I OW 214/15

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno del. WSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Wójtem Gminy P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. M. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta P. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 21 września 2015 r. Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Wójtem Gminy P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. M. o skierowanie do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu organ wskazał, że Z. M. pismem z dnia 20 sierpnia 2015 r. zwróciła się do Wójta Gminy P. o umieszczenie jej i dofinansowanie pobytu w domu pomocy społecznej w C. k/R., z uwagi na zły stan zdrowia, który uniemożliwia jej samodzielne funkcjonowanie, a rodzina nie jest w stanie sprostać opiece. Wnioskodawczyni podała, że jest na stałe zameldowana w S. gmina P. oraz czasowy w S. również gmina P. Powyższy wniosek przekazany został do Prezydenta Miasta P. na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163), albowiem obecnie wnioskodawczyni zamieszkuje u swojej córki w P., ul. [...]. Prezydent Miasta P. wyjaśnił jednak, że pobyt ten ma charakter jedynie czasowy i nie może stanowić miejsca zamieszkania wnioskodawczyni w rozumieniu art. 25 Kodeksu Cywilnego. Z. M. choruje na otępienie, zaburzenia pamięci, ma problemy z określeniem miejsca i czasu, nie jest w stanie samodzielnie podejmować decyzji, a tym samym brak podstaw do uznania, iż pobyt u córki w P. stanowi jej świadomy wybór. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy P. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta P. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku Z. M. Wójt podkreślił, że właściwość organu w tej sprawie powinna być ustalona na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Obecnie miejscem zamieszkania Z. M. jest Miasto P., w którym przebywa z zamiarem stałego pobytu. O zamiarze tym świadczy fakt zamieszkiwania wnioskodawczyni o swojej córki, gdzie przebywa od ok. 2 lat, tam leczy się, tam ma swojego lekarza, tam też koncentruje swoją aktywność życiową. Bez znaczenia jest kwestia zameldowania, albowiem jest to kategoria prawa administracyjnego i nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 270 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny właściwy jest do rozstrzygania sporów o właściwość. W niniejszej sprawie występuje spór negatywny w zakresie właściwości miejscowej organu, albowiem zarówno Prezydent Miasta P. jak i Wójt Gminy P. uznali się za niewłaściwych do rozpoznania wniosku Z. M. Co do zasady, właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Według art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie zawierają definicji miejsca zamieszkania, jednak w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż przez miejsce zamieszkania rozumie się miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Pogląd ten odwołuje się do przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego i zawartej w art. 25 tego Kodeksu definicji miejsca zamieszkania. Uznać zatem należy, że na miejsce zamieszkania, w świetle art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 25 Kodeksy cywilnego, wskazują dwa czynniki: zewnętrzny – fakt przebywania i wewnętrzny – zamiar stałego pobytu. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby, tam też ześrodkowana jest jej aktywność życiowa. Słusznie podniósł Wójt Gminy P., że samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego (patrz postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I OW 154/09). Z akt sprawy wynika, że Z. M. mieszka w P., w mieszkaniu swojej córki, z nią i jej rodziną. Pozostaje pod opieką rodziny, jednakże ze względu na pogarszający się stan zdrowia oczekuje na skierowanie do domu pomocy społecznej. Korzysta więc ze wsparcia udzielonego jej przez córkę w postaci zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w P. Ta miejscowość stanowi, zatem centrum aktywności życiowej osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej. W chwili obecnej, ze względu na stan rodzinny i stan zdrowia Z. M. nie można przyjąć odmiennego stanowiska (art. 25 ustawy Kodeks cywilny). W tych okolicznościach przepisem określającym właściwość miejscową gminy jest art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W świetle tego przepisu, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z art. 59 ust. 1 tej ustawy wynika z kolei, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do powyższej placówki. Oznacza to, że w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 101 ust. 1 w związku z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest Prezydent Miasta P. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.