II OZ 1046/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia del. WSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 14 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 819/07 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przyznać A. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 819/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił A. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] w przedmiocie choroby zawodowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, iż w skład jego majątku wchodzi dom o powierzchni [...] m2, oszczędności w wysokości [...] zł. Skarżący mieszka razem z córką, zaś na ich dochody składają się renta rodzinna córki w wysokości [...] zł oraz renta skarżącego - [...] zł. Postanowieniem z 14 marca 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wskazując, iż wcześniejszy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został oddalony postanowieniem z dnia 26 października 2007 r. Zdaniem referendarza skarżący nie przedstawił żadnych nowych okoliczności w stosunku do tych, które ujawnił poprzednio oraz nie wykazał, aby od chwili oddalenia jego poprzedniego wniosku nastąpiła istotna zmiana okoliczności mogących mieć wpływ na wynik tego postępowania. W sprzeciwie od powyższego postanowienia A. Z. podał, iż razem z córką utrzymują się z jego renty w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto) oraz z renty rodzinnej córki w wysokości [...] zł. Zarzucił, że w zaskarżonym postanowieniu nie wzięto pod uwagę wydatków związanych z utrzymaniem domu, którego koszt ogrzewania w okresie grzewczym wynosi 600 zł, a energia 102,97 zł, co łącznie przekracza wysokość jego emerytury. Ponadto wskazał, iż pozostaje w stałym leczeniu neurologicznym i psychiatrycznym. Podniósł, iż decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Prezydent Miasta K. przyznał mu zasiłek celowy na uregulowanie opłat, a także, że ma zamiar ponownie wystąpić o pomoc do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Skarżący wskazał, iż przepisy prawne są dla niego niejasne, a z uwagi na wysokie koszty utrzymania domu nie stać go na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Wyjaśnił także, iż posiadane oszczędności stanowią zabezpieczenie na przyszłość na wypadek choroby i niemożliwości uregulowania rachunków. W wyniku rozpoznania powyższego sprzeciwu zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja materialna i życiowa uległa zmianie na niekorzyść w taki sposób, aby uznać, że zaistniały uzasadnione okoliczności wskazujące na to, iż skarżący nie jest w stanie samodzielnie ponosić kosztów wynajęcia adwokata lub radcy prawnego. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, iż pomimo utrzymywania się przez skarżącego ze stosunkowo niewysokiej renty, posiada on oszczędności w kwocie [...] zł. Sąd uznał, iż przy ustawowym zwolnieniu od ponoszenia kosztów wpisu, nie można przyjąć aby wynajęcie adwokata lub radcy prawnego przekraczało możliwości płatnicze skarżącego. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył A. Z.. Skarżący podniósł, iż w dniu 20 maja 2008 r. rozwiązał umowę ubezpieczenia, na której zostało zgromadzone [...] zł, bowiem środki tam zgromadzone znacznie straciły na wartości. Wskazał, iż w dalszym ciągu utrzymuje się z renty, która wystarcza jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący podał, iż koszty utrzymania mieszkania kształtują się w wysokości 400 - 500 zł miesięcznie. Ponadto wskazał, iż leczy się na szereg schorzeń, przyjmuje liczne leki, których miesięczny koszt wynosi około 200 zł miesięcznie. Skarżący podkreślił, iż wypłacone oszczędności zostaną przeznaczone na opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, zakup leków oraz innych kosztów związanych z leczeniem, wobec czego nie jest w stanie ponieść kosztów wynajęcia adwokata czy radcy prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a." -wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Strona winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Zwrócić należy jednak uwagę, że nakładając na stronę obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy ustawodawca nie obciążył jej obowiązkiem ich udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego A. Z. wykazał, że nie ma środków na poniesienie kosztów pomocy prawnej udzielanej przez profesjonalnych pełnomocników. Dane dotyczące stanu majątkowego i rodzinnego skarżącego wskazują, iż posiada bardzo ograniczone środki finansowe, które nie pozwalają na pełne pokrycie kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. A. Z. posiada wprawdzie stały dochód miesięczny, którym jest renta w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto) oraz z renta rodzinna córki w wysokości [...] zł., niemniej jednak należy uwzględnić także pozostałe okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, jak i stanu jego zdrowia. A. Z. jest osobą cierpiącą na szereg schorzeń, ponosi znaczne wydatki na leczenie oraz zakup leków - 200 zł miesięcznie. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą 400 - 500 zł miesięcznie. Fakt posiadania przez skarżącego określonych oszczędności nie zmienia oceny, że jego możliwości finansowe są bardzo ograniczone, co uzasadnia na obecnym etapie sprawy przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Potwierdzeniem trudnej sytuacji finansowej skarżącego jest przyznanie mu świadczeń z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Należało też uwzględnić, że uzyskane przez skarżącego środki z lokaty bankowej zostaną przeznaczone - jak wskazał w zażaleniu - na bieżące zwiększone koszty związane z utrzymaniem mieszkania oraz leczeniem. Powyższe okoliczności wskazują, iż zasadne jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.