I OZ 932/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 października 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 711/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 kwietnia 2011 r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE M.R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 kwietnia 2011r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Pismem z dnia 5 lipca 2011 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz zamieszkuje w wynajmowanym mieszkaniu komunalnym o powierzchni 32,11 m². Oświadczył, że nie posiada zasobów pieniężnych, przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro, ani nieruchomości. Zadeklarował także, że nie uzyskuje żadnego dochodu, wskazując przy tym, że od marca 2010 r. nie jest mu wypłacany zasiłek stały z pomocy społecznej, ponieważ nie wpuszcza do swojego mieszkania pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Zabrzu i "przeżył z kradzieży". Do wniosku załączone zostało między innymi zaświadczenie z dnia 1 września 2010r., potwierdzające objęcie M.R. pomocą w formie zasiłku stałego. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pismem z dnia 11 sierpnia 2011 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania, nadesłanie faktur VAT, paragonów oraz wskazanie źródeł, z których czerpie środki na pokrycie wspomnianych kosztów utrzymania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie M.R. wskazał, że "przeżył z kradzieży" oraz iż nie posiada żadnego dochodu. Dodatkowo przedłożył do akt postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zabrzu z dnia 5 sierpnia 2011r., odmawiające wydania zaświadczenia o dochodach za rok 2010. Z rozstrzygnięcia tego wynika, że skarżący nie składał zeznania podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za ten rok. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach postanowieniem z dnia 12 września 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 711/11 odmówił przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia M.R. wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu podał, że nie zgadza się z odmową przyznania mu prawa pomocy oraz oświadczył, że utrzymuje się z kradzieży. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 10 października 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 711/11 odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 239 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej "P.p.s.a.") wskazał, że skarga skarżącego została wniesiona na decyzję w przedmiocie zasiłku stałego, czyli sprawy z zakresu pomocy społecznej. W związku z tym, nie ma on obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a złożony w tym zakresie wniosek jest bezprzedmiotowy i nie podlega rozpoznaniu. Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., skarżącego obciążał ciężar wykazania, że występują okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd I instancji uznał, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego wniosku. Skarżący bowiem pomimo prawidłowego i precyzyjnego wezwania nie uprawdopodobnił okoliczności dotyczących swojej trudnej sytuacji materialnej ani nie udokumentował okoliczności, na które powołał się we wniosku. Fakt ten w zasadzie uniemożliwia dokonanie właściwej oceny stanu majątkowego wnioskodawcy. Nie jest bowiem możliwe obiektywne stwierdzenie, że wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Aby wykazać zasadność swojego wniosku, strona powinna przedłożyć takie dokumenty, które uprawdopodobnią, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Zatem nie jest wystarczające w tym zakresie samo subiektywne powoływanie się na trudną sytuację majątkową i brak jakichkolwiek dochodów. Skarżący choć faktycznie zadeklarował brak jakichkolwiek dochodów od kwietnia 2010r. oraz brak oszczędności i zaciągniętych pożyczek, to jednakże pomimo wezwania nie udzielił odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób obecnie pokrywa koszty swojego utrzymania, takie jak wyżywienie, zakup środków czystości, należności z tytułu opłat za wodę, prąd, gaz. Dodatkowo wskazanie skarżącego, iż "utrzymuje się z kradzieży" nie może być uznane za wystarczające dla określenia źródła dochodów, z którego skarżący pokrywa bieżące wydatki. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.R., który wnosząc o jego uchylenie wskazał, iż "żyje z kradzieży". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zawsze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). W niniejszej sprawie pismem z dnia 11 sierpnia 2011 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania, które to wydatki powinny być udokumentowane stosownymi fakturami VAT, paragonami, dowodami wpłaty oraz wskazanie źródeł, z których skarżący aktualnie czerpie środki na pokrycie kosztów utrzymania. Skarżący w odpowiedzi na powyższe wezwanie wskazał, że "przeżył z kradzieży" oraz iż nie posiada żadnego dochodu. Dodatkowo przedłożył do akt postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zabrzu z dnia 5 sierpnia 2011r., odmawiające wydania zaświadczenia o dochodach za rok 2010. Z rozstrzygnięcia tego wynika, że skarżący nie składał zeznania podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za ten rok. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż Sąd I instancji trafnie uznał, że skarżący nie zastosował się do wezwania z dnia 11 sierpnia 2011 r., a złożony w tej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien bowiem liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.