I SA/Bd 619/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2020 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję UZASADNIENIE Wnioskiem z [...]. skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiące marzec - maj 2020r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 374 ze zm. - dalej "ustawa o COVID-19"). Decyzją z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za kwiecień 2020 r. W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o COVID-19 i wyjaśnił, że osobie prowadzącej pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266, ze zm.), dalej "u.s.u.s.", przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należnych za kwiecień 2020 r., jeżeli prowadziła działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu za który jest składany wniosek o zwolnienie, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność. Organ wskazał, że jak wynika z analizy konta płatnika składek, skarżący nie przesłał do [...]. dokumentów rozliczeniowych za kwiecień 2020r., zatem nie przysługuje mu zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że stosowne dokumenty w kwietniu i maju 2020r. wrzucił do skrzynki odbiorczej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...]. ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w myśl art. 31zq ust. 1 i ust. 3 ustawy o COVID-19 w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, płatnik składek, który ubiega się o zwolnienie z ich opłacenia, zobowiązany był przesyłać do ZUS dokumenty rozliczeniowe za marzec, kwiecień i maj 2020 r. na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami był zwolniony z obowiązku ich składania. Przesłanie dokumentów rozliczeniowych nie później niż do 30 czerwca br., stanowi warunek zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Warunek ten nie dotyczy jedynie płatników, którzy byli zwolnieni z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych. Organ wskazał, że z analizy konta płatnika składek w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynika, że płatnik nie przesłał do [...]. dokumentów rozliczeniowych za kwiecień 2020 r. W skardze do Sądu skarżący podniósł, że druki ZUS DRA za miesiące kwiecień i maj złożył w ustawowym terminie do skrzynki odbiorczej. Nie posiada potwierdzenia, ponieważ w tym czasie było to niemożliwe. Kopie druków ZUS DRA skarżący dołączył do skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Wstępnie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 2167) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując sądowej kontroli według wskazanych kryteriów, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, utrzymująca w mocy decyzję o odmowie zwolnienia skarżącego z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za kwiecień 2020r. Organ podnosi, że skarżący nie przesłał dokumentów rozliczeniowych do [...]., w związku z tym nie przysługuje mu prawo do zwolnienia. Jak wynika z akt sprawy, skarżący złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020r. (niniejsza sprawa dotyczy miesiąca kwietnia 2020r.). W podstawie prawnej wydanej decyzji odmownej z dnia [...] r. organ powołał m.in. art. 31zq ust. 7 ustawy o COVID-19 stanowiący o tym, że odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji. W uzasadnieniu tej decyzji organ powołał art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ww. ustawy regulujący zwolnienie z obowiązku opłacenia składek m.in. osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Z kolei w decyzji z dnia [...]. w podstawie prawnej organ przywołał m.in. art. 31zq ust. 8 tej ustawy przewidujący tryb zaskarżenia i odwołanie się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast w uzasadnieniu powołał przepis art. 31zq ust. 1 i ust. 3 ustawy o COVID-19 W tym stanie rzeczy wskazać należy, że w myśl art. 31zq ust.1-3 ustawy o COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 1). Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (ust. 2). Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia [...] r. a w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 8 należnych za lipiec, sierpień, wrzesień 2020 r. do dnia [...] r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 3). Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek złożenia dokumentacji rozliczeniowej jako warunek zwolnienia z opłacenia składek nie dotyczy tych płatników, którzy są zwolnieni z obowiązku jej składania. Z lektury zaskarżonej do Sądu decyzji organu nie wynika, aby organ poczynił jakiekolwiek rozważania czy skarżący był zwolniony z obowiązku składania stosownej dokumentacji czy też nie i dlaczego. Organ w pierwszej kolejności obowiązany był wykazać w uzasadnieniu decyzji, że obowiązek składania dokumentacji wymaganej przepisami prawa ciążył na skarżącym i nie podlegał on zwolnieniu w tym zakresie. Należy podać jakie dokumenty i okoliczności o tym przesądzają i odnieść je do konkretnych przepisów prawa, co pozwoli poznać stanowisko organu wraz z jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Uzasadnienia decyzji wydanych w niniejszej sprawie nie czynią zadość temu wymogowi i w rezultacie nie wiadomo, z czego wywodzi organ obowiązek składania dokumentacji rozliczeniowej, albowiem nie podano żadnej argumentacji w tym zakresie. Wskazać także należy, że zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak również w skardze skarżący podnosi, że stosowne dokumenty w ustawowym terminie złożył w skrzynce odbiorczej organu. Do skargi dołączono kserokopie druków ZUS DRA za miesiące kwiecień i maj 2020r., które nie zawierają żadnej adnotacji o dacie ich złożenia do organu. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że w zaskarżonej decyzji organ nie przedstawił żadnych wyjaśnień, czy istotnie w placówce ZUS w miesiącach kwietniu i maju 2020r. były wystawione specjalne pojemniki/skrzynki, w których petenci zostawiali dokumenty i wnioski, bez możliwości bezpośredniego kontaktu z pracownikami organu. W przypadku, jeżeli organ udostępnił taką formę składania korespondencji wyjaśnić należy, w jaki sposób była ewidencjonowana wpływająca do organu korespondencja. Skarżący na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosił, że stosowne dokumenty w kwietniu i maju 2020r. wrzucił do skrzynki odbiorczej. Zatem obowiązkiem organu, było precyzyjne wyjaśnienie tej kwestii. Kolejną okolicznością, którą należy podnieść jest to, że skarżący zakresem wniosku objął miesiące od marca do maja 2020r. Jak wynika z akt sprawy, organ pismem z dnia [...]. uwzględnił wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc marzec 2020r. oraz stosownymi decyzjami odmówił zwolnienia za miesiące kwiecień i maj 2020r. powołując się na fakt, że płatnik nie przesłał do [...]. dokumentów rozliczeniowych za kwiecień i maj 2020r. W zakresie miesiąca maja 2020r. w wyniku wniesionej przez stronę skargi do Sądu (sygn. akt I SA/Bd 620/20) organ w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.) uchylił decyzję odmowną i rozpatrzył wniosek skarżącego za ten miesiąc pozytywnie pomimo, że zdaniem organu skarżący nie przesłał dokumentów rozliczeniowych za miesiąc maj 2020r. do dnia [...]. Zatem nie wiadomo, jakimi przesłankami kierował się organ uwzględniając wniosek skarżącego za miesiąc marzec i ostatecznie również za maj 2020r. oraz odmawiając zwolnienia z opłacania składek za miesiąc kwiecień 2020r. Powyższe powoduje, że organ naruszył także zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 K.p.a. Zadość temu nie czynią skrótowe wywody poczynione dopiero na etapie odpowiedzi na skargę, która nie może zastępować uzasadnienia decyzji i nie stanowi też jej uzupełnienia. W ocenie Sądu, uzasadnienie decyzji sporządzone zostało z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a., na podstawie którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd w obecnym składzie podziela wyrażane w orzecznictwie poglądy, że uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji, winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. W szczególności decyzje odmowne (negatywne) lub częściowo odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego ( np. wyrok NSA z 25.01.2011 r., sygn. akt II GSK 96/10). Brak wykazania, że ustalono istotne okoliczności faktyczne w odniesieniu do konkretnych przepisów prawa, stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu. Zaskarżona decyzja podanych wymogów nie spełnia. Ponownie rozpoznając wniosek, organ, uwzględniając powyższe rozważania i wskazania Sądu, rozstrzygnie o zasadności żądania strony. W przypadku odmowy uwzględnienia wniosku, organ swoje stanowisko prawidłowo i wyczerpująco uzasadni, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. Organ wyczerpująco odniesie się do istoty sprawy, w tym do zarzutów skarżącego, w sposób umożliwiający mu poznanie, a następnie ewentualnie sądowi administracyjnemu motywów podjętego rozstrzygnięcia. Ponadto, przed wydaniem decyzji organ umożliwi skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych ewentualnie żądań, stosownie do art. 10 § 1 K.p.a., który został pominięty w toku prowadzonego postępowania, co stanowi o jego naruszeniu przez organ. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.