I C 173/22

<p>Sygn. akt I C 173/22</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 28 grudnia 2022 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <p> Przewodniczący: sędzia Tomasz Choczaj</p> <p> Protokolant: Joanna Wołczyńska - Kalus</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2022 roku w Sieradzu</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">J. M.</span> </p> <p>przeciwko Syndykowi masy upadłości <span class="anon-block">M. M. (1)</span> </p> <p>o ustalenie</p> <p>1.  oddala powództwo;</p> <p>2.  nie obciąża powoda <span class="anon-block">J. M.</span> kosztami procesu, w tym brakującymi kosztami sądowymi;</p> <p>3.  przyznaje adwokatowi <span class="anon-block">M. P.</span> kwotę 8 856,00 zł (osiem tysięcy osiemset pięćdziesiąt sześć złotych) brutto tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, którą nakazuje wypłacić z środków budżetowych Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Sieradzu.</p> <p> <em> <!-- -->Sygn. akt I C 173/22</em> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <em> <!-- --> <span class="anon-block">J. M.</span> wniósł o ustalenie, że w dniu 11 stycznia 2008 r. doszło <br/>do zawarcia umowy bezpłatnego i dożywotniego używania (użyczenia) nieruchomości położonej w <span class="anon-block">B.</span>, oznaczonej numerem <span class="anon-block">działki (...)</span>, dla której Sąd Rejonowy w Sieradzu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą (...)</span>. Wskazał, że biorącymi w użyczenie był on i jego żoną <span class="anon-block">Z. M.</span>, a dającą <br/>w użyczenie była <span class="anon-block">M. M. (1)</span>, wobec której obecnie toczy się postępowanie upadłościowe. Wniósł również o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu. </em> </p> <p> <em> <!-- --> W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż <span class="anon-block">M. M. (1)</span> jest żoną jego syna. Nieruchomość została jej sprzedana ze względu na powiązania rodzinne i pod warunkiem, że powód i jego żoną będą mogli tam dalej zamieszkiwać do końca życia i bezpłatnie, tj. korzystać z nieruchomości w formie użyczenia. Od dnia zawarcia umowy powód wraz z żoną zamieszkują w domu, który znajduje się na przedmiotowej nieruchomości. Powód dodał, że kwestia umowy użyczenia nie została uregulowana w umowie sprzedaży ze względu <br/>na brak wystarczających środków pieniężnych.</em> </p> <p> <em> <!-- --> Postanowieniem z 2 marca 2022 r. Sąd Okręgowy w Łodzi stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Sieradzu jako właściwego rzeczowo i miejscowo. </em> </p> <p> <em> <!-- --> <span class="anon-block">Z. M.</span> nie zajęła stanowiska w sprawie, natomiast Syndyk masy upadłości <span class="anon-block">M. M. (1)</span> wniósł o oddalenie powództwa w całości <br/>i zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu. </em> </p> <p> <em> <!-- --> Pismem z 16 sierpnia 2022 r. powód oświadczył, iż wniesiony przez niego pozew nie był skierowany przeciwko <span class="anon-block">Z. M.</span> i cofnął go w tym zakresie.</em> </p> <p> <em> <!-- --> Postanowieniem z 16 września 2022 r. Sąd umorzył postępowanie <br/>w niniejszej sprawie w części dotyczącej pozwanej <span class="anon-block">Z. M.</span> i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 195)">art. 195 k.p.c.</a> zawiadomił ją o toczącym się postępowaniu. </em> </p> <p> <em> <!-- --> <span class="anon-block">Z. M.</span> w zakreślonym jej terminie nie wstąpiła do procesu <br/>po stronie powodowej.</em> </p> <p> <em> <!-- --> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:</strong> </em> </p> <p> <em> <!-- --> Powód wraz z żoną <span class="anon-block">Z. M.</span> sprzedali <span class="anon-block">M. M. (2)</span> (obecnie <span class="anon-block">M.</span>) nieruchomość położoną w <span class="anon-block">B.</span>, gmina <span class="anon-block">B.</span>, <br/>o powierzchni 0,1100 ha, oznaczoną numerem <span class="anon-block">działki (...)</span>, dla której Sąd Rejonowy w Sieradzu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą nr (...)</span> <strong> <!-- -->, (dowód: akt notarialny - k. 6 - 10)</strong>.</em> </p> <p> <em> <!-- --> W umowie tej nie zawarto żadnych ograniczonych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">praw rzeczowych</a> <br/>na rzecz powoda i jego żony, <strong> <!-- -->(bezsporne)</strong>.</em> </p> <p> <em> <!-- --> Wobec <span class="anon-block">M. M. (1)</span> toczy się postępowanie upadłościowe. Syndyk masy upadłości prowadzi likwidację jej majątku, <strong> <!-- -->(dowód: postanowienie - k. 40; zawiadomienie o likwidacji masy upadłości - k. 51 - 53)</strong>.</em> </p> <p> <em> <!-- -->Powyższy stan faktyczny jest bezsporny, gdyż został oparty na dokumentach, które nie były negowane przez strony.</em> </p> <p> <em> <!-- --> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </em> </p> <p> <em> <!-- --> Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. </em> </p> <p> <em> <!-- --> Podstawę żądania powoda stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>, zgodnie z którym, powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.</em> </p> <p> <em> <!-- --> Norma <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> kreuje szczególną (niewynikającą z przepisów prawa materialnego) formę ochrony prawnej praw podmiotowych. Jako przyznającej prawo do żądania szczególnej ochrony prawnej, normie tej przypisuje się charakter materialnoprawny. Interes prawny jest zazwyczaj pojmowany jako przesłanka materialnoprawna powództwa o ustalenie. Powód ma zatem procesowo - prawny obowiązek przytoczenia (a następnie materialnoprawny obowiązek udowodnienia) okoliczności faktycznych uzasadniających istnienie po jego stronie interesu prawnego w żądaniu ustalenia (prawa do żądania ochrony przez uzyskanie wyroku ustalającego). Interes prawny postrzega się z jednej strony jako przesłankę, która musi istnieć obiektywnie. Z drugiej zaś strony interes jest przesłanką warunkującą dopiero możliwość dalszego badania w procesie twierdzeń stron co do istnienia lub nieistnienia ustalanego prawa lub stosunku prawnego. Interes prawny istnieje wówczas, jeżeli sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowo ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości.</em> </p> <p> <em> <!-- --> Zgodnie z twierdzeniami powoda, stronami umowy użyczenia, której ustalenia istnienia się domaga, oprócz niego, miały być także jego żona <span class="anon-block">Z. M.</span> oraz <span class="anon-block">M. M. (2)</span>. Mając to na uwadze, należało uznać, <br/>że w sprawie po stronie powodowie zachodzi współuczestnictwo konieczne jednolite, o którym mowa w treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 72;art. 72 § 1)">art. 72 § 1 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 73;art. 73 § 2)">art. 73 § 2 k.p.c.</a> </em> </p> <p> <em> <!-- --> Współuczestnictwo konieczne może występować zarówno po stronie biernej, jak i czynnej procesu. Powstaje ono, gdy po danej stronie procesu istnieje kilka podmiotów, którym przysługuje legitymacja procesowa grupowa łączna. Wszystkie te podmioty muszą wspólnie dochodzić swoich praw lub wspólnie podejmować obronę, a ich działanie indywidualne uznawane jest jako działanie podejmowane w warunkach braku pełnej legitymacji procesowej, co skutkuje oddaleniem powództwa. Współuczestnictwo konieczne może wynikać z istoty spornego stosunku prawnego lub z przepisu ustawy. Jego istota polega na tym, że współuczestnicy muszą w sprawie występować łącznie. Nie ma możliwości rozdzielenia spraw i prowadzenia ich odrębnie. </em> </p> <p> <em> <!-- --> W przypadku braku legitymacji po stronie czynnej lub biernej sąd nie może orzec o zasadności roszczenia poddanego jego badaniu. Brak ten powinien zostać uwzględniony z urzędu, co uzasadnia zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 195;art. 195 § 1;art. 195 § 2)">art. 195 § 1 i 2 k.p.c.</a>, który obliguje sąd do działania z urzędu niezależnie od aktywności stron. Sąd obwiązany jest postąpić w sposób wskazany w tym przepisie, gdy ustali, <br/>że w charakterze powodów lub pozwanych nie występują wszystkie osoby, których łączny udział w sprawie jest konieczny (patrz wyrok Sądu Najwyższego <br/>z 26 października 2017 r., II CSK 790/16).</em> </p> <p> <em> <!-- --> W pozwie skierowanym pierwotnie do Sąd Okręgowego w Łodzi, powód wskazał swoją żonę <span class="anon-block">Z. M.</span> jako współuczestniczkę sporu, a jako pozwanego wymienił jedynie Syndyka masy upadłości <span class="anon-block">M. M. (1)</span>. Sąd Okręgowy w Łodzi uznał jednak <span class="anon-block">Z. M.</span> za pozwaną w sprawie.</em> </p> <p> <em> <!-- --> Powyższe wskazywało na to, że zachodzą braki w zakresie pełnej legitymacji procesowej czynnej. Sąd Okręgowy w Sieradzu miał zatem obowiązek uzyskać od powoda niezbędne dane umożliwiających uzupełnienie tych braków. Dlatego zarządzeniem z 3 czerwca 2022 r. Sąd wezwał pełnomocnika powoda <br/>do sprecyzowania żądania pozwu, zwłaszcza wskazania przeciwko komu ten pozew został skierowany. Powód oświadczył, iż uczynił to jedynie wobec Syndyka masy upadłości <span class="anon-block">M. M. (1)</span>. Nie inicjował postępowania przeciwko <span class="anon-block">Z. M.</span> i z daleko idącej ostrożności procesowej cofnął wobec niej pozew.</em> </p> <p> <em> <!-- --> Mając powyższe na uwadze oraz to, że <span class="anon-block">Z. M.</span> nie przystąpiła <br/>do sprawy w charakterze powódki, Sąd oddalił powództwo, o czym orzekł, jak <br/>w pkt 1 wyroku.</em> </p> <p> <em> <!-- --> Ze względu na trudną sytuację życiową, a zwłaszcza majątkową powoda, Sąd nie obciążył go kosztami procesu, o czym orzekł, jak w pkt 2 wyroku, <br/>na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> </em> </p> <p> <em> <!-- --> O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, Sąd orzekł, jak w pkt 3 wyroku, na podstawie § 8 pkt 7 w zw. z § 1 - 4 ust. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r., <br/>w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 18 ze zm.).</em> </p> </div>