III SA/Po 731/19

SENTENCJA Dnia 17 grudnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi P. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2019r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych/ZUS decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., na podstawie art. 61 a § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 83 b pkt 1 i art. 123 w zw. z art. 28 ust. 1 oraz art. 30, art. 28 ust. 3 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.); dalej: u.s.u.s., utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] czerwca 2019 r. - odmawiającą P. B. wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] i Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych od [...] do [...], [...], od [...] do [...], od [...] do [...] za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych - odmawiającą wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres od [...] do [...], [...], od [...] do [...], od [...] do [...], Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] ( wraz z odsetkami ) za pracowników w części finansowanej przez płatnika. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu [...] maja 2019 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS wpłynął wniosek P. B. o umorzenie zaległości wraz z odsetkami względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z uwagi na trudną sytuację materialną zobowiązanego. Zakład Ubezpieczeń ustalił , że na koncie zobowiązanego figurują zaległe składki za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz w części finansowanej przez płatnika. Organ, odmawiając wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. wyjaśnił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek na podstawie art. 28 u.s.u.s, z tym, że zgodnie z art. 30 u.s.u.s, przepisu art. 28 u.s.u.s nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. Z kolei jak wynika z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. możliwe jest umorzenie składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Nie dotyczy to jednak należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P. B., zarzucił naruszenie : - art. 28 ust. 2 - 3 i art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. - art. 61 a § 1 i art. 104 § 2 kpa oraz art. 83 b ust. 1 u.s.u.s w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa - art. 28 ust. 3 a w zw. z art. 24 ust. 2 u.s.u.s - art. 15 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa - art. 8 § 1, art. 9, art. 11 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji w całości oraz decyzji organu I instancji w części, w zakresie, w jakim organ odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ( wraz z odsetkami ) za pracowników w części finansowanej przez płatnika. W uzasadnieniu skargi podniósł, m.in., że umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych niebedących równocześnie płatnikami składek jest dopuszczalne w przypadku całkowitej nieściągalności na podstawie art. 28 ust 2 i ust 3 u.s.u.s., co powoduje, że organ był zobowiązany do oceny wniosku pod względem spełnienia przesłanek wymienionych w ww. przepisach. W zaskarżonej decyzji organ nie dokonał oceny wniosku w tym zakresie. W związku z czym, organ nie orzekł o całości sprawy dotyczącej należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika, czym naruszył art. 104 § 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [...] grudnia 2019 r. Sąd dopuścił dowód z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...], znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy o sygn. akt III SA/Po 781/19, na okoliczność zawartego tam rozstrzygnięcia wydanego w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Jak wynika z ww. decyzji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] sierpnia 2019 r., działając na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust 2 i 3 u.s.u.s. umorzył P. B. należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek , w tym składek na ubezpieczenie społeczne za okres [...], [...] - [...], [...] – [...], [...] – [...], [...] – [...] wraz z odsetkami i kosztami upomnienia, składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] – [...], [...] – [...], [...] – [...], [...], [...] – [...], [...] – [...] wraz z odsetkami i kosztami upomnienia, składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres [...] – [...], [...],[...] – [...], [...] – [...], [...] – [...], [...] – [...] wraz odsetkami i kosztami upomnienia oraz odmówił umorzenia odsetek za zwłokę przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, w tym odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne za okres [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] oraz odsetek od składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...] do [...], [...], od [...] do [...], od [...] do [...]. W dniu [...] listopada 2019 r. P. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na ww. decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] sierpnia 2019 r., utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] czerwca 2019 r. odmawiającą P. B. wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz odmawiającą wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami za pracowników w części finansowanej przez płatnika. Kwestie związane z podleganiem ubezpieczeniom społecznym, ubezpieczeniu zdrowotnemu, ubezpieczeniu na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych określają przepisy ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13.X.1998 – O systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2017.1718 t. j.) należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 – 4. Stosownie do art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W art. 30 u.s.u.s. ustawa zaś stanowi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s. Wprowadzenie przez ustawodawcę wyłączenia, o którym mowa w art. 30 u.s.u.s., oznacza, że możliwość umarzania składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami została bezwzględnie wyłączona, co nie jest kwestionowane przez skarżącego w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z treści skargi, spór dotyczy tego, czy organ w sposób uprawniony odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek. Podstawę prawną decyzji z dnia [...] czerwca 2019 r., co wymaga podkreślenia z uwagi na treść podniesionych w skardze zarzutów, odmawiającej skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek wraz z odsetkami za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek stanowił 61 a § 1k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 3a i 83 b ust 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.); dalej: u.s.u.s. Jak wskazano wyżej, na podstawie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jak wynika zatem z samego brzmienia przepisu, art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczy tylko i wyłącznie ubezpieczonych będących płatnikami składek i tylko w zakresie składek opłacanych na ich własne ubezpieczenie. Przepis ten nie może mieć wobec tego zastosowania w odniesieniu do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych jak i odsetek za zwłokę za zatrudnionych pracowników, finansowanych przez płatnika składek. Słusznie zatem organ stwierdził, że nie ma podstawy prawnej do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o umorzenie składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek z powodu trudnej sytuacji zobowiązanego. Zgodnie zaś z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Należy przy tym zauważyć, że wniosek P. B., w pozostałym zakresie, na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust 2 i 3 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoznał decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], która stanowiła przedmiot przeprowadzonego przez Sąd dowodu i z której wynika, że organ umorzył P. B. należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek , w tym składek na ubezpieczenie społeczne za okres [...], [...] - [...], [...] – [...], [...] – [...], [...] – [...] wraz z odsetkami i kosztami upomnienia, składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] – [...], [...] – [...], [...] – [...], [...], [...] – [...], [...] – [...] wraz z odsetkami i kosztami upomnienia, składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres [...] – [...], [...],[...] – [...], [...] – [...], [...] – [...], [...] – [...] wraz odsetkami i kosztami upomnienia oraz odmówił umorzenia odsetek za zwłokę przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, w tym odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne za okres [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] oraz odsetek od składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...] do [...], [...], od [...] do [...], od [...] do [...]. W dniu [...] listopada 2019 r. P. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na ww. decyzję. W świetle powyższego, Sąd uznając, że organ rozpoznając przedmiotową sprawę nie naruszył przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego, w tym przepisów wskazanych w skardze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku