II FSK 3198/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 287/14 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 14 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego postanawia oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 287/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę S. sp. z o.o. w W. (zwanej dalej: "spółką") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 14 listopada 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku strony o wyłączenie kwoty spod egzekucji. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że wskazane wyżej postanowienie było dwukrotnie awizowane w dniach 18 i 27 listopada 2013 r. W związku z niepodjęciem przesyłki w terminie czternastu dni od dnia pozostawienia w skrzynce oddawczej pierwszego awiza przesyłkę uznano za doręczoną w dniu 2 grudnia 2013 r. Trzydziestodniowy termin do zaskarżenia przedmiotowego rozstrzygnięcia, wynikający z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), upływał więc w dniu 2 stycznia 2013 r. Skarga spółki została zaś nadana w placówce pocztowej dopiero w dniu 18 lutego 2014 r., co uzasadniało jej odrzucenie jako spóźnionej stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej spółka wniosła o uchylenie przedmiotowego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Ponadto strona zażądała dopuszczenia dowodu z dokumentów – pisma Prezesa Izby Skarbowej z dnia 14 stycznia 2014 r. oraz pism skierowanych do urzędu pocztowego z dnia 20 stycznia 2014 r. i 30 stycznia 2014 r. oraz odpowiedzi na powyższe pisma z dnia 18 lutego 2014 r. – na okoliczność podjęcia przez skarżącego prób zlokalizowania i odebrania przesyłki listowej. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono – na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 53 § 1 p.p.s.a., art. 40, art. 43 oraz art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") poprzez błędne ustalenie terminu doręczenia skarżącej postanowienia z dnia 14 listopada 2013 r., co spowodowało nieprawidłowe ustalenie skutku prawnego tego doręczenia, wyznaczenie terminu do wniesienia skargi i w rezultacie prowadziło do jej odrzucenia przez sąd. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona zaprzeczyła jakoby awiza z dnia 18 listopada 2013 r. i 27 listopada 2013 r. zostały pozostawione w skrzynce pocztowej pod adresem, na który skierowano korespondencję. Spółka nie otrzymała również w jakikolwiek inny sposób informacji o przesyłce. Nie wiedziała tym samym, że postanowienie organu zostało do niej nadane, ani tym bardziej, że pismo znajduje się w urzędzie pocztowym i czeka na odbiór. Skarżąca wyjaśniła, że o wydaniu rozstrzygnięcia dowiedziała się w dniu 17 grudnia 2013 r. w rozmowie telefonicznej z pracownikiem Izby Skarbowej w P. W związku z tym spółka skierowała pismo do organu z prośbą o przesłanie postanowienia na nowy adres siedziby spółki. W odpowiedzi strona otrzymała w dniu 20 stycznia 2014 r. treść postanowienia z dnia 14 listopada 2013 r. wraz z pismem informującym, że postanowienie to zostało doręczone w trybie art. 44 § 4 k.p.a. z upływem dnia 3 grudnia 2013 r. Pismami z dnia 20 i 30 stycznia 2013 r. skarżąca zwróciła się do Poczty Polskiej S.A. o wyjaśnienie przyczyn niedostarczenia zawiadomienia o przesyłce poleconej zawierającej przedmiotowe postanowienie. W piśmie z dnia 18 lutego 2014 r. Poczta Polska S.A. wskazała, że sporna przesyłka była dwukrotnie awizowana, jednakże ustalenie dalszych losów zawiadomień po włożeniu ich do skrzynki nie jest możliwe. Zdaniem skarżącej podjęte przez nią czynności potwierdzają, że działała w dobrej wierze i podjęła wszelkie próby mające na celu zapoznanie się z treścią wysłanego do niej postanowienia z dnia 14 listopada 2013 r. Autor skargi kasacyjnej podniósł ponadto, że zastępcza forma doręczenia przewidziana w art. 44 k.p.a. jest dopuszczalna wyłącznie, gdy sposób doręczenia wskazany w art. 42 i art. 43 tej ustawy okaże się niemożliwy. W jego ocenie, termin do wniesienia skargi powinien biec od dnia 20 stycznia 2014 r., tj. od daty rzeczywistego doręczenia zgodnie z k.p.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przedmiotem sporu na gruncie niniejszej sprawy pozostaje kwestia prawidłowości doręczenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 14 listopada 2013 r. Podczas gdy Sąd pierwszej instancji przyjął, iż sporna korespondencja została prawidłowo doręczona adresatowi w trybie art. 44 k.p.a., to skarżąca zmierzała do zakwestionowania tego sposobu doręczenia, podnosząc, że pod wskazanym adresem nie otrzymała jakiegokolwiek zawiadomienia o awizowaniu przesyłki. Nie ulega wątpliwości, że art. 44 k.p.a. jest regulacją wyjątkową opartą na tzw. fikcji doręczenia, a więc domniemaniu, że przesyłkę doręczono adresatowi, chociaż faktycznie doręczenie do rąk adresata nie miało miejsca. Otóż zgodnie z powołanym przepisem, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego (art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.). W przypadku doręczenia korespondencji we wskazanym wyżej trybie, strona może obalić domniemanie doręczenia wykazując, iż przesłanki lub wymogi doręczenia zastępczego nie zostały zrealizowane. Strona musi zatem dowieść, że z uwagi na określone uchybienia niedopuszczalne pozostaje przyjęcie skutku w postaci doręczenia korespondencji. Tego rodzaju okoliczności nie zdołała jednak wykazać skarżąca spółka. Prezentowana argumentacja opiera się w istocie wyłącznie na jej oświadczeniu o braku zawiadomień o awizowaniu przesyłki zawierającej postanowienie organu. Prawidłowości doręczenia nie mogą przy tym przeczyć ani podejmowane przez stronę działania (kontakt telefoniczny z pracownikiem organu czy postępowanie reklamacyjne u operatora pocztowego), ani jej twierdzenia o niepozostawieniu awiz w skrzynce pocztowej, czy zaniechaniu uprzednich doręczeń w trybie art. 42 i 43 k.p.a., w sytuacji, w której zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki nie budzi wątpliwości, a odpowiedź Poczty Polskiej S.A. jednoznacznie potwierdza dopełnienie czynności wymaganych przez art. 44 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że w aktach administracyjnych znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru, z którego wynika, iż w związku z niemożnością doręczenia przesyłki adresatowi, pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi czy dozorcy domu, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w UP nr 65 w dniu 19 listopada 2013 r., a przesyłkę powtórnie awizowano w dniu 27 listopada 2013 r. Na potwierdzeniu znajduje się ponadto podpisana adnotacja "Mieszkanie zamknięte. Awizo pozostawiono w skrzynce. Data 19.11.2013 r.". Powyższe ustalenia zostały jednoznacznie potwierdzone w piśmie Poczty Polskiej S.A. z dnia 18 lutego 2014 r., w którym opisując okoliczności związane z doręczeniem przesyłki, wskazano w szczególności, że z uzyskanych wyjaśnień wynikało, iż zawiadomienia o nadejściu korespondencji zostały doręczone do właściwej skrzynki oddawczej. Stwierdzono również, że skarga spółki wniesiona w ramach postępowania reklamacyjnego nie mogła zostać uznana za zasadną. Ponadto, wbrew wywodom autora skargi kasacyjnej, logiczne i oczywiste wyjaśnienia operatora pocztowego, że nie jest on w stanie ustalić losów zawiadomień po ich włożeniu do skrzynki, w żaden sposób nie dowodzą nieprawidłowości w dokonywanym doręczeniu. W świetle przedstawionych uwag twierdzenia spółki należało ocenić jako niewystarczające do obalenia fikcji doręczenia w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny nie miał bowiem podstaw, by stwierdzić, iż doszło do opisanych przez spółkę uchybień, tym bardziej, że strona poparła je wyłącznie własnym oświadczeniem o niedoręczeniu zawiadomień o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. Mając powyższe na uwadze przyjąć należało, że odrzucenie skargi spółki jako spóźnionej, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., było uzasadnione. Przesyłkę zawierającą postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 14 listopada 2013 r. należało bowiem uznać za doręczoną z upływem 3 grudnia 2013 r. (Sąd pierwszej instancji omyłkowo wskazał datę 2 grudnia 2013 r.), zaś skargę złożoną w dniu 18 lutego 2014 r. za wniesioną z uchybieniem ustawowego trzydziestodniowego terminu zaskarżenia ustanowionego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 p.p.s.a. Odnosząc się do wniosku Dyrektora Izby Skarbowej w P. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42), wyjaśnił, iż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii postanowień należy niewątpliwie zaliczyć postanowienie o odrzuceniu skargi. Obowiązek respektowania przytoczonego stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie wynika z ogólnie wiążącej mocy uchwał (art. 269 § 1 p.p.s.a.).