II OSK 4037/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: Sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 października 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 663/19 w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję [...]Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 października 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 663/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę kasacyjną Spółki A na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. W skardze kasacyjnej Spółka A zaskarżyła ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie: 1. art. 2351 Kodeksu pracy poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że spełnione zostały przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej u J.B., pomimo braku istnienia związku przyczynowego między środowiskiem i warunkami pracy, a stwierdzonym u schorzeniem - astmą oskrzelową; 2. § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1367; zwanego dalej: rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych) poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2019 r. oraz poprzedzającej jej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] października 2018 r. pomimo pominięcia istotnych części materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności początkowych ustaleń dokonanych przez jednostkę orzeczniczą I instancji oraz braku jednoznacznych ustaleń jaki był wpływ czynników pozazawodowych na powstanie u J.B. astmy oskrzelowej; 3. § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2019 r. oraz poprzedzającej jej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] października 2018 r. pomimo nie wystąpienia o dodatkową konsultację do jednostki orzeczniczej II stopnia i oparcie rozstrzygnięcia wyroku wyłącznie na wyjaśnieniach jednostki I stopnia podczas gdy orzeczenie wydane przez jednostkę orzeczniczą II stopnia zawierało jedynie lakoniczne uzasadnienie dlaczego zasadne jest stwierdzenie istnienia choroby zawodowej, z pominięciem okoliczności stanu faktycznego ustalonego pierwotnie przez jednostkę orzeczniczą I stopnia, w tym w szczególności faktu istnienia czynników pozazawodowych, mogących być bezpośrednią przyczyną powstania schorzenia w postaci astmy oskrzelowej u J.B. oraz podczas gdy jednostka orzecznicza I stopnia w odpowiedziach z dnia [...] oraz [...] lutego 2019 r. w żaden sposób do tych okoliczności się nie odniosła, co uzasadniało konieczność wystąpienia przez organ o dodatkową konsultację bezpośrednio do jednostki orzeczniczej II stopnia, opcjonalnie o podjęcie innych czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 3 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz, 59) poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2019 r. oraz poprzedzającej jej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] października 2018 r. pomimo braku wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego, brak wszechstronnej oceny już dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego oraz naruszenie zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego w wyprowadzaniu wniosków z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w których to następstwie naruszeń Sąd: - nie uwzględnił faktu, że dopuszczalne stężenie pyłów, z którymi miał kontakt J.B. podczas zatrudnienia nigdy nie przekraczało dopuszczalnych norm oraz podjęto działania minimalizujące wpływ czynników potencjalnie szkodliwych dla stanu zdrowia pracowników; - nie uwzględnił faktu istnienia czynników pozazakładowych mających wpływ na powstanie schorzenia J.B., a to alergii i astmy oskrzelowej występującej w jego rodzinie, szczególnej reakcji na różne typy alergenów i wieloletniego leczenie na alergię i astmę, o czym nie miał wiedzy pracodawca, ani lekarze przeprowadzający badania okresowe i kontrolne - uznanie za wystarczające i rozstrzygające informacje jednostki orzeczniczej I stopnia z [...] lutego 2019 r. i [...] lutego 2019 r. w zakresie podniesionych zarzutów i sprzeczności co do treści orzeczeń lekarskich pomimo, że informacje w nich zawarte były lakoniczne i niespójne i nie zawierały odniesienia do ustalonego pierwotnie przez jednostkę istnienia czynników pozazawodowych mogących mieć wpływ na powstanie u J.B. choroby - astmy oskrzelowej Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w lublinie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Jako niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 3 w zw. z art. 80 k.p.a. Mając na uwadze podjęte w sprawie czynności wyjaśniające oraz zgromadzony w aktach materiał dowodowy, zgodzić się należało z oceną Sądu I instancji, że organy obu instancji przeprowadziły postępowanie zgodnie z regułami określonymi wyżej wymienionymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W rezultacie zasadnie Sąd I instancji zaakceptował ustalenia faktyczne, przyjęte w decyzjach jako podstawa rozstrzygnięć podjętych przez organy obu instancji. Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji uwzględnił fakt, że dopuszczalne stężenie pyłów, z którymi miał kontakt J.B. podczas zatrudnienia nigdy nie przekraczało dopuszczalnych norm oraz podjęto działania minimalizujące wpływ czynników potencjalnie szkodliwych dla stanu zdrowia pracowników. Sąd I instancji, opierając się o treść orzeczenia lekarskiego z 11 września 2018 r. wskazał, że okoliczność nieprzekroczenia dopuszczalnych norm stężenia pyłów pozostaje bez znaczenia, w sytuacji, gdy w środowisku pracy stwierdzono istnienie czynników stanowiących przyczynę astmy oskrzelowej. Sąd I instanci wyjaśnił także, że dla stwierdzenia choroby zawodowej nie jest konieczne wykazanie przez organ naruszenia przez pracodawcę obowiązujących w danym środowisku pracy normy w zakresie higieny i bezpieczeństwa pracy. Sąd I instancji, dokonując oceny zebranego przez organy materiału dowodowego uwzględnił także istnienie czynników pozazakładowych mających wpływ na powstanie schorzenia - alergii i astmy oskrzelowej występującej w jego rodzinie wyjaśniając, że uwarunkowania genetyczne w odróżnieniu od czynników zawodowych nie przesądzają o powstaniu danego rodzaju schorzenia, natomiast niewątpliwie wpływają na zwiększenie prawdopodobieństwa zachorowania. Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Przepisy te przewidują, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Rozbieżności w wydanych w sprawie orzeczeniach lekarskich zostały dostrzeżone przez organ II instancji i należycie wyjaśnione na etapie postępowania odwoławczego. Organ pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. celem wyjaśnienia rozbieżności powstałych w wydanych w sprawie orzeczeniach. W odpowiedzi udzielonej pismem z dnia [...] lutego 2019 r. wyjaśniono, że w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy J.B. został poddany badaniom w ramach diagnostyki ambulatoryjnej, natomiast w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. badanie odbywało się już w trybie diagnostyki szpitalnej, która umożliwia przeprowadzenie określonych procedur diagnostycznych, które nie są możliwe w warunkach ambulatoryjnych. Wskazano także, że przeprowadzenie swoistych wziewnych prób prowokacyjnych, testu oceny nieswoistej nadreaktywności oskrzeli z matacholiną są aktualnie jedynym wiarygodnym badaniem obiektywizującym istnienie astmy oskrzelowej na specyficzny alergen jakim jest pył sosnowy, pył jodły i MDF. Wobec takich wyjaśnień, zasadnie Sąd I instancji nie podzielił stanowiska Spółki w zakresie konieczności pozyskania kolejnego orzeczenia jednostki leczniczej. W końcu niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 235¹ k.p., Przepis ten przewiduje, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych narażeniem zawodowym. Z treści przepisu art. 235¹ k.p. wynika, że aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej muszą wystąpić jednocześnie trzy przesłanki warunkujące taką możliwość: po pierwsze schorzenie, na które cierpi dana osoba musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych, po drugie musi być ono spowodowane występowaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy tej osoby albo w związku ze sposobem wykonywania przez nią pracy (narażenie zawodowe), a po trzecie wskazany związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym winien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Wbrew argumentacji skargi kasacyjnej Sąd I instancji zasadnie uznał, że organy inspekcji sanitarnej wykazały związek przyczynowy pomiędzy stwierdzonym schorzeniem i narażeniem zawodowym. Sąd I instancji wskazał, że z treści karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej dla potrzeb postępowania w sprawie choroby zawodowej wynika jednoznacznie, iż J.B. na stanowisku pracy operator ładowarki zrębki, rębakowy, pomiar surowca, starszy pomiarowy surowca, mistrz zmianowy, był narażony m.in. na pył drzewny. Praca wykonywana była w zmianach ośmiogodzinnych, głównie na otwartej przestrzeni w narażeniu na pył z drewna miękkiego. Stwierdzono brak wyników pomiarów stężenia pyłów drewna na stanowisku operatora ładowarki, operatora ładowarki pomiarowego surowca oraz mistrza. Praca J.B. wykonywana była niewątpliwie w kontakcie z pyłem drewna, co wynikało z przebywania w miejscach rozładunku i przerobienia surowca oraz wykonywania czynności operatora ładowarki i pracownika produkcji. Okres narażenia zawodowego na czynniki wskazujące jako przyczynę choroby zawodowej podano na czas 22 lat, w postaci ekspozycji na pył drewna nie przekraczający NDS 2,25 - 3,72 mg/m³. Okoliczności te pozwalały z wysokim prawdopodobieństwem przyjąć istnienie związku przyczynowo skutkowego między czynnikami występującymi w środowisku pracy, a stwierdzoną chorobą. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.