wyżej norma <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego </a>  (tekst jednolity Dz.U. z 2018 roku, poz. 2099), stąd aktualność zachowują wskazane wyżej rozważania. W odniesieniu do żądania o zadośćuczynienie dodatkowo podnieść należy, iż stanowi ono swoiste odszkodowanie za szkodę niematerialną, wynikłą z wydania i wykonania wyroku, uznanego następnie za nieważny. Chodzi przy tym o naruszenia dóbr osobistych, które nie wywołują skutków w majątku pokrzywdzonego, powodują natomiast cierpienia fizyczne i psychiczne. Zatem kwota zasądzana tytułem zadośćuczynienia powinna być odpowiednia, co oznacza, że powinna odzwierciedlać w pełni rozmiar doznanej krzywdy, tj. stopień cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność, czas trwania, nieodwracalność następstw i inne okoliczności, których nie sposób wymienić wyczerpująco ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2004 roku, I CK 131/03, OSNC 2005/2, poz. 40; wyrok Sądu Najwyższego z 27 lutego 2004 roku, V CK 282/03, LEX nr 183777). Jednocześnie jednak utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z 14 lutego 2008 roku, II CSK 536/07, LEX nr 461725; wyrok Sądu Najwyższego z 10 marca 2006 roku, IV CSK 80/05, OSNC 2006/10, poz. 175). Godzi się wskazać dodatkowo, iż zadośćuczynienie orzekane na podstawie ustawy rehabilitacyjnej ma zrównoważyć wszystkie negatywne przeżycia i doświadczenia pokrzywdzonego. „ Jest swoistego rodzaju sankcją za naruszenie dóbr osobistych, dlatego jego zakres jest wyznaczony regulacjami prawa cywilnego, określającymi katalog dóbr osobistych, w tym naruszenie wolności człowieka, również przy uwzględnieniu jej aspektu wewnętrznego, tj. wolności od obawy i strachu, od użycia przemocy czy zrealizowania groźby, naruszenie możliwości swobodnego dysponowania wartościami osobistymi” (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 listopada 2018 roku, II AKa 483/2018, LEX nr 2625097). O odsetkach orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1;art. 481 § 2)">art. 481 § 1 i 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 3)">art. 8 ust. 3 ustawy z 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego </a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 558)">art. 558 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> Inne </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> 3. </td> <td colspan="14"> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> Zwięźle o powodach podstawy prawnej </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 4. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> Odszkodowanie </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> 1. </td> <td colspan="9"> Kwota główna </td> <td colspan="5"> Odsetki </td> </tr> <tr> <td colspan="9"> 11.452,75 złotych </td> <td colspan="5"> od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> Sąd uwzględnił wniosek A. S. o zasądzenie odszkodowania w całości. W ocenie Sądu wnioskodawca wykazał w toku postępowania zaistnienie po jego stronie realnej szkody o charakterze majątkowym. Niewątpliwie bowiem odszkodowanie za poniesioną szkodę obejmuje jej naprawienie, czyli wyrównanie powstałego uszczerbku o charakterze majątkowym na mieniu poszkodowanego (szkoda na mieniu) i obejmuje pokrycie poniesionych strat ( damnum emergens) i utraconych korzyści ( lucrum cessans) – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 361;art. 361 § 2)">art. 361 § 2 k.c.</a>  D. emergens, czyli szkoda rzeczywista, jest to strata w mieniu poszkodowanego. Chodzi tu o zmniejszenie aktywów lub zwiększenie pasywów.  L. cessans to utracona korzyść, jaką poszkodowany mógłby uzyskać, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Chodzi zatem o brak przewidywanego przyrostu jego majątku. Ustalenie w tym zakresie ma charakter hipotetyczny i wymaga przyjęcia hipotetycznego przebiegu zdarzeń i ustalenia wysokiego prawdopodobieństwa utraty korzyści. W ocenie Sądu, wyliczenie wskazane we wniosku o zasądzenie odszkodowania jest prawidłowe. Po pierwsze wnioskodawca wykazał, że rzeczywiście uiścił całą kwotę grzywny i kosztów sądowych zasądzonych w orzeczeniu Kolegium ds. wykroczeń przy Prezydencie Miasta C.. Po drugie, dochodzona we wniosku wysokość odszkodowania została odniesiona do mierników obiektywnych – udziału uiszczonych kosztów w odniesieniu do przeciętnego wynagrodzenia z 1987 roku, a następnie ustalenie kwoty, odpowiadającej temu udziałowi w stosunku do obecnego przeciętnego wynagrodzenia. Zdaniem Sądu takie wyliczenie jest prawidłowe, gdyż pomimo zmiany wartości pieniądza, odzwierciedla rzeczywistą wysokość szkody. </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> Zadośćuczynienie </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> 2. </td> <td colspan="9"> Kwota główna </td> <td colspan="5"> Odsetki </td> </tr> <tr> <td colspan="9"> 10.000 złotych - na skutek wydania orzeczenia Kolegium ds. wykroczeń przy Prezydencie Miasta C. z 30 grudnia 1987 r. sygn. akt 2402/87 </td> <td colspan="5"> od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty </td> </tr> <tr> <td colspan="9"> 10.000 złotych - na skutek wydania Kolegium ds. wykroczeń przy Prezydencie Miasta i Gminy w D. </td> <td colspan="5"> od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> A. S. został objęty orzeczeniem Kolegium ds. wykroczeń przy Prezydencie Miasta i Gminy w D. z nieustalonego dnia sierpnia 1983 r. oraz orzeczeniem Kolegium ds. wykroczeń przy Prezydencie Miasta C. z 30 grudnia 1987 r. o sygn. akt 2402/87, które następnie zostały uznane za nieważne. W następstwie przeprowadzonego przeciwko A. S. postępowania przez Kolegium ds. wykroczeń przy Prezydencie Miasta i Gminy w D., był on pozbawiony wolności przez około miesiąc (następnie kara ta została zamieniona na karę grzywny). Jak wskazano wyżej podstawą orzekania w przedmiocie zadośćuczynienia jest zarówno fakt wydania wyroku, jak i jego wykonania, przy tym przedmiotem rozważań Sądu są roszczenia, przysługujące samemu uprawnionemu, których zakres wyznacza szkoda (także niematerialna) uprawnionego. Zadośćuczynienie musi być „odpowiednie” w zestawieniu między innymi z wcześniejszym trybem życia wnioskodawcy, jego sytuacją osobistą, zawodową, sposobem traktowania w zakładzie karnym, stanem jego psychiki i w następstwie, zakresem doznanych cierpień. Ma zrównoważyć wszystkie negatywne przeżycia i doświadczenia pokrzywdzonego. Jest swoistego rodzaju sankcją za naruszenie dóbr osobistych, dlatego jego zakres jest wyznaczony regulacjami prawa cywilnego, określającymi katalog dóbr osobistych, w tym naruszenie wolności człowieka, również przy uwzględnieniu jej aspektu wewnętrznego, tj. wolności od obawy i strachu, od użycia przemocy czy zrealizowania groźby, naruszenie możliwości swobodnego dysponowania wartościami osobistymi. W każdej tego typu sprawie konieczne jest zatem dokładne oszacowanie wszystkich krzywd, które wynikają m.in. z czasu trwania izolacji oraz jej warunków, a także na nieodwracalność ich skutków również w sferze zdrowotnej. Ustalając wysokość zadośćuczynienia, o którym mowa w art. 8 ustawy z 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych należy uwzględnić nie tylko czas trwania pozbawienia wolności, ale też stopień dolegliwości, z jakimi wiązało się odbywanie kary (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 20 września 2018r., II AKa 104/2018, LEX nr 2603430). Jak wskazano wyżej podstawą orzekania w przedmiocie zadośćuczynienia jest zarówno fakt wydania orzeczeń, jak i ich wykonania. Wszystkie okoliczności z tym związane znacząco wpływają na ustalenie wysokości należnego uprawnionemu zadośćuczynienia. Wydanie orzeczenia skazującego wobec A. S. w istocie miało na celu upokorzyć skazanego, dodatkowo wpływać na społeczny odbiór i negatywną ocenę jego postępowania. Samo wykonanie kary miało miejsce w warunkach trudnych – po ciężkim pobiciu na komisariacie MO i zaledwie jednym dniu hospitalizacji, wnioskodawca został przewieziony do Aresztu Śledczego w P.. W tym okresie czasu wydane ostało wobec niego orzeczenie Kolegium ds. wykroczeń przy Prezydencie Miasta C. z 30 grudnia 1987 r. sygn. akt 2402/87. Na skutek z kolei wydania Kolegium ds. wykroczeń przy Prezydencie Miasta i Gminy w D. A. S. był pozbawiony wolności przez okres ok. 1 miesiąca, co stanowi znaczny okres. Pierwotnie orzeczona kara, w toku jej odbywania została zamieniona na karę grzywny. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd ustalił, że kwotą adekwatną będzie kwota łączne 20.000 zł z tytułu obu orzeczeń (po 10.000 złotych w odniesieniu do każdego z orzeczeń) – Kolegium ds. wykroczeń przy Prezydencie Miasta C. oraz Kolegium ds. wykroczeń przy Prezydencie Miasta i Gminy w D.. Sąd Okręgowy podziela nadto stanowisko wyrażone w judykaturze, zgodnie z którym zadośćuczynieniu podlega naruszenie czci i godności człowieka, tj. jego dobrego imienia, reputacji, poczucia własnej wartości. W tym aspekcie należy uwzględnić wykonywany przez wnioskującego zawód czy funkcję, związaną z tym odpowiedzialność i społeczne zaufanie, pozycję społeczną, rozległość utrzymywanych kontaktów, sposób traktowania w prowadzonym postępowaniu, itp. W formie zadośćuczynienia należy też zrekompensować krzywdę związaną z naruszeniem prywatności oraz z naruszeniem zdrowia w postaci cierpień psychicznych związanych z koniecznością poniesienia dolegliwości innej niż izolacja, w tym wypadku o charakterze ekonomicznym – grzywny ( vide: wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 24 marca 2022 r., II AKa 40/22, LEX nr 3397954). </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> Inne </td> </tr> <tr> <td> 3. </td> <td colspan="14"> w pozostałym zakresie roszczenia A. S. o zadośćuczynienie oddalono (wobec zawartych powyżej rozważań) </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 5. Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Punkt rozstrzygnięcia z wyroku </td> <td colspan="10"> Przytoczyć okoliczności </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> </td> <td colspan="10"> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 6. KOszty procesu </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Punkt rozstrzygnięcia z wyroku </td> <td colspan="10"> Przytoczyć okoliczności </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> 6. 7. 8. </td> <td colspan="10"> Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 13)">art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego </a>  (tekst jednolity Dz.U. z 2018 roku, poz. 2099) Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy kwoty po 720 złotych tytułem zwroty kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, stanowiące sześciokrotność stawki minimalnej, określonej w § 17 ust.6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 03 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu¸ albowiem charakter sprawy i wysokość żądania uzasadniały stwierdzenie, iż sprawa niniejsza wymagała znacznego nakładu pracy pełnomocnika z wyboru . Uznanie zasadności roszczenia, równoznaczne ze stwierdzeniem niezgodnego z prawem działania organu państwa, wywołuje materialnoprawne skutki w zakresie kosztów (przewidziane normą art. 13 ustawy rehabilitacyjnej), konsekwencją których jest obowiązek zwrotu przez Skarb Państwa wydatków zastępstwa adwokackiego z tytułu ustanowienia pełnomocnika z wyboru oraz ustalenie, iż koszty postępowania w zakresie wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie ponosi Skarb Państwa. Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 13)">art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego </a>  (tekst jednolity Dz. U. z 2018 roku, poz. 2099) Sąd ustalił, iż koszty postępowania ponosi Skarb Państwa. </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 7. PODPIS </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> sędzia Justyna Wawrzyńczak </td> </tr> </table>