II SAB/Bd 58/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Korycka Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 października 2022 r. sprawy ze skargi Organizacji [...] na bezczynność [...] Ośrodka Ruchu Drogowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Ośrodek Ruchu Drogowego do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] kwietnia 2021 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Ośrodek Ruchu Drogowego dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ośrodka Ruchu Drogowego na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE 1. Pismem z dnia [...] kwietnia 2021r. Organizacja Międzyzakładowa nr [...] [...] w Wojewódzkich Ośrodkach Ruchu Drogowego z siedzibą w Ł. (dalej: skarżąca, strona) wniosła skargę na bezczynność Minister Transportu w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] kwietnia 2021r. o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu skarżąca wskazała że w ww. wniosku wniosła o udostępnienie informacji dotyczącej ofert na zakup pojazdu służbowego w 2019r. za kwotę [...]zł brutto. W odpowiedzi otrzymała wezwanie z dnia [...] maja 2021r. do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego. W odpowiedzi na to wezwanie, pismem z dnia [...] maja 2021r. przesłanym do WORD przedstawiła szczególnie istotny interes publiczny. Do dnia wniesienia skargi informacja publiczna nie została udostępniona. 2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, jako złożonej bez wyczerpania środków zaskarżenia, tj. z pominięciem wymogu ponaglenia (art. 52 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 k.p.a.). Ponadto w ocenie organu skarga stanowi próbę nadużycia prawa do informacji publicznej oraz dubluje postępowanie w sprawie ze skargi z dnia [...] czerwca 2021r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, co stanowi obejście zasady ne bis in idem. Dalej organ wskazał również, że R. B. (osoba reprezentująca skarżącą) nęka WORD żądając dostępu do wiedzy, którą już posiada. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: 3. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022r., poz. 329 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. 5. W kontrolowanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U z 2020 r., poz. 2176 – dalej "u.d.i.p."). Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Na wstępie należy wyjaśnić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 18 lutego 2022r. sygn. akt II SAB/Bd 142/21, odrzucił skargę strony skarżącej na bezczynności Minister Transportu w przedmiocie udostepnienia informacji publicznej w zakresie rozpoznania wniosku strony z dnia [...] kwietnia 2021r. Nie ulega wątpliwości, że zakończenie ww. postępowania sądowoadministracyjnego powoduje, iż między stronami nie toczy się postępowanie w tym samym przedmiocie w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022r. poz. 329 - dalej "p.p.s.a."). Natomiast okoliczność, że Sąd już raz orzekł prawomocnym postanowieniem w przedmiocie odrzucenia skargi nie wyklucza możliwości wniesienia "nowej" skargi, albowiem odrzucenie skargi nie powoduje powagi rzeczy osądzonej (por.. postanowienie NSA z 16 lipca 2009r., II OZ 589/09). Sytuacja, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. zachodzi wówczas, gdy wcześniej złożona przez tę samą stronę i w tym samym przedmiocie skarga jest rozpoznawana merytorycznie. Dopiero przystąpienie przez sąd do merytorycznej oceny skargi legitymuje sąd do odrzucenia później wniesionej, przez ten sam podmiot w tym samym przedmiocie skargi (por. postanowienie NSA z 22 czerwca 2012 r., II OSK 1509/12). Ustosunkowując się do zawartego przez organ w odpowiedzi na skargę wniosku o odrzucenie skargi z uwagi na jej złożenie z pominięciem wymogu ponaglenia wyjaśnić należy, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. 4. W sprawie bezspornym jest, że WORD w T. jest podmiotem wykonującym zadania publiczne (jest to osoba prawna samorządu województwa). Informacje dotyczące wydatkowania środków finansowych WORD są zatem informacją publiczną. Ustawa o dostępie do informacji publicznej określa obowiązki organu (podmiotu), do którego został złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej, wskazując, w jaki sposób postępowanie powinno być zakończone. Podmiot, do którego złożono wniosek, jeśli wniosek ten dotyczy informacji publicznej, powinien albo udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) albo w drodze decyzji odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Możliwe jest także umorzenie postępowania w drodze decyzji na zasadzie art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Podmiot, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji, ma obowiązek podjąć jedną z tych form działania w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W przypadku natomiast, gdy podmiot ten uznaje, że wnioskowana informacja nie ma waloru informacji publicznej, o swoim stanowisku zobligowany jest powiadomić stronę wnioskującą pismem, nie powinien natomiast wydawać decyzji. Odnośnie uzyskiwania informacji publicznej przetworzonej wskazania wymaga, że z przepisów u.d.i.p. w sposób jednoznaczny wynika, iż wnioskodawca występujący z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej nie musi wskazywać powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. To podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej muszą wykazać brak istnienia tej przesłanki ustawowej, w przypadku wydania decyzji odmownej. Organ kwalifikując żądaną informację jako informację przetworzoną, o swojej ocenie powinien powiadomić stronę wnioskującą, tak aby miała możliwość wykazania w zakreślonym przez podmiot zobowiązany terminie, że zachodzi przesłanka warunkująca uzyskanie informacji, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Po upływie wyznaczonego terminu, nawet w sytuacji milczenia strony, organ dla zrealizowania obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej, powinien albo udostępnić wnioskowaną informację albo wydać decyzję odmowną, wykazując w niej brak przesłanki przewidzianej w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Niepodjęcie tego rodzaju działań oznacza, że organ pozostaje w bezczynności, wobec czego zasadnym staje się zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie WORD w T. uznając, że wnioskowane przez skarżącą informacje stanowią informację przetworzoną pismem z dnia [...] maja 2021r. wezwał stronę do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.i.d.p. W odpowiedzi skarżąca przedłożyła pismo z dnia [...] maja 2021r. w którym wskazała, że w jej ocenie wnioskowana informacja nie stanowi informacji przetworzonej, a ponadto przedstawiła szczególny interes publiczny. Pomimo że WORD, w piśmie z [...] maja 2021r. przedstawił argumentację odnośnie zaistnienia przesłanki istotnego interesu publicznego, po udzieleniu odpowiedzi przez skarżącą ani nie udostępnił informacji, ani nie wydał decyzji odmawiającej udostępnienia żądanej informacji. Nie udostępniając informacji jak i nie wydając decyzji odmownej WORD pozostawał w bezczynności, co obligowało Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do zobowiązania WORD do rozpoznania wniosku. Wskazania również wymaga, że wbrew stanowisku organu żądanie skarżącej nie dotyczyło informacji, które organ już jej wcześniej udzielił pismami z dnia [...] i [...] kwietnia 2021r. Wniosek z dnia [...] kwietnia 2021r. dotyczy bowiem informacji w zakresie jaka była zaplanowana kwota na zakup pojazdu służbowego, a nie za jaką kwotę zakupiono pojazd służbowy, czego dotyczyły wcześniejsze wnioski. Organ obowiązany jest również do udzielenia informacji publicznej w zakresie dokumentacji potwierdzającej kolejność wykonywanych czynności związanych z zakupem pojazdu służbowego, oczywiście jeżeli takową dokumentację posiada oraz informacji na temat złożonych ofert dotyczących zakupu samochodu służbowego. Oczywiście w zakresie dostępu do informacji publicznej organ nie jest zobowiązany ustosunkowywać się do subiektywnych twierdzeń skarżącego dotyczących wadliwości przeprowadzonej procedury zakupu pojazdu służbowego. Sąd nie dostrzegł przy tym w przedmiotowej sprawie cech nadużycia prawa do informacji publicznej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z [...] listopada 2021 r. sygn. III OSK 3907/21 nadużycie prawa podmiotowego do informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy dany podmiot wnioskuje o udostępnienie informacji publicznej w celu innym niż chęć zachowania jawności życia publicznego czy uzyskania informacji mającej znaczenie dla większej liczby osób. Nadużycie to z reguły ma miejsce wówczas, gdy żądana informacja ma znaczenie wyłącznie indywidualne, będąc istotną tylko z perspektywy wnioskodawcy. Przy czym z reguły wnioskodawca przez nadużycie prawa zmierza do realizacji własnych interesów, na przykład przez zamiar wykorzystania udostępnionej informacji na potrzeby procesu cywilnego, którego wnioskodawca jest stroną. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie skorzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa i jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność działania administracji i innych organów władzy publicznej (zob. wyrok NSA z 23 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1601/15. W przedmiotowej sprawie organ nie przedstawił dokumentów świadczących o takim sposobie działania skarżącej, a jedynie opisał wnioski, z którymi miał wcześniej do czynienia (a podkreślić należy, że Sąd rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy, a nie na podstawie opisów akt sprawy). Już choćby z tych opisów wynika, że wcześniejsze wnioski nie dotyczyły ani indywidualnych interesów skarżącej ani nie miały cech seryjności, dotyczyły bowiem: inwestycji WORD, wysokości wynagrodzeń kadry kierowniczej (w różnych formach), kwoty przeznaczonej na zakup pojazdu służbowego, rozstrzygnięć w sporach sądowych z udziałem WORD. Przedmiotowy wniosek nie powiela tych kwestii. 5. Oceniając natomiast charakter zaistniałej bezczynności – zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. – Sąd stwierdził, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Samo przekroczenie terminu załatwienia sprawy nie świadczy o rażącym charakterze opóźnienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych jako rażąco naruszająca prawo jest traktowana bezczynność organu w stanie, w którym bez żadnych wątpliwości i wahań w kontekście okoliczności danej sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty i rażący, że dane naruszenie cechuje wyraźna sprzeczność z obowiązującym prawem, niezasługująca na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołująca dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., I OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14, wyrok WSA w Łodzi z 11 stycznia 2018 r., II SAB/Łd 209/17, CBOSA). Charakter rażący ma więc bezczynność o znamionach "wyjątkowej" (wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2451/14). W niniejszej sprawie nierozpatrzenie wniosku skarżącej nie nosi cech rażącego naruszenia prawa, bowiem organ odpowiedział na wniosek skarżącej pismem z [...] maja 2021r. wypowiadając się odnośnie kwalifikacji rodzaju żądanej informacji i nękającego charakteru wniosku, aczkolwiek bez jasnego rozstrzygnięcia odnośnie tego czy odmawia udostępnienia żądanej informacji publicznej i z jakich konkretnych powodów – tak jak tego wymaga art. 17 w zw. z art. 16 u.d.i.p. oraz pozostawał w błędnym przeświadczeniu, że strona domaga się udostepnienia informacji publicznej w zakresie wiedzy, którą już posiada.