I FZ 288/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1059/21 odrzucające skargę kasacyjną w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 8 lutego 2021 r. nr 1401-IOV-2.603.96.2020.EZ w przedmiocie odmowy uchylenia w całości decyzji w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. i 2011 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 6 lipca 2022 r., sygn. akt. III SA/Wa 1059/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną A. M. (dalej: "Skarżący") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 stycznia 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 1059/21, oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 8 lutego 2021 r. nr 1401-IOV-2.603.96.2020.EZ w przedmiocie odmowy uchylenia w całości decyzji w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. i 2011 r. W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że wniesiona skarga kasacyjna nie zawiera wskazania podstaw kasacyjnych wraz z uzasadnieniem, przez co nie spełnia wymogu konstrukcyjnego z art. 176 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) a brak ten nie może być uzupełniony w drodze wezwania wnoszącego skargę kasacyjną. Na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego wniósł zażalenie, w którym zarzucił mu naruszenie art. 177a p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten w sposób nieuprawniony różnicuje elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej do NSA w postaci przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia od pozostałych elementów wskazanych w art. 176 § 1 p.p.s.a., tak samo istotnych jak np. wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia łub zmiany, co czyni skarżone postanowienie, jako oparte na niekonstytucyjnym przepisie art. 177a p.p.s.a., jako niezgodnym z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 78 Konstytucji RP. W związku z powyższym pełnomocnik Skarżącego wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez jego uchylenie w całości oraz o orzeczenie o kosztach postępowania zgodnie z normami przepisanymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Z kolei według art. 177a p.p.s.a., jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Na podstawie art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Z przywołanych powyżej przepisów wynika, że przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie stanowi element konstrukcyjny skargi kasacyjnej i brak tego elementu pociąga za sobą obowiązek odrzucenia skargi kasacyjnej bez uprzedniego wezwania do jego usunięcia. W doktrynie podnosi się, że rygoryzm w tym zakresie uzasadniony jest wysokim stopniem formalizacji skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, służącym precyzyjnemu ustaleniu zakresu sprawy przedstawianej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do rozpoznania (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021). Z przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, zaś z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że w terminie otwartym do wniesienia środka zaskarżenia od wskazanego wyroku, pełnomocnik skarżącego złożył pismo procesowe zatytułowane "skarga kasacyjna". W piśmie tym Skarżący podniósł, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 stycznia 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 1059/21 zaskarża w całości oraz zarzuca mu na podstawie art. 174 pkt 2 i 1 p.p.s.a naruszenie przepisów postępowania, – przy czym w miejscu tym urywa się treść skargi kasacyjnej, przez co nie wiadomo w istocie naruszenie, jakich przepisów zarzuca Skarżący ww. wyrokowi WSA w Warszawie. Wobec takiej treści pisma procesowego zasadnie postąpił Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę kasacyjną, albowiem nie zawierała ona wskazania podstaw kasacyjnych wraz z uzasadnieniem. Jak to powyżej wyjaśniono, brak tego rodzaju nie podlega uzupełnieniu w trybie wezwania przez przewodniczącego, stąd nie można Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w sposób usprawiedliwiony zarzucić, że pozostał bierny i nie wzywał pełnomocnika do podjęcia działań sanacyjnych. W świetle powyższego, dla wyniku sprawy nie miało znaczenia to, że skarga kasacyjna nie była opatrzona podpisem wnoszącego, zaś Sąd nie wzywał do uzupełnienia tego braku. Ewentualne uzupełnienie braku podpisu nie zmieniłoby oceny, że w terminie otwartym do zaskarżenia wyroku Sądu pierwszej instancji, wniesiona skarga kasacyjna obarczona była wadą dyskwalifikującą ten środek zaskarżenia. Należy odnotować, że odpis wyroku Sądu wraz z uzasadnieniem doręczony został pełnomocnikowi 22 marca 2022 r., zaś skarga kasacyjna wniesiona została w 21 kwietnia 2022 r. (w ostatnim dniu przepisanego terminu) za pośrednictwem operatora pocztowego. Przesyłka zawierająca skargę kasacyjną wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 25 kwietnia 2022 r., a więc już po upływie ustawowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 177 § 1 p.p.s.a.). W judykaturze zwraca się uwagę, że uzupełnienie braku skargi kasacyjnej w postaci przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia może nastąpić odrębnym pismem procesowym, uzupełniającym skargę kasacyjną, jeżeli pismo takie zostanie złożone przed upływem terminu zakreślonego do jej wniesienia (por. wyrok NSA z 20 września 2005 r., sygn. akt I OSK 41/05 oraz postanowienie NSA z 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt FSK 1077/04). Tak, więc po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustała możliwość zgłoszenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia ze skutkiem dla uznania dopuszczalności skargi kasacyjnej. Zasadnie, więc postąpił Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę kasacyjną. Odnosząc się jeszcze do argumentacji Skarżącego dot. niekonstucyjności art. 177a p.p.s.a. wskazać należy, że dokonał on w tej względzie własnej wykładni stosownych przepisów p.p.s.a. oraz Konstytucji, co w swej istocie stanowi jedynie polemikę z przyjętym przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu stanowiskiem. Należy podkreślić, że dodanie do ustawy procesowej art. 177a miało na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 29 lipca 2014 r., sygn.. akt SK 22/11, stwierdzającego niezgodność art. 180 w zw. z art. 178 i art. 176 ustawy p.p.s.a. z Konstytucją RP. Wyrok ten nie dotyczył jednak sytuacji, w której brak skargi kasacyjnej polegał na nieprzytoczeniu podstaw kasacyjnych bądź ich uzasadnienia, stąd też należy uznać, że w tym zakresie zachowują aktualność wcześniej ukształtowane – i ugruntowane – poglądy doktryny i orzecznictwa sądów administracyjnych wskazujące na nieusuwalność braku skargi kasacyjnej polegającego na niezachowaniu wymogu podania podstaw kasacyjnych (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, CH Beck, Warszawa 2015, s. 687, teza 6 i powołane tam orzecznictwo). Z uwagi na przewidzianą w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasadę związania granicami skargi kasacyjnej wskazane braki uniemożliwiają merytoryczne rozpoznanie środka zaskarżenia, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznawać sprawy, domyślając się jedynie intencji autora skargi kasacyjnej, mając wątpliwości interpretacyjne, co do podstaw zaskarżenia. Są to, zatem elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej, które mają charakter materialny i których brak uniemożliwia rozpoznanie sprawy, co w konsekwencji prowadzi do niedopuszczalności skargi kasacyjnej i jej odrzucenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.