II SA/Ol 619/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2022 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 21 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (Kolegium), działając na podstawie z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw z art. 17 ust. 1a i 1b w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej: u.ś.r.), po rozpatrzeniu odwołania A. M. (skarżąca, strona) od decyzji Prezydenta Miasta, z upoważnienia którego działał Główny Specjalista w Departamencie Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miejskiego, z dnia 10 maja 2022 r. w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną babką J. R. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości. Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy: Decyzją z dnia 10 maja 2022 r. organ I instancji odmówił stronie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na babkę J. R. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż nie ma możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności J. R., a także, iż opiekę nad babką mogą sprawować jej córki, które nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, iż sprawuje opiekę nad babką i jest jedyną osobą, która może ją wykonywać. Wskazała na szereg czynności, które wykonuje z tego tytułu. W uzasadnieniu decyzji z dnia 21 czerwca 2022 r. Kolegium, przywołując treść art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. podniosło, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., w sprawie sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wobec tego, nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18. lub 25. roku życia przez osobę podlegającą opiece, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad taką osobą. Per analogiam tym bardziej nie może powodować odmowy sytuacja, w której w ogóle nie było możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności. W konsekwencji art. 17 ust. 1 b u.ś.r. nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia. Kolegium podniosło, że w sprawie bezspornym pozostaje, że wymagająca opieki J. R. (wdowa) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym do dnia 31 marca 2024 r. Odwołująca się A. M. jest wnuczką wymagającej opieki J. R., a więc krewną w linii prostej (zstępną), na której stosownie do treści przepisów art. 128 i art. 129 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy - dalej: k.r.o., ciąży obowiązek alimentacyjny względem babki. Niemniej jednak strona, jako wnuczka wymagającej opieki nie jest spokrewniona z babką w pierwszym stopniu, a co za tym idzie w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 17 ust. 1 a u.ś.r. W sprawie ustalono bowiem w sposób bezsporny, iż wymagająca opieki ma dwie córki, które, jak wynika z załączonego do akt sprawy oświadczenia strony odwołującej się, nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym organ I instancji zasadnie uznał, iż ciążący na nich obowiązek alimentacyjny względem matki, wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnuczki względem babki, co uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącej. Konstatacji tej nie jest w stanie zmienić argument podniesiony w odwołaniu, iż obecnie opiekę tę sprawuje wnuczka, która przychodzi do babki trzy razy dziennie. Kolegium stwierdziło, że w stanie faktycznym sprawy brak jest podstaw do przyznania jako dalszej krewnej wymagającej opieki J. R., wnioskowanego przez wnuczkę świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w sprawie nie wykazano, że zobowiązane w pierwszej kolejności córki babki legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, jak również, bacząc także na wykładnię systemową i celowościową przywołanych na wstępie przepisów, że z powodu obiektywnie istniejących przeszkód, nie mogą wywiązać się z ciążącego na nich obowiązku opieki nad niepełnosprawną matką. Okoliczności tych w ocenie Kolegium nie stanowią podnoszone argumenty co do nieutrzymywania kontaktów z matką, czy przebywania jednej z córek poza granicami kraju. Czynniki obiektywne, to względy niezależne od podmiotu, na których wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Czynnikami obiektywnymi mogą być przykładowo: przebywanie w zakładzie karnym, w zamkniętym zakładzie leczniczym, wiek połączony ze stopniem zniedołężnienia. Czynnikiem takim z pewnością nie może być wyjazd w celach zarobkowych do pracy poza granice kraju, tym bardziej, iż świadczenie pielęgnacyjne ma być przecież rekompensatą za rezygnację z zatrudnienia. Z kolei osoba pracująca za granicą może świadczyć pomoc niebezpośrednią, lecz materialną i w ten pośredni sposób zapewnić warunki dla godziwej opieki dla osoby potrzebującej. Okoliczności takiej w żadnym wypadku nie może też stanowić nieutrzymywanie kontaktów z matką przez córki, co pozostaje w niezgodzie nie tylko z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ale kłóci się z podstawowymi zasadami współżycia społecznego. W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję Kolegium skarżąca zarzuciła jej naruszenie: - art 7 , 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na niepodjęciu wszelkich niezbędnych czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wadliwe rozpatrzenie tak zebranego materiału czego konsekwencją było tylko ustalenie, że wymagająca opieki J. R. ma dwie córki które nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności , że jedna z nich nie utrzymuje kontaktów z matką a druga przebywa poza granicami kraju - w oparciu o co błędnie wywiedziono, że w niniejszej sprawie nie zaistniały obiektywne i usprawiedliwione przeszkody w sprawowaniu opieki nad matką przez córki niepełnosprawnej J. R. - art 107 § 3 k.p.a. polegające na: powołaniu w podstawie prawnej zaskarżonego orzeczenia przepisów art. 17 ust. 1b u.ś.r., który jako uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., w sprawie sygn. akt K 38/13, za niezgodny z art 32 ust. 1 pkt. 2 Konstytucji, nie może być podstawą wydania zaskarżonego orzeczenia oraz art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r., który w niniejszej sprawie nie został przez organ zastosowany; wadliwym uzasadnieniu prawnym zaskarżonego orzeczenia, polegającym na wadliwym wyjaśnieniu podstawy prawnej orzeczenia oraz braku przytoczenia zastosowanej podstawy prawnej. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona prawa. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek taki został złożony przez Kolegium. Sąd zauważa ponadto, że wprawdzie w myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, ale regulacja ta stanowiła przedmiot oceny TK, który wyrokiem z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym, jak słusznie uznało Kolegium, wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanka w postaci daty powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia i wbrew zarzutom skargi przesłanka ta nie była powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu (pkt 1), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2), osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (pkt 3), a także innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4) - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W stosunku do osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4, ustawa przewiduje katalog przesłanek pozytywnych, których dopiero łączne spełnienie umożliwia przyznanie im świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że skarżąca jest bezspornie osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., albowiem zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Skarżąca, jako wnuczka niepełnosprawnej, jest jej krewną w linii prostej w stopniu drugim. Dalej wyjaśnienia wymaga, że k.r.o., ustalając kolejność zobowiązanych, w art. 129 § 1 stanowi, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. W art. 132 wskazano przy tym, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Przepis ten koresponduje z treścią art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 u.ś.r., albowiem przepisy te jednoznacznie wskazują katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji - według kolejności tego zobowiązania (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 3804/18 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak przy tym wynika z literalnego brzmienia art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r., jednym z warunków przyznania świadczenia osobie spokrewnionej w stopniu dalszym niż pierwszy z osobą niepełnosprawną, jest okoliczność, iż nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie, bądź też legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku, że co do zasady, przepis ten należy odczytywać ściśle. Tylko więc wystąpienie którejś z tych dwóch przesłanek – niepełnoletność lub legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu uprawnia do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie spokrewnionej w stopniu dalszym. Konkluzja ta uwzględnia bowiem wolę ustawodawcy uzewnętrzniającą się poprzez zmianę brzmienia art. 17 ust. 1a u.ś.r. w dniu 1 stycznia 2013 r. Przed tą datą przepis ten stanowił, że osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. W kontekście powyższego podkreślenia wymaga, że aktualne brzmienie ustępu 1a, z woli ustawodawcy, wyraźnie zawęziło przypadki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do określonych sytuacji, dając nadal prymat osobom spokrewnionym w pierwszym stopniu, a w dalszym – tylko w razie kumulatywnego spełnienia warunków opisanych w punktach 1) do 3). Trzeba podkreślić, że znowelizowane od 1 stycznia 2013 r. brzmienie omawianego przepisu nie wprowadza obowiązku ustalania – tak jak miało to miejsce w poprzednim stanie prawnym – czy osoby z kręgu spokrewnionych w pierwszym stopniu nie są w stanie sprawować opieki nad osobą niepełnosprawną. Omawiane unormowanie nie opiera się także na konstrukcji akceptacji (celem przyznania świadczenia) swobodnego wyboru przez potencjalny krąg osób zainteresowanych sprawowaniem takiej pieczy. W uzasadnieniu komentowanej zmiany wskazano, że wprowadzenie takiego rozwiązania jest uzasadnione tym, że pierwszeństwo w obowiązku alimentacyjnym wobec osoby niepełnosprawnej mają osoby spokrewnione z nią w pierwszym stopniu (art. 132 k.r.o.) przed osobami spokrewnionymi w stopniu dalszym (s. 4 uzasadnienia do projektu, druk sejmowy nr 724, w zakładce proces legislacyjny - przebieg procesu legislacyjnego, www.sejm.gov.pl). Dla osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a które nie spełniają warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego na warunkach określonych w nowych przepisach, wprowadzono natomiast specjalny zasiłek opiekuńczy, którego uzyskanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. W przypadku istnienia osób spokrewnionych z osobą niepełnosprawną w pierwszym stopniu, dopiero więc wystąpienie jednej z przesłanek wskazanych w art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. aktualizuje obowiązek alimentacyjny osób spokrewnionych w stopniu dalszym, a co za tym idzie, uprawnia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez te osoby. Co do zasady wystąpienie innych przeszkód utrudniających sprawowanie opieki nie zwalnia bowiem osoby spokrewnionej z osobą niepełnosprawną w pierwszym stopniu z obowiązku alimentacyjnego. Do tej osoby będzie należał wybór, czy właściwszym będzie utrzymanie zatrudnienia i realizacja obowiązków alimentacyjnych względem osoby niepełnosprawnej w sposób pośredni, np. poprzez opłacenie odpowiednich usług opiekuńczych, czy też rezygnacja z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania samodzielnej opieki nad niepełnosprawną i w konsekwencji uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, będącego swego rodzaju rekompensatą pieniężną związaną z rezygnacją z własnej aktywności zawodowej. Rygoryzm art. 17 ust. 1a u.ś.r., którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada w sposób niebudzący wątpliwości celom ustawy. Nieuzasadnione byłoby bowiem obciążanie Skarbu Państwa (a więc w gruncie rzeczy wszystkich podatników) koniecznością wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie niż osoba zobowiązana do alimentacji w pierwszej kolejności, która uchyla się zadośćuczynieniu obowiązkowi alimentacyjnemu, czy to poprzez opiekę nad osobą uprawnioną, czy też poprzez opłacenie usług opiekuńczych. Podkreślenia wymaga, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest skierowane do kogokolwiek z rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki – w zależności od tego, kto tej opieki się podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej w tym przepisie kategorii osób. To nie rodzina decyduje więc, komu spośród jej członków powinno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a decyduje o tym przepis prawa [por. R. Kopania (red.), Świadczenia rodzinne. Świadczenia dla opiekunów. Komentarz. Warszawa 2017; dostęp el./Legalis]. Przykładowo, wystąpienie okoliczności, że osoba spokrewniona w pierwszym stopniu pracuje, wobec czego nie może sprawować opieki, nie uprawnia do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności. Okoliczność ta jest bowiem wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru przez określoną osobę i nie zwalnia jej z obowiązku alimentacyjnego wobec uprawnionego. W takim przypadku obowiązek ten nie przybierze wprawdzie świadczenia pomocy w formie starań osobistych, a może polegać na np. opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. Może to być również inny członek rodziny, który nie jest zobowiązany w danym momencie do alimentacji, choć mieści się w kręgu osób zobowiązanych do niej w dalszej kolejności. Niemniej, z racji występowania różnych sytuacji i stanów faktycznych, orzecznictwo sądowoadministracyjne na gruncie wykładni funkcjonalnej i systemowej komentowanego przepisu wypracowało również pogląd, że mając także na uwadze uregulowanie art. 132 k.r.o. oraz zasady konstytucyjne z art. 2, art. 18, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, ograniczenia wynikające z ust. 1a mogą doznać odstępstwa, gdy osoba uznawana przez ustawodawcę w ujęciu ust. 1a za posiadającego legitymację materialną do prawa do przedmiotowego świadczenia nie jest w stanie sprawować opieki (por. cytowany w treści skargi wyrok NSA z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 328/16 oraz wyroki NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 829/16 i wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Po 307/17). W takim jednak wypadku muszą zaistnieć szczególne okoliczności i to natury obiektywnej, czyli pozostające poza sferą dowolnego kształtowania stosunków rodzinnych, i przez to opiekuńczych, wśród osób zobowiązanych (w różnym stopniu) do alimentacji, takie jak starczy wiek, ewidentne, ciężkie kalectwo, bezdomność, ubezwłasnowolnienie, przebywanie w domu pomocy społecznej, czy w zakładzie karnym. Sama zatem tylko deklarowana wola, nawet urzeczywistniona w sprawowaniu opieki nad daną osobą, czy własny, swobodny wybór (zgoda ewentualnie brak chęci) członków rodziny w tej mierze, które są przejawem subiektywnego nastawienia i decyzji, nie są wystarczające dla naruszenia ustawowych reguł przyznawania świadczenia. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że pełnoletnie dzieci J. R. (dwie córki) żyją i nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – co uzasadnia odmowne załatwienie wniosku zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu. Okolicznością uniemożliwiającą opiekę w sensie obiektywnym nie jest praca zawodowa poszczególnych członków rodziny. Wręcz przeciwnie świadczenie pielęgnacyjne przysługuje właśnie z powodu rezygnacji z wykonywania pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem swojej rodziny. Zasadnie podniosło Kolegium, że za okoliczności, z powodu których córki nie mogą wywiązać się z ciążącego na nich obowiązku opieki nad niepełnosprawną matką, nie może być uznane przebywanie jednej z córek poza granicami kraju, czy też zadawniony konflikt. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu należało przyznać rację organowi odwoławczemu. Powody niemożności sprawowania opieki nad babcią skarżącej wskazane przez skarżącą nie świadczą o zaistnieniu w sprawie szczególnych okoliczności, które przemawiałyby za odejściem od literalnej wykładni art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. Jak już powyżej wskazano, obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na świadczeniu pomocy w formie starań osobistych, a może polegać na np. opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni (dotyczy to szczególnie osób pracujących za granicą). Osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszym stopniu nie muszą przy tym decydować się na opłacanie usług opiekuńczych obcej osoby, skoro inny członek rodziny, który nie jest zobowiązany w danym momencie do alimentacji, choć mieści się w kręgu osób zobowiązanych do niej w dalszej kolejności, deklaruje chęć podjęcia opieki nad osobą niepełnosprawną, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Wówczas spełnieniem obowiązku alimentacyjnego będzie opłacanie usług opiekuńczych tej osoby. Nieuzasadnione byłoby natomiast obciążanie Skarbu Państwa (a więc w gruncie rzeczy wszystkich podatników) koniecznością wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie niż osoba zobowiązana do alimentacji w pierwszej kolejności, która uchyla się zadośćuczynieniu obowiązkowi alimentacyjnemu, czy to poprzez opiekę nad osobą uprawnioną, czy też poprzez opłacenie usług opiekuńczych. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.