IV SA/Wa 1911/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej również jako: "organ odwoławczy") po rozpatrzeniu odwołania A. M. (dalej: "skarżącego") od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej we [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ pierwszej instancji, powołując się na art. 302 ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 poz. 1650 z późn. zm.) orzekł o zobowiązaniu skarżącego do powrotu w terminie 15 dni od dnia doręczenia decyzji, zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub – w przypadku braku informacji o jej wykonaniu – od dnia upływu dobrowolnego powrotu w niej określonego oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji na wypadek, jeśli nie opuści on tego terytorium w terminie dobrowolnego powrotu, określonym w decyzji lub przekroczy, lub będzie usiłował przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom prawa. W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu 20 lutego 2015 r. funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej we [...] przeprowadzili kontrolę legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przez K. O. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą "[...]". Organ kontrolny stwierdził, że obywatel [...] A. M. wykonywał od dnia 14 sierpnia 2014 r. pracę na rzecz ww. podmiotu bez wymaganego pozwolenia na pracę. Organ ustalił, że w dniu 14 sierpnia 2014 r. uprawomocnił się wyrok zaoczny Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział Cywilny (sygn. akt [...]), na mocy którego małżeństwo skarżącego z obywatelką polską A. M. zostało rozwiązane przez rozwód. Tym samym skarżący od dnia uprawomocnienia się ww. orzeczenia sądu nie korzysta już ze zwolnienia w zakresie posiadania zezwolenia na pracę na podstawie art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r. poz. 674 z późn. zm.). Ponadto stwierdzono, że nie zachodzą przesłanki wyłączające wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu wskazane w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Skarżący odwołał się od ww. decyzji. Podniósł, że nie miał świadomości nielegalności pracy w Polsce, bowiem informację o rozwiązaniu jego małżeństwa z A. M. przez rozwód uzyskał od funkcjonariuszy Straży Granicznej w chwili kontroli. Wskazał, że wnosi apelację od tego wyroku. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców rozpatrując odwołanie ustalił, że skarżący przebywał w Polsce na podstawie wiz i zezwoleń na zamieszkanie na czas oznaczony udzielanych m. in. ze względu na pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelką polską – A. M. Związek małżeński został zawarty w [...] września 2011 r. w [...]. Ostatnie zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony zostało skarżącemu udzielone przez Wojewodę [...] w dniu [...] lipca 2013 r. z terminem ważności do dnia 16 lipca 2015 r. W dniu [...] lipca 2014 r. wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział Cywilny, sygn. akt [...] związek małżeński skarżącego z A. M. został rozwiązany przez rozwód. Wyrok uprawomocnił się w dniu 14 sierpnia 2014 r. W dniu 20 stycznia 2015 r. funkcjonariusze Straży Granicznej przeprowadzili kontrolę legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców w firmie "[...]" we [...] i stwierdzili, że skarżący od dnia 14 sierpnia 2014 r., tj. od dnia uprawomocnienia się ww. wyroku rozwodowego, nie korzysta już ze zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę na podstawie art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zatem w protokole z kontroli stwierdzono, że w przedmiotowej firmie doszło do nielegalnego powierzenia oraz nielegalnego wykonywania pracy przez cudzoziemca. W toku postępowania odwoławczego skarżący, w piśmie z dnia 9 kwietnia 2015 r. poinformował, że stara się o zezwolenie na pracę, które spodziewa się otrzymać w ciągu kilku tygodni. Stwierdził, że fakt ten ma istotne znaczenie w rozpatrywanej sprawie i wniósł o przedłużenie rozpatrywania odwołania o 30 dni. W tym czasie zobowiązał się przedstawić dodatkowe dokumenty, które będą wskazywały na tytuł prawny do pobytu na terenie Polski. Organ odwoławczy, biorąc pod uwagę wszystkie wskazane wyżej okoliczności, doszedł do wniosku, że wobec cudzoziemca zachodzi przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Podkreślił, że skarżący uzyskał zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony z uwagi na pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelką polską. Przebywając na podstawie ww. zezwolenia, był zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Jednak związek małżeński został w dniu [...] lipca 2014 r. rozwiązany przez rozwód. Wyrok stał się prawomocny z dniem 14 sierpnia 2014 r. i od tego dnia ustała przesłanka, która była powodem zwolnienia cudzoziemca z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Ponadto organ odwoławczy, po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, nie stwierdził, aby wobec skarżącego zachodziły okoliczności wymienione w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 348 i art. 351 ww. ustawy, mogące skutkować udzieleniem zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. Odnosząc się do treści odwołania, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podkreślił, że przepis art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach nie różnicuje, czy wykonywanie pracy bez wymaganego zezwolenia było zawinione czy też nie, bowiem samo stwierdzenie obiektywnego faktu naruszenia przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy obliguje organ do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Natomiast co do okoliczności wskazanych w piśmie z dnia 9 kwietnia 2015 r., organ odwoławczy stwierdził, że nie mają one wpływu na rozpoznanie sprawy, bowiem okoliczność uzyskania przez cudzoziemca zezwolenia na pracę na rzecz [...] Spółka z o. o. we [...] nie zmienia faktu, że w okresie co najmniej od 14 sierpnia 2015 r. do 20 lutego 2015 r. cudzoziemiec wykonywał pracę nielegalnie. Zdaniem organu, uzyskanie przez skarżącego pozwolenia na pracę po wydaniu zaskarżonej decyzji, nie ma skutku wstecznego i nie zmienia faktu, że w przeszłości cudzoziemiec wykonywał pracę nielegalnie. A. M. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie: - przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 w związku z art. 8 § 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez nieuwzględnienie przez organ odwoławczy, że skarżący działał w błędzie co do prawa, tzn. w nieświadomości bezprawności podjętego przez niego działania, jak również nie brał z własnej winy czynnego udziału w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w [...] w sprawie [...]; - przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, polegające na rażącym naruszeniu zasady pogłębiania zaufania, zawartej w art. 8 Kpa, w szczególności poprzez przerzucenie na skarżącego negatywnych skutków wynikających z działania żony skarżącego A. M., która w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w [...] podała nieprawidłowy adres skarżącego, co w konsekwencji skutkowało wydaniem wyroku zaocznego, o którego treści skarżący dowiedział się 20 lutego 2015 r. oraz art. 7 Kpa w związku z art. 77 Kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w tej sprawie w związku z nieustaleniem okoliczności wydania ww. wyroku zaocznego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi stwierdził m.in., że podstawą prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Organ zwrócił uwagę, że po stwierdzeniu zaistnienia okoliczności, o których mowa w tym przepisie, wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest w zasadzie obligatoryjne. W orzecznictwie sądowym wskazywano, że żaden akt prawny rangi ustawowej nie przyznaje ani organom administracji ani sądom możliwości stosowania środków w postaci odmowy zastosowania przepisów ustawy. Wyinterpretowanie tych kompetencji z treści art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stoi w sprzeczności a treścią art. 188 Konstytucji, a także zasadą praworządności. Ponadto organ podniósł, że ustawodawca nie przewidział możliwości odstąpienia od zastosowania przepisu art. 302 ust. 1pkt 4 ustawy o cudzoziemcach w przypadku braku winy w wykonywaniu pracy bez wymaganego zezwolenia, dlatego też organ nie miał możliwości uwzględnienia argumentacji skarżącego dotyczącej braku świadomości wykonywania pracy nielegalnie, w związku z wyrokiem orzekającym o rozwiązaniu małżeństwa skarżącego przez rozwód. Ponadto Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podniósł, że informacja o uzyskaniu przez ww. wyrok waloru prawomocności była dla organu wiążąca i organy nie mogły nie wziąć go pod uwagę. Skarżący może podjąć kroki w celu uchylenia tego orzeczenia i gdyby takie starania zakończyły się korzystnym dla skarżącego rozstrzygnięciem, może on domagać się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 Kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1) lit. a-c, p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy wykonuje lub wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy, lub został ukarany karą grzywny za nielegalne wykonywanie pracy. Zgodnie natomiast z art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę zwolniony jest cudzoziemiec będący małżonkiem obywatela polskiego posiadający zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielone w związku z zawarciem związku małżeńskiego. W rozpatrywanej sprawie skarżący uzyskał zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony z uwagi na pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelką polską A. M., zatem był zwolniony z posiadania zezwolenia na pracę. Jednak związek małżeński został rozwiązany przez rozwód w dniu [...] lipca 2014 r. wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] Cywilny, sygn. akt [...]. Wyrok ten stał się prawomocny w dniu 14 sierpnia 2014 r. W ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że od uzyskania przez ww. wyrok waloru prawomocności, tj. od 14 sierpnia 2014 r., ustała przesłanka, która była powodem zwolnienia cudzoziemca z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Tym samym skarżący w okresie co najmniej od 14 sierpnia 2014 r. do dnia 20 lutego 2015 r. (data kontroli legalności zatrudnienia) wykonywał pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia. Biorąc pod uwagę przedstawiony wyżej stan faktyczny należy stwierdzić, że w sprawie została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, bowiem skarżący wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę. Nadto należy wskazać, że powołany przepis ma charakter obligatoryjny i zobowiązuje organ administracji publicznej do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w przypadku uznania, że została spełniona przesłanka wskazana w tym przepisie. Wpływu na rozstrzygnięcie nie mógł mieć fakt, na który powoływał się skarżący zarówno w dowołaniu jak i skardze do Sądu, że nie wiedział o wyroku zaocznym z dnia [...] lipca 2014 r. Organy były zobowiązane uwzględnić prawomocny wyrok Sądu i póki pozostaje on w obiegu prawnym, jest dla organów wiążący. Należy podkreślić, że zgodnie z art. art. 365 § 1 Kpc orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jak słusznie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, w przypadku gdyby starania skarżącego zmierzające do uchylenia tego wyroku zakończyły się sukcesem, mógłby on domagać się wznowienia niniejszego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 Kpa. Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty podniesione przez skarżącego w skardze dotyczące naruszenia przez organ przepisów art. 2 i art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Według skarżącego naruszenie to polegało na nieuwzględnieniu przez organ odwoławczy, że skarżący działał w błędzie co do prawa, tzn. w nieświadomości bezprawności podjętego przez niego działania, jak również nie brał bez własnej winy czynnego udziału w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w [...], zakończonym wydaniem wyroku zaocznego z dnia [...] lipca 2014 r., sygn. akt [...]. Jak już wyżej wskazano, organy orzekające w sprawie nie mogły zignorować prawomocnego wyroku sądu orzekającego rozwiązanie małżeństwa skarżącego przez rozwód, jak również – wobec stwierdzenia wykonywania pracy bez wymaganego zezwolenia na pracę – nie mogły odstąpić od wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu na podstawie art. 304 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Na aprobatę zasługuje stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, że żaden akt prawny rangi ustawowej nie przyznaje ani organom administracji ani sądom możliwości stosowania środka w postaci odmowy zastosowania przepisów ustawy. Wyinterpretowanie tych kompetencji z treści art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stoi w sprzeczności z treścią art. 188 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej a także zasadą praworządności (por. wyrok NSA z 10 lutego 2011 r. II OSK 269/10, LEX nr 1071236). Zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jej przepisy stosuje się bezpośrednio, to jednak przepisy art. 2 i art. 7 Konstytucji to normy generalne o charakterze ustrojowym. W ocenie Sądu nie można zgodzić z podniesionym w skardze zarzutem naruszenia przepisów art. art. 7, 8, 77 Kpa, poprzez nieustalenie okoliczności wydania wyroku zaocznego. Jak już wyżej wywiedziono, prawomocny wyrok z dnia 14 lipca 2015 r. był dla organów orzekających w sprawie wiążący, a wskazane przez skarżącego przepisy Kpa, nie mogły stanowić podstawy do zakwestionowania tego wyroku przez organy administracji. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy został zebrany prawidłowo i był on wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Należy także stwierdzić, że organy, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego prawidłowo uznały, że wobec skarżącego nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 348 i art. 351 tej ustawy, mogące skutkować udzieleniem mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, uzasadniając swoje stanowisko, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 K.p.a. Reasumując należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie organy zasadnie uznały, że skarżący wykonuje pracę bez wymaganego zezwolenia. Tym samym zaistniały podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. W ocenie Sądu, organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 K.p.a., zaskarżona decyzja została wyczerpująco i przekonywująco uzasadniona. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego ani przepisów prawa procesowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku