I SPP/Go 87/20

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 16 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.G. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. i 2008 r. oraz odsetek za zwłokę p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE L.G. złożył skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Jednocześnie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Skarżący posiada w G. sp. z o.o. 5% udziałów. Z uwagi jednak na brak wpływu na decyzje w spółce, ww. udziały są dla niego bezwartościowe. Małżonkowie nie posiadają nieruchomości i oszczędności. Utrzymują się z renty uzyskiwanej przez skarżącego wynoszącej 1.064,30 zł oraz emerytury jego żony w wysokości 1.496,34 zł. Wśród miesięcznych zobowiązań i wydatków wymienili: czynsz - 347,39 zł, telewizja - 162,90 zł, energia - 160,44 zł, gaz - 326,89 zł, lekarstwa, odzież, chemia gosp., kosmetyki i wyżywienie skarżącego - 1.135,39 zł oraz lekarstwa, odzież, chemia gosp., kosmetyki i wyżywienie jego małżonki - 1.090,00 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał kopie przekazów pocztowych świadczenia emerytalnego K.G. w kwocie 1.554,04 zł każdy za sierpień, wrzesień i październik 2020 r., historię rachunku L.G. za okres od lipca do października 2020 r. Jednocześnie skarżący oświadczył, że ww. historia jest informacją o wszystkich operacjach na rachunku z ostatnich 3 m-cy, innych operacji nie miał. Z kolei jego żona nie posiada żadnego rachunku bankowego, a pieniądze z emerytury odbiera na poczcie. Dodał, że nie korzystają z żadnej pomocy finansowej czy rzeczowej ze strony państwa ani osób trzecich Stosownie do treści art. 245 § 1 - § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym - czyli takim o jaki wnioskuje skarżący - obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są bowiem z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (por. post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 326/08). Stosując prawo pomocy, nie można bowiem chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak jest środków finansowych na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych, i poniesienie w takiej sytuacji kosztów sądowych. Podkreślić przy tym trzeba, że badając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd winien mieć również na uwadze, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Oznacza to, że zastosowanie tej instytucji powinno mieć miejsce, gdy z przedstawionych dokumentów wynika w sposób jednoznaczny, że strona znajduje się w szczególnie ciężkim położeniu finansowym. Co więcej, dokumenty nie mogą budzić wątpliwości. Powinien z nich wynikać wszechstronny i wiarygodny obraz sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W ocenie referendarza sądowego, okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uprawniają do uznania, że Skarżący nie jest w stanie sfinansować pełnych kosztów postępowania. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Nie posiadają żadnych nieruchomości, rzeczy ruchomych czy oszczędności. Z akt administracyjnych wynika, że nieodpłatnie mieszkają w mieszkaniu syna, przy czym małżonkowie ponoszą opłaty związane z użytkowaniem lokalu. Do stałych miesięcznych zobowiązań małżonkowie zaliczyli kwotę w łącznej wysokości 3.223,01 zł (opłaty za mieszkanie w kwocie 997,62 zł, wydatki skarżącego w kwocie 1.135,39 zł, wydatki jego żony w kwocie 1.090,00 zł). Tymczasem, jako stałe miesięczne dochody małżonkowie wykazali kwotę w łącznej wysokości 2.618,34 zł (świadczenie rentowe skarżącego - 1.064,30 zł, świadczenie emerytalne jego żony - 1.554,04 zł). Zatem stałe wydatki ponoszone co miesiąc przez małżonków znacznie przekraczają uzyskiwane przez nich dochody. Skarżący oświadczył nadto, że ani on, ani jego żona nie korzystają z jakiejkolwiek pomocy finansowej czy rzeczowej ze strony Państwa bądź osób trzecich. Powyższe świadczy zatem o tym, że strona albo nie ujawniła faktycznej wysokości swoich dochodów bądź dochodów osoby pozostającej we wspólnym gospodarstwie, albo posiada oszczędności, poza systemem bankowym, których nie wykazała we wniosku. Ponadto, jak wynika z historii rachunku bankowego L.G. w [...], przedłożonej w odpowiedzi na wezwanie z dnia 5 października 2020 r., w okresie od [...] lipca 2020 r. do [...].10.2020 r. odnotowano jedynie trzy operacje. Wszystkie to przelewy przychodzące w kwocie 1.064,30 zł każdy, tytułem świadczenia ZUS. Skarżący potwierdził też, że są to jedyne operacje dokonane w ww. okresie na tym rachunku. Brak odnotowanych wypłat czy przelewów wychodzących pozwala uznać, że świadczenia rentowe skarżącego nie są przeznaczane na pokrycie bieżących wydatków, co w konsekwencji zwiększa nadwyżkę wykazanych wydatków małżonków G. nad ujawnionymi przez nich dochodami. Co więcej, na dzień [...] października 2020 r. na ww. rachunku bankowym skarżący posiadał zgromadzone środki w kwocie 911,77 zł, z których może pokryć wpis od skargi, który w niniejszym postępowaniu wynosi 500 zł, zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) - jedyną na chwilę obecną opłatę niezbędną dla skutecznego zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie nie wykazano w sposób jednoznaczny, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W rezultacie nie można uznać złożonego wniosku o przyznane prawo pomocy za uzasadniony. Z tych samych powodów nie jest zasadne ustanowienie dla skarżącego pełnomocnika. Przyznanie stronie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, radcy prawego, doradcy podatkowego uzależnione jest od wykazania przez nią przesłanek, o których mowa w art. 246 P.p.s.a. Możliwość ponoszenia kosztów sądowych chociażby w części wyklucza możliwość przyznania tej formy prawa pomocy. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji