I GZ 370/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 21 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 450/22 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 23 lutego 2022 r., nr SKO.FD/41.4/120/2021/15715 w przedmiocie zwrotu dotacji z budżetu gminy wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE D. B. pismem z dnia 7 kwietnia 2022 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 23 lutego 2022 r. nr SKO.FD/41.4/120/2021/15715 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Rybnika nr E.4431.46.2021 z 30 września 2021 r. określającą wysokość dotacji do zwrotu, jako części dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, w kwocie 93.600 zł przyznanej w 2018 r. oraz wysokości w kwocie 104.449 zł przyznanej w 2019 r. z budżetu Miasta Rybnik na dofinansowanie realizacji zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia i profilaktyki społecznej Prywatnej (...) Szkole Podstawowej z siedzibą w R. wraz z odsetkami. W skardze tej skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając ten wniosek wskazała na konieczność wstrzymania zaskarżonej decyzji celem uniknięcia niebezpieczeństwa wyrządzenia jej znacznej szkody i wywołania nieodwracalnych skutków w postaci znacznego ograniczenia albo nawet zaprzestania działalności szkół i przedszkola, które prowadzi. Skarżąca podkreśliła, że wszystkie koszty prowadzonych placówek, przeznaczone są na wynagrodzenia dla nauczycieli oraz personelu niepedagogicznego, wynajem pomieszczeń, zapewnienie odpowiednich warunków nauki i zapewnienie pomocy dydaktycznej. Do skargi załączono miesięczną listę płac, deklarację rozliczeniową ZUS DRA, projekt umowy z ZUS o rozłożenie na raty należności z tytułu składek oraz salda rachunku bankowego szkoły. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 27 czerwca 2022 r. na podstawie art. 61 § 3 i § 5 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazał, że skarżąca uzasadniając swój wniosek nie przedłożyła stosownych dokumentów, które obrazowałyby jej sytuację majątkową na dzień złożenia wniosku, a które to dokumenty pozwoliłyby ocenić zasadność twierdzeń zawartych przez skarżącą we wniosku. Tym samym skarżąca nie przedstawiła jaka jest jej obecna sytuacja materialna, a w związku z tym Sąd nie może odnieść się do jej twierdzenia, że wszczęcie wobec niej postępowania egzekucyjnego pociągnie za sobą ryzyko powstania trudnych do odwrócenia skutków w postaci likwidacji prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. W ocenie Sądu I instancji, w niniejszej sprawie nie można zweryfikować, czy skarżąca rzeczywiście nie dysponuje środkami umożliwiającymi pokrycie należności orzeczonej decyzją, a co się z tym wiąże, że wykonanie decyzji wiązałoby się z wyrządzeniem znacznej szkody lub prowadziło do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków np. chociażby z uwagi na (ostateczną) konieczność zamknięcia prowadzonej placówki. Skarżąca złożyła zażalenie, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania decyzji, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zażaleniem zarzuciła naruszenie: 1) art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku strony, gdy zachodzą przesłanki do jego uwzględnienia i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji; 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego co do zaistnienia przesłanek niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku egzekwowania zobowiązania wynikającego z decyzji; 3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego uzasadnienia co do przesłanek i motywów nieuwzględnienia wniosku i odmowy wstrzymania wykonania, a zamiast tego zawarcia w uzasadnieniu jedynie ogólnych sformułowań i teoretycznych tez, które nie odzwierciedlają stanu faktycznego sprawy oraz nie wyjaśniają dostatecznie motywów rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca przedstawiła argumentację oraz stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu, przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, iż szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W piśmiennictwie i judykaturze zgodnie przyjmuje się, że art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę wnioskującą o udzielenie ochrony tymczasowej na jego podstawie do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Na wnioskodawcy spoczywa więc obowiązek jedynie uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności (por. M. Jagielska, pkt 7 komentarza do art. 61 § 3 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, 5. wyd. zmienione i uzupełnione, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2017, str. 406-407 oraz powołane tam orzecznictwo). Poza tym – jak wskazywano już w judykaturze wielokrotnie – skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo; dostępne w CBOSA). W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 217/11). Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które może spowodować dla strony wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość należności. Okoliczności ta sama z siebie nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bowiem każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego (por. postanowienie NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęte kontrolą postanowienie Sądu o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem i nie podważa go argumentacja zażalenia. Przede wszystkim zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że strona nie uprawdopodobniła, że nieudzielenie jej ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania po jej stronie trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić należy, że skarżąca nie wykazała swojej sytuacji majątkowej i materialnej, nie przedłożyła żadnych dokumentów na poparcie zgłoszonych twierdzeń, a zatem dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na skarżącej (tj. czy wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki i/lub znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.), okazało się niemożliwe. Oznacza to, że pozytywna ocena, gołosłownego w istocie wniosku, była wykluczona. Zażalenie, powołujące analogiczne co wniosek, jak też niczym niepoparte twierdzenia, nie pozwala na podważenie prawidłowej oceny Sądu I instancji w tym zakresie. Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżąca tak we wniosku, jak i w zażaleniu nie uprawdopodobniła przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazanych w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Wbrew twierdzeniom skarżącej, WSA nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA ocenił, że skarżąca nie wykazał czy zachodzą przesłanki zawarte w tym przepisie. Z tego względu za prawidłową należy uznać ocenę WSA, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że w tej sprawie wystąpiły przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. umożliwiające zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny analiza akt sprawy w aspekcie okoliczności mających związek ze złożonym wnioskiem o wstrzymanie również nie dała uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zażalenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena dokonana przez Sąd I instancji jest prawidłowa. Zaskarżona decyzja dotyczy zwrotu dotacji z budżetu gminy wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 198.050 zł. Podkreślić należy, że aby zbadać, czy rzeczywiście egzekucja tej kwoty może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej należności do sytuacji materialnej skarżącej. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości kwoty podlegającej zwrotowi i majątku, jakim dysponuje skarżąca) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia, że w jej przypadku zwrot dotacji będzie miał realny wpływ na bieżące utrzymanie się skarżącej. Dla pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącej, umożliwiającej ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby np. udzielenie informacji dotyczących posiadanego majątku ruchomego i nieruchomego, stanu oszczędności, czy środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. Wskazać należy, że do wniosku zawartego w skardze nie załączono zaś żadnych dokumentów dających obraz zdolności płatniczej skarżącej. W aktach sprawy znajdują się jedynie dokumenty (rachunki bankowe, lista płac, rozliczenia z ZUS) dotyczące prowadzonej przez skarżącą szkoły językowej – prowadzonej jako działalność gospodarcza. W związku z powyższy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie jest możliwe określenie, jaki jest aktualny stan majątkowy skarżącej. Twierdzenia wnioskującej o wstrzymanie wykonania przedstawione w tym zakresie są gołosłowne i ogólnikowe. Nieprzedstawienie pełnego i rzeczywistego obrazu sytuacji finansowej wnioskodawcy skutkuje uznaniem, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wystąpienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia