III FZ 529/22

SENTENCJA Dnia 15 listopada 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 613/20 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braku skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 9 lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1.1. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 613/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. P. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 9 lipca 2020 r., w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018 r. 1.2. Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia, któremu zarzucono naruszenie: art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a"). 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. 2.2. Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę postępowania zobowiązaną do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto w myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem należy także dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 21 lipca 2022 r., sygn akt III OZ 447/2, CBOIS) 2.3. Podkreślenia wymaga, że Sąd, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwe wyczerpujący i przekonujący dla sądu administracyjnego uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. Przy czym, z uwagi na charakter działania sądu kasacyjnego, który sprowadza się jedynie do badania prawidłowości działania sądu pierwszej instancji, a nie do powtórnego merytorycznego rozpoznania danej sprawy, wspomniane okoliczności muszą zostać wykazane na etapie rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu przez sąd pierwszej instancji. 2.4. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, po zbadaniu zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa oraz w granicach okoliczności faktycznych, w jakich orzekał Sąd pierwszej instancji, stwierdza, że postanowienie to nie narusza prawa. W rozpoznawanej sprawie skarżąca działała w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem. Okoliczność ta ma istotne znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych gdyż adwokat, radca prawny czy rzecznik patentowy podlega w tym zakresie bardziej rygorystycznym kryteriom. W związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej zobligowany jest bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami. Zawodowy charakter działalności adwokata powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącej podkreślał, że ze względu na nadchodzący urlop nie zauważył wezwania do uzupełnienia braku formalnego jakim było złożenie stosownego wniosku albo oświadczenia zgodnie z art. 176 § p.p.s.a. Pełnomocnik skarżącej zarzucił również, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej zostało nieczytelnie sporządzone. Przesyłka zawierająca odpis wezwania do uzupełnienia braków formalnych została odebrana 12 lipca 2021 r., to jest jeszcze przed urlopem pełnomocnika. Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter instytucji wyjątkowej, nie jest możliwe uwzględnienie wniosku, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W ustalonych przez Sąd pierwszej instancji okolicznościach faktycznych nie jest możliwe zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. Wskazana we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej okoliczność nadchodzącego urlopu pełnomocnika nie mieści się w pojęciu "braku winy" w rozumieniu art. 87 p.p.s.a. Nadchodzący urlop nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności, której profesjonalny pełnomocnik skarżących nie był w stanie przezwyciężyć, aby w sposób skuteczny uzupełnić braki formalne skargi kasacyjnej. Okoliczności wskazane przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu należy skategoryzować jako brak dbałości w wystarczający sposób o swoje sprawy. Nie świadczą one jednak o braku winy w uchybieniu terminowi. Sam fakt nadchodzącego urlopu oraz przebywanie na urlopie wypoczynkowym nie usprawiedliwia uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych. Fakt ten nie zwalniał bowiem pełnomocnika strony z obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych (por. post. NSA z dnia 12 września 2012 r., I FZ 272/12). Tym bardziej, że miał on przecież świadomość wszczęcia procedury sądowej. Nie sposób mówić o braku winy pełnomocnika, kiedy pełnomocnik jawnie dopuścił się niedbalstwa poprzez pobieżne przejrzenie korespondencji sądowej i nieprzeczytanie wezwania, które znajdywało się w przesyłce odebranej przez pełnomocnika. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. 2.5. Nie sposób zgodzić się również z argumentacją zażalenia jakoby wezwanie zostało sporządzone nieczytelnie. Podkreślić należy, że pełnomocnik zapoznał się z odpisem zarządzenia wzywającego do opłacenia wpisu od skargi kasacyjnej (przesłanym w tej samej kopercie co wezwanie o uzupełnienie braku formalnego) i opłacił go w ustawowym terminie, co oznacza, że pisma od Sądu pierwszej instancji były sporządzone na tyle jasno i czytelnie, że pełnomocnik nie miał problemów ze zrozumieniem o co był wzywany. 2.6. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 i art. 198 p.p.s.a.