III Ko 513/22

<table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="328"/> <col width="33"/> <col width="131"/> <col width="187"/> </colgroup> <tr> <td colspan="5"> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> </div> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Formularz <span class="anon-block"> (...)</span> </p> </td> <td colspan="2"> <p>Sygnatura akt</p> </td> <td> <p>III Ko 513/22</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p> <strong> <!-- -->1. WNIOSKODAWCA</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p> <span class="anon-block">F. S.</span>, <span class="anon-block">M. T.</span>, <span class="anon-block">T. T.</span>, <span class="anon-block">J. R.</span> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p> <strong> <!-- -->1.ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> <p>1.</p> </td> <td colspan="2"> <p>Odszkodowanie (kwota główna)</p> </td> <td colspan="2"> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="2"> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> <p>2.</p> </td> <td colspan="2"> <p>Zadośćuczynienie (kwota główna)</p> </td> <td colspan="2"> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>5 x 70000zł (łącznie 350000zł)</p> </td> <td colspan="2"> <p>Tak</p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> <p>3.</p> </td> <td colspan="2"> <p>Inne</p> </td> <td colspan="2"> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="2"> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="40"/> <col width="28"/> <col width="14"/> <col width="5"/> <col width="438"/> <col width="98"/> <col width="99"/> </colgroup> <tr> <td colspan="7"> <p> <strong> <!-- -->1.3. Ustalenie faktów</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <strong> <!-- -->0.1.3.1. Fakty uznane za udowodnione</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Lp.</em> </p> </td> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Fakt</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Dowód </em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Numer karty </em> </p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td colspan="2"> </td> <td colspan="2"> <p> <span class="anon-block">B. T.</span> zmarły <span class="anon-block">(...)</span> prowadził działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, działalność ta polegała między innymi na przechowywaniu sprzętu radiowo nadawczego wbrew zezwoleniu, był żołnierzem <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">ps. (...)</span>.</p> <p>Za działalność tą został skazany wyrokiem wojskowego sądu w Krakowie z dnia 31.011949r. sygn.. akt Sr 2/49 na karę 4 lat pozbawienia wolności, równocześnie jednak zastosowano wobec niego przepisy o amnestii, wskutek czego darowano mu karę. Jednak w okresie od 28.08.1948r. do dnia wyrokowania tj. 31.01.1949r. był tymczasowo aresztowany</p> <p>Wyrok ten został ostatecznie unieważniony postanowieniem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 25.02.20r. (sygn. III Ko 93/18).</p> <p>W dniu 28.08.1948r. <span class="anon-block">J. K.</span> został zatrzymany w miejscu zamieszkania, pozostawiając żone i dzieci bez środków do życia, bowiem to on zarabiał. Został przewieziony na proces do oddalonego od miejsca zamieszkania rodziny w <span class="anon-block">Ś.</span> do aresztu w <span class="anon-block">K.</span>. Nie miał kontaktu z rodziną i odwrotnie, poza cenzurowaną korespondencją. Warunki bytowo – sanitarne w areszcie były bardzo ciężkie, podupadł na zdrowiu, stracił uzębienie. Do domu powrócił wygłodzony i wychudzony.</p> <p>Po uchyleniu aresztu <span class="anon-block">B. T.</span> nie miał pracy, podejmował się prac dorywczych, pracował jako organista, dopiero z czasem ponieważ miał wykształcenie jako księgowy pozyskał zatrudnienie. Dzieci cierpiały głód, były niedożywione. Z powodu szykan były przenoszone do odległych szkół. Obawiali się sąsiadów, którzy rodzinę obserwowali i donosili na nich.</p> <p>Przez jakiś czas po opuszczeniu więzienia pozostawał w zainteresowaniu milicji.</p> <p>Aktualnie wskazani wnioskodawcy tj. żyjące dzieci <span class="anon-block">B. T.</span> wystąpili z wnioskiem o zadośćuczynienie, przy czym <span class="anon-block">J. T.</span> nie wystąpił z wnioskiem. Syn <span class="anon-block">A. T.</span> zmarł 20.02.2019r., a żona <span class="anon-block">F. T.</span> w dniu 16.11.1989r.</p> </td> <td> <p>Zeznania <span class="anon-block">św. T. T.</span> k. 698-9, <span class="anon-block">F. S.</span> k. 699-0 k. 171,</p> <p>Dokumenty dołączone do wniosku k. 15-85, oraz dołączonych do wniosku z dnia 27.10.22 (data prezentaty)</p> <p>Dok. z IPN k. znajdujących się na płycie k. 675 (które w formie wydruków znajdują się na k. 89-673, informacji IPN o zakończonej kwerendzie k. 674,</p> <p>z akt VI Ko 93/18</p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <strong> <!-- -->0.1.3.2. Fakty uznane za nieudowodnione</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Lp.</em> </p> </td> <td colspan="2"> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Fakt</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Dowód </em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Numer karty </em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="2"> </td> <td> </td> <td> </td> <td> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="43"/> <col width="33"/> <col width="131"/> <col width="3"/> <col width="118"/> <col width="88"/> <col width="263"/> </colgroup> <tr> <td colspan="8"> <p> <strong> <!-- -->1.ocena DOWODów</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <strong> <!-- -->0.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Lp. faktu z pkt 3.1</em> </p> </td> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Dowód</em> </p> </td> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uznania dowodu</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="3"> <p>Zeznania świadków</p> <p>Dowody z dokumentów wskazane w punkcie 3.1. w rubryce „dowód”</p> </td> <td colspan="3"> <p>Wszystkie dowody osobowe jak i z dokumentów pozostają w relacji uzupełniania się.</p> <p>Świadkowie –dzieci <span class="anon-block">B. T.</span> posiadali informacje przede wszystkim z opowiadań, a nie z własnych obserwacji. Rodzice ukrywali przed nimi pobyt ojca w więzieniu i nie rozmawiali o tym w obecności dzieci. Ich własne obserwacje były bardzo skromne.</p> <p>Świadkowie posiadali jednak większą wiedzę co do skutków pobytu w więzieniu i skazana dla <span class="anon-block">B. T.</span> dla jego rodziny i te kwestie zrelacjonowali na rozprawie.</p> <p>Kolejne dowodowy zostały zgromadzone w dokumentach, których autentyczności nikt nie kwestionował. Były to dowody opisujące działalność niepodległościową, przebieg procesu , czas i okoliczności tymczasowego aresztowania, wykonania kary, darowania kary i zwolnienia. W części w oparciu o nie ustalono okoliczności dotyczące stanu/sytuacji <span class="anon-block">B. T.</span> przed, w czasie i po pobycie w więzieniu. Przede wszystkim co do wykształcenia, zawodu, sytuacji materialnej, ewentualnych dochodów, pracy, miejsca zamieszkania.</p> <p>Dowody nadesłane z IPN korelują w znacznym zakresie z tymi dołączonymi do wniosku i znajdującymi się w aktach postępowania o unieważnienie.</p> <p>Dowody z odpisów aktów stanu cywilnego pozwoliły na poczynienie ustaleń niezbędnych do wykazania legitymacji do wystąpienia z wnioskiem.</p> <p>Przy ustalaniu stanu faktycznego Sąd korzystał także z powszechnie znanych informacji (wiadomości niewątpliwe) na temat warunków pobytu w więzieniach w związku z zarzutami dotyczącymi przestępstw wówczas zwanych jako polityczne.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <strong> <!-- -->0.1.4.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->0.2.(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2</em> </p> </td> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Dowód</em> </p> </td> <td colspan="4"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="2"> </td> <td colspan="4"> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <strong> <!-- -->1.PODSTAWA PRAWNA</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <em> <!-- -->Odszkodowanie</em> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"> <p>1.</p> </td> <td colspan="5"> <p>Kwota główna</p> </td> <td colspan="2"> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> </td> <td colspan="2"> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach podstawy prawnej</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p>Zadośćuczynienie</p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"> <p>2.</p> </td> <td colspan="5"> <p>Kwota główna</p> </td> <td colspan="2"> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>Kwota łączna 225000 zł, wobec uprawnionych po 45000 zł.</p> </td> <td colspan="2"> <p>Wraz z odsetkami ustawowymi od dnia prawomocności wyroku.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach podstawy prawnej</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p>Osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia (w wypadku jej śmierci może wystąpić małżonek, dzieci, rodzice) przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wykonania orzeczenia.</p> <p>Niewątpliwe jest to, że wobec <span class="anon-block">B. T.</span> zapadł wyrok w związku z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego i wyrok ten został unieważniony. Ten stan prawy otworzył żyjącym dzieciom zmarłego ubieganie się o zadośćuczynienia.</p> <p>W wypadku zadośćuczynienia jego celem jest złagodzenie doznanej krzywdy. Ma ono charakter kompensacyjny, zgodnie z art. 448 k c ma być równocześnie odpowiednie, a więc nie może osiągać wartości nadmiernej w stosunku do doznanej krzywdy oraz musi być utrzymane w rozsądnych granicach i dostosowane do majątkowych stosunków panujących w społeczeństwie. Uzasadnia to miarkowanie zadośćuczynienia w oparciu o zobiektywizowane kryteria, które zakreślają granice subiektywnego odczucia krzywdy (wyrok SA w Gdańsku II AKa 25/13, wyrok SN WA 14/14), wyrok SA w Krakowie II AKa 46/08, wyrok SA w Białymstoku II AKa 32/16, wyrok SN I CK 131/03, wyrok SN III KK 349/07, wyrok SA w Warszawie II AKa 408/18). Brak jest wynikających z przepisów kryteriów, które należy uwzględnić przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienia, jednak orzecznictwo wskazuje na konieczność uwzględnienia wszystkich okoliczności w konkretnym przypadku (wyrok SN III CSK 94/10, III CSK 62/09). Z innych orzeczeń wynika, że należy brać pod uwagę okres izolacji, stopień dolegliwości, przykrości i przeżycia natury moralnej, cierpienia fizyczne i psychiczne, rozłąkę z rodziną, konieczność poddania się rygorom więziennym, stan zdrowia w czasie odbywania kary (wyrok SA we Wrocławiu II Aka 335/12, II AKa 296/17, wyrok SA w Białymstoku II AKa 36/18).</p> <p>Przenosząc powyższe na ustalenia faktyczne w sprawie <span class="anon-block">B. T.</span> niewątpliwie w związku z wykonaniem kary w postaci tymczasowego aresztowania w okresie od 28.08.1948 do 31.01.1949r. doznał on krzywdy, która skutkuje zasądzeniem zadośćuczynienia. Ustalając wysokość zadośćuczynienia, które należałoby <span class="anon-block">B. T.</span>, gdyby wystąpił z wnioskiem do sądu, uwzględniono:</p> <p>- w związku z odbywaniem kary odebrano <span class="anon-block">B. T.</span> życie rodzinne, osobiste, zawodowe. Nie miał wpływu na życie rodziny, nie mógł im pomagać, ani w żaden sposób ich wspierać. Pozostawił bowiem niepracującą żonę i dzieci bez środków do życia, bowiem to on był wówczas zatrudniony.</p> <p>- poczucie rozłąki, osamotnienia, brak poczucia spokoju bezpieczeństwa, jedyne kontakty miały charakter listowny, korespondencja podlegała cenzurze i była rzadka. Nikt go nie odwiedzał, tym bardziej, że rodzina pozostała „na drugim końcu Polski”.</p> <p>- warunki odbywania kary były ciężkie, bez zapewnienia godnych warunków higieniczno- życiowych, więźniowie byli skąpo żywieni, nie byli leczeni, byli głodni i osłabieni. <span class="anon-block">B. T.</span> stracił uzębienie.</p> <p>- stosowane metody śledcze.</p> <p>- pozostawanie w zainteresowaniu milicji w związku ze skazaniem.</p> <p>- problemy ze znalezieniem pracy, prace dorywcze poniżej kwalifikacji i konsekwencja dla standardu życia rodziny,</p> <p>- problemy w szkole dzieci, kłopoty mieszkaniowe, donosicielstwo sąsiadów.</p> <p>W ocenie Sądy gdyby aktualnie to pokrzywdzony <span class="anon-block">B. T.</span> wstąpił z wnioskiem o zadośćuczynienie otrzymałby kwotę 225000zł. Wobec jego śmierci uprawnionymi do dochodzenia roszczenia są żyjące dzieci a to <span class="anon-block">F. S.</span>, <span class="anon-block">M. T.</span>, <span class="anon-block">T. T.</span> i <span class="anon-block">J. R.</span> oraz nie występujący z wnioskiem <span class="anon-block">J. T.</span>. Tak więc obiektywnie uprawnionych jest 5 osób, stąd zasądzając odpowiednie kwoty tym spośród dzieci <span class="anon-block">B. T.</span>, które taki wniosek złożyły, każdej z tych osob zasądzono po 1/5 części kwoty, która przysługiwałaby <span class="anon-block">B. T.</span>.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p>Inne</p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> <p>3.</p> </td> <td colspan="7"> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach podstawy prawnej</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <strong> <!-- -->1.ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <em> <!-- -->Odszkodowanie</em> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> <p>1.</p> </td> <td colspan="6"> <p>Kwota główna</p> </td> <td> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p>Zadośćuczynienie</p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> <p>2.</p> </td> <td colspan="6"> <p>Kwota główna</p> </td> <td> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> <p>Pkt. I zasądzono na rzecz wnioskodawców po 1/5 z kwoty 225000zł., przysługującej zmarłemu <span class="anon-block">B. T.</span> w związku z wykonaniem wobec niego kary pozbawienia wolności. Na rzecz każdego z wnioskodawców zasądzono kwotę po zł (1/5 sumy). Należy zauważyć, że spośród piątki żyjących dzieci, czworo wystąpiło z wnioskiem o zadośćuczynienie.</p> <p>Zasądzona kwota jest wynikiem ustalenia zadośćuczynienia w oparciu o przesłanki wskazane w punkcie 5.2. Należy podkreślić, że jest to kwota, którą powinien otrzymać <span class="anon-block">B. T.</span>, gdyby to on osobiście wystąpił z wnioskiem. Aktualnie kwota ta przysługuje uprawnionym (zgodnie z ustawą lutową) i przypada jego dzieciom.</p> <p>Zasądzenie kwot wynikających z wniosku byłoby orzeczeniem ponad miarę i nie znajduje odzwierciedlenia w dowodach zebranych w sprawie (oddalenie w zakresie punktu II wyroku). Argumentacja prawna w tym zakresie co do adekwatności zadośćuczynienia została przywołana w uzasadnieniu 5.2.</p> </td> <td> <p>Odsetki ustawowe.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p>Inne</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>3.</p> </td> <td colspan="7"> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <strong> <!-- -->1.Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Punkt rozstrzygnięcia z wyroku</em> </p> </td> <td colspan="5"> <p> <em> <!-- -->Przytoczyć okoliczności</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> <td colspan="5"> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="120"/> <col width="602"/> </colgroup> <tr> <td colspan="2"> <p> <strong> <!-- -->1.KOszty procesu</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <em> <!-- -->Punkt rozstrzygnięcia z wyroku</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Przytoczyć okoliczności</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <em> <!-- -->III, IV</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Postępowanie o odszkodowanie jest wolne od kosztów.</em> </p> <p> <em> <!-- -->Koszty udziału pełnomocnika ustalone według przedstawionego spisu z uwzględnieniem kosztów dojazdu świadków na rozprawę. </em> </p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->1.PODPIS</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> </td> </tr> </table>