III SAB/Łd 123/22

SENTENCJA Dnia 30 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Asesor WSA Anna Dębowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2022 roku sprawy ze skargi K. K. na przewlekłe prowadzenia postępowania przez Wójta Gminy Budziszewice w sprawie wniosku o wznowienie postępowania 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżącemu K. K. kwotę 100 (sto) złotych z tytułu uiszczonego wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu 21 września 2022 r. pod poz. 3620. UZASADNIENIE K. K. (dalej: skarżący, strona) w skardze na przewlekłość postępowania administracyjnego w sprawie wniosku o wznowienie postępowania zakończonej decyzją Wójta Gminy Budziszewice (dalej: organ) z 30 lipca 2008 r. nr 7430/2/08 o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym T., gm. B., oznaczonych numerami ewidencyjnymi działek [...] i [...], wniósł o: 1. stwierdzenie przewlekłości postępowania Wójta Gminy Budziszewice w sprawie wznowienia postępowania z wniosku B. i K. K. z 13 lutego 2019 r. w sprawie zakończonej decyzją Wójta Gminy Budziszewice nr 7430/2/08 z 30 lipca 2008 r. znak: PGR.7430/2/08 o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w obrębie geodezyjnym T., gm. B., oznaczonych numerami ewidencyjnymi działek [...] i [...]; 2. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 20 000 zł; 3. zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie; 4. zasądzenie na rzecz skarżącego od Wójta Gminy Budziszewice zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazał, m.in. że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim (dalej: SKO) postanowieniem z 23 września 2021 r. uchyliło w całości postanowienie Wójta Gminy Budziszewice z 11 sierpnia 2021 r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości i orzekło o wznowieniu postępowania z wniosku B. i K. K. z 13 lutego 2019 r. w sprawie zakończonej decyzją Wójta Gminy Budziszewice z 30 lipca 2008 r. o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w obrębie geodezyjnym T., gm. B., oznaczonych numerami ewidencyjnymi działek [...] i [...]. Wójt Gminy Budziszewice przez 8 miesięcy, mimo prawomocności postanowienia SKO z 23 września 2021 r. i obowiązku wznowienia postępowania o rozgraniczeniu przedmiotowych nieruchomości, nie podjął żadnych czynności i dopuścił się przewlekłości, przez co nie załatwił sprawy w rozsądnym terminie. Skarżący ze względu na przewlekłość organu i brak jakiejkolwiek decyzji w przedmiocie wznowienia postępowania o rozgraniczeniu nieruchomości 12 maja 2022 r. wezwał Wójta Gminy Budziszewice do wykonania ww. postanowienia. Wójt Gminy Budziszewice dopiero po wezwaniu skarżącego wydał decyzję odmawiającą uchylenia decyzji Wójta Gminy Budziszewice z 30 lipca 2008 r. o rozgraniczeniu nieruchomości. Organ zaniechał przez 8 miesięcy wydania decyzji w przedmiocie wznowienia rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości i dopiero po wezwaniu wydał decyzję bez przeprowadzenia merytorycznego postępowania i tylko na podstawie załączonych starych dokumentów, których skarżący w całości kwestionuje. Jak wynika z przeprowadzonych czynności przez Wójta Gminy Budziszewice, załączenie starych dokumentów nie uzasadniało przekroczenia terminu do załatwienia sprawy i to jeszcze przez tak długi czas. W postępowaniu, którego skarga dotyczy nastąpiło naruszenie prawa skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, ponieważ przez 8 miesięcy nie została wydana decyzja w przedmiocie wznowienia rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości. Skarżący zauważył, że prawie roczna zwłoka w podjęciu czynności w przedmiocie wznowienia o rozgraniczenia nieruchomości wywiera daleko idące negatywne skutki dla skarżącego w innych sprawach związanych z przewlekłością postępowania. W konsekwencji w rozpatrywanej sprawie Wójt Gminy Budziszewice powinien niezwłocznie wydać decyzję administracyjną w przedmiotowej sprawie, a nie dopiero po 8 miesiącach. Żądanie przyznania kwoty 20 000 zł jest w pełni uzasadnione, zarówno co do zasady, jak i wysokości, ze względu na negatywne konsekwencje związane z niemożliwością dochodzenia roszczeń związanych z posiadaną przez skarżącego nieruchomością. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie w całości, ponieważ o jej niezasadności przemawia tok czynności podejmowanych przez organ. Wójt Gminy Budziszewice wskazał, że: - 11 sierpnia 2021 r. Wójt Gminy Budziszewice postanowieniem odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy Budziszewice z 30 lipca 2008 r. o rozgraniczeniu nieruchomości; - 18 sierpnia 2021 r. na wskazane postanowienie strona, tj. B. K. i K. K. wniosła zażalenie do SKO; - 23 sierpnia 2021 r. Wójt Gminy Budziszewice zażalenie strony wraz z aktami sprawy przesłał do SKO; - 28 września 2021 r. do organu wpłynęło postanowienie SKO z 25 września 2021 r. uchylające w całości zaskarżone postanowienie Wójta Gminy Budziszewice i orzekło o wznowieniu postępowania z wniosku B. i K. K. z 13 lutego 2019 r. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy Budziszewice z 30 lipca 2008 r. o rozgraniczeniu przedmiotowej nieruchomości; - 25 października 2021 r. na postanowienie SKO z 25 września 2021 r. W. i M. W. złożyli skargę do WSA w Łodzi; - 27 października 2021 r. SKO w związku ze złożoną skargą W. i M. W. do WSA w Łodzi poprosiło Wójta Gminy Budziszewice o przesłanie całości akt sprawy; - 28 października 2021 r. Wójt Gminy Budziszewice przesłał do SKO akta sprawy; - 25 marca 2022 r. do Wójta Gminy Budziszewice wpłynęło pismo od SKO z 18 marca 2022 r., w którym zwróciło akta sprawy wraz z informacją, że skarga W. W. i M. W. na postanowienie SKO z 23 września 2021 r. uchylające w całości postanowienie Wójta Gminy Budziszewice z 11 sierpnia 2021 r. została odrzucona postanowieniem WSA w Łodzi z 22 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 1079/21; - 27 kwietnia 2022 r. organ wysłał zawiadomienie do D. P., A. P., W. W., M. W. o wyznaczeniu nowego terminy załatwienia sprawy na 20 maja 2022 r.; - 12 maja 2022 r. do organu wpłynęło wezwanie do wykonania prawomocnego postanowienia SKO z 23 września 2021 r., złożone przez A. P., tj. pełnomocnika K. K. ; - 19 maja 2022 r. Wójt Gminy Budziszewice wydał decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Wójta Gminy Budziszewice z 30 lipca 2008 r. o rozgraniczeniu nieruchomości; - 6 czerwca 2022 r. strony, tj. B. i K. K. za pośrednictwem Wójta Gminy Budziszewice wnieśli odwołanie do SKO na decyzję Wójta Gminy Budziszewice z 19 maja 2022 r.; - 25 lipca 2022 r. do organu wpłynęła decyzja SKO utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Zdaniem organu, w ujęciu chronologicznym wszystkie czynności Wójta Gminy Budziszewice, przy rozpoznawaniu sprawy z wniosku B. i K. K. o wznowienie postępowania, były podejmowane bez zbędnej zwłoki w terminie rozsądnym dla załatwienia sprawy. Skarżący, konstruując skargę na przewlekłość postępowania i upatrując to zjawisko w konkretnych czynnościach, tj. że przez 8 miesięcy organ zaniechał wydania decyzji w przedmiocie wznowienia rozgraniczenia nieruchomości nie uwzględnił tego, że na przywoływane prawomocne postanowienie W. i M. W. złożyli skargę do WSA w Łodzi. Całość akt sprawy została 28 października 2021 r. przesłana przez organ do SKO. O tym, że skarga wniesiona przez W. i M. W. została odrzucona przez WSA organ został poinformowany 25 marca 2022 r. W tej samej dacie zwrócono do organu akta prowadzonego postępowania. A zatem zarzut, że Wójt Gminy Budziszewice przez 8 miesięcy, mimo prawomocnego postanowienia i obowiązku wznowienia postępowania nie podjął żadnych czynności i dopuścił się przewlekłości, jest niezasadny. W skardze nie znajduje się żadnych podstaw świadczących o przewlekłości postępowania. Wszystkie terminy do załatwienia sprawy zgodnie z k.p.a. zostały przez organ zachowane. Organ zwrócił uwagę, iż skargę na przewlekłość postępowania wniesiono po wydaniu przez Wójta Gminy Budziszewice decyzji w sprawie będącej przedmiotem tego postępowania. Pismem procesowym z 12 października 2022 r. skarżący podtrzymał w całości złożoną skargę. Dodatkowo wskazał, m.in. że postanowienie o wznowieniu postępowania było prawomocne i nie zachodziły żadne podstawy do wstrzymania wykonalności postanowienia, a tym samym podjęcia decyzji w sprawie wznowienia postępowania. Skarżący podkreślił, że na żadnym etapie sprawy przez żadnego uczestnika nie został nawet złożony wniosek o wstrzymanie wykonalności, co uniemożliwiłoby Wójtowi Gminy Budziszewice wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie. Ponadto, organ od 25 marca 2022 r., tj. od otrzymania akt z SKO do 27 kwietnia 2022 r. nie podjął żadnych czynności w sprawie, zwłaszcza co do czynności uzasadniających wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy. Bezczynność nie uzasadnia przedłużenia terminu do załatwienia sprawy. W tym czasie nie zostały podjęte żadne czynności przez organ. Wójt Gminy Budziszewice zainteresował się sprawą dopiero po wpłynięciu 12 maja 2022 r. wezwania skarżącego do wykonania prawomocnego postanowienie SKO z 23 września 2021 r. Przed wydaniem decyzji z 19 maja 2022 r. odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji organu z 30 lipca 2008 r. o rozgraniczeniu nieruchomości Wójt Gminy Budziszewice nie zrobił nic w sprawie, zaś załączenie starego protokołu granicznego z 2008 r. oraz zastrzeżeń skarżących nie uzasadnia niezałatwienia sprawy w terminie ustawowym, a tym bardziej przedłużenia terminu do załatwienia sprawy o następne 30 dni. Pismem procesowym z 8 listopada 2022 r. organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi, stwierdzając, że zarzuty wyrażone w ww. piśmie procesowym skarżącego nie wnoszą nic nowego do sprawy i są nieuzasadnione. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III WSA w Łodzi z 30 września 2022 r. sprawę skierowano do rozpoznania w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8), a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). Z art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność organu administracji publicznej została zdefiniowana w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, lub przepisach szczególnych, ani w terminie wyznaczonym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, natomiast przewlekłość w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarżący zwalcza przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w sprawie rozpoznania wniosku z 13 lutego 2019 r. o wznowienie postępowania. Postępowanie to zostało zakończone decyzją SKO z 18 lipca 2022 r. nr KO.434.14.2022, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Budziszewice z 19 maja 2022 r. znak Pgr.6830.4.2019 o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Wójta Gminy Budziszewice nr 7430/2/08 z 30 lipca 2008 r. znak PGR.7430/2/08 o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym T., gm. Budziszewice, oznaczonych numerami ewidencyjnymi działek [...] i [...]. Decyzję SKO z 18 lipca 2022 r. doręczono skarżącemu 27 lipca 2022 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że przed wniesieniem skargi (co miało miejsce 25 sierpnia 2022 r.) organ załatwił wniosek skarżącego z 13 lutego 2019 r. W tym miejscu należy wskazać, że 22 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) podjął uchwałę w sprawie II OPS 5/19 (ONSAiWSA 2020/6/79), w której wskazał, iż wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, m.in. że skargę na bezczynność, wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego, należy uznać za niedopuszczalną, bowiem odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Z uzasadnienia uchwały wynika również, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia tej skargi aktualny, nie zaś historyczny, z tego względu, że zasadniczym celem skargi na bezczynność jest usunięcie stanu bezczynności. NSA podkreślił również, że pogląd o dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność, w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi, jest nieprawidłowy z tego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu bezczynności. Zaprezentowany w przywołanej wyżej uchwale pogląd w odniesieniu do skargi na bezczynność organu administracji, gdy skarga została wniesiona w chwili ustania bezczynności organu, pozostaje aktualny także wobec skargi wniesionej na przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ, gdy skarga ta została wniesiona po zakończeniu postępowania, którego dotyczy, co potwierdza uchwała NSA z 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21 (ONSAiWSA 2022/3/34). W uchwale tej wskazano, że normatywna tożsamość reguł zaskarżania bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego uprawnia do uznania uchwały NSA w sprawie II OPS 5/19 jako adekwatnej także przy dokonywaniu oceny istnienia przedmiotu zaskarżenia w sprawie dotyczącej przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. W uchwale z 7 marca 2022 r. NSA stwierdził, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (niż wskazane w pkt 1–5a) jej wniesienie jest niedopuszczalne. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi strony stanowi bowiem okoliczność wniesienia jej 25 sierpnia 2022 r., w której to dacie organ nie prowadził już postępowania, albowiem wcześniej SKO wydało decyzję z 18 lipca 2022 r., utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Budziszewice z 19 maja 2022 r. o rozgraniczeniu nieruchomości, doręczoną skarżącemu 27 lipca 2022 r. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę w punkcie 1 sentencji postanowienia. Z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie skarżący uiścił wpis sądowy w kwocie 100 zł, a skarga podlega odrzuceniu, o zwrocie wpisu w punkcie 2 sentencji postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. eg