II OZ 1024/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy Kampinos na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 2819/19 odrzucające skargę Gminy Kampinos na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] września 2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2020 r. na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 oraz § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), - dalej p.p.s.a., odrzucił skargę Gminy Kampinos na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 3 września 2019 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. uchylił postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni w L. z dnia [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. Postanowienie zostało doręczone osobom, które były stronami tego postępowania. Doręczenie nastąpiło w dniu 9 września 2019 r. W dniu 6 listopada 2019 r. (data stempla pocztowego) Gmina Kampinos wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wskazane powyżej postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] września 2019 r. W odpowiedzi na skargę organ odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wskazał, że nie popiera stanowiska strony skarżącej. Organ przyznał także, że przez nieuwagę pominął Gminę Kampinos, jako stronę postępowania. Sąd Wojewódzki wskazał, że zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Określając termin do wniesienia skargi, powyższy przepis wyznacza początek jego biegu jedynie w wypadku doręczenia rozstrzygnięcia skarżącemu. Nie wskazuje jednak wprost, od kiedy termin ten biegnie w sytuacji, gdy skarżącemu rozstrzygnięcia tego nie doręczono. W orzecznictwie ukształtował się jednak pogląd zgodnie z którym skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu i któremu nie doręczono decyzji, może skorzystać z uprawnienia złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji innej stronie tego postępowania. Jeżeli z tego uprawnienia nie skorzysta, nie może skutecznie domagać się sądowej kontroli decyzji administracyjnej, chyba że w złożonym w wymaganym terminie wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobni, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2012 r., I OSK 2351/12). Dalej Sąd zaznaczył, że z przesłanych do Sądu akt administracyjnych sprawy wynika, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone stronom postępowania w dniu 9 września 2019 r. Termin na wniesienie skargi upłynął w dniu 9 października 2019 r. Natomiast skarga została nadana przez skarżącą Gminę Kampinos w dniu 6 listopada 2019 r., a więc po upływie ustawowego terminu. Dodatkowo Sąd Wojewódzki podkreślił, że strona skarżąca wnosząc skargę po upływie terminu do dokonania tej czynności, mogła wnioskować o jego przywrócenie, ewentualnie korzystać z nadzwyczajnych trybów wzruszenia wydanego - jej zdaniem - niezgodnie z przepisami prawa orzeczenia. Gmina Kampinos pismem z dnia 19 sierpnia 2020 r. wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2020 r. wnosząc o jego uchylenie oraz zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania – art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez odrzucenie środka zaskarżenia mimo, że w niniejszej sprawie skarżący oraz organ administracji zastosowały art. 391 § 1 pkt 3 k.p.a., tj. uznały, że wystarczające jest przesłanie postanowienia Dyrektora Generalnego za pośrednictwem wskazanego przez Gminę Kampinos adresu poczty elektronicznej, a zatem czas na wniesienie skargi winien być liczony od doręczenia dokonanego na ten adres w dniu 24 października 2019 r.; 2. naruszenie przepisów postępowania – art. 3 § 2a p.p.s.a. w zw. z art. 64e p.p.s.a. poprzez uznanie, że sprzeciw z dnia 5 listopada 2019 r. ma charakter skargi, mimo że w sprzeciwie tym wyjaśniono charakter prawny decyzji Dyrektora Generalnego, które to wyjaśnienie skutkowało koniecznością uznania, że środkiem właściwym do jej zaskarżenia jest sprzeciw a nie skarga. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że niezasadnie zarzucono Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie przepisów art. 3 § 2a p.p.s.a. w zw. z art. 64e p.p.s.a. Wbrew stanowisku strony skarżącej, Sąd Wojewódzki prawidłowo zakwalifikował pismo zaskarżające postanowienie z 3 września 2019 r. jako skarga, chociaż skarżąca zatytułowała pismo jako sprzeciw. Całkowicie nieuprawnione jest stanowisko skarżącej, że zaskarżone rozstrzygnięcie określone jako "postanowienie" w istocie stanowi decyzję kasatoryjną wydaną w trybie art. 138 § 2 k.p.a. Zaskarżone postanowienie wydane zostało przez organ drugiej instancji w następstwie rozpoznania zażalenia na postanowienie z [...] kwietnia 2019 r. odmawiające wznowienia postępowania, a w jego podstawie powołano art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. Z postanowienia wynika, że organ drugiej instancji orzekając o uchyleniu postanowienia organu I instancji zawarł w nim pouczenie o przysługującym stronom sprzeciwie. W takim stanie sprawy należy wskazać, że: – po pierwsze, z przepisów art. 149 § 3 i § 4 oraz art. 123 k.p.a. wynika, że w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania organy obu instancji miały obowiązek wydać postanowienia; – po drugie, mimo błędnego pouczenia zawartego w postanowieniu, Sąd Wojewódzki miał obowiązek dokonać kwalifikacji pisma zgodnie z przepisem art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślić jednocześnie należy, że w orzecznictwie wyrażone zostało jednoznaczne stanowisko, że nie ma podstaw prawnych, aby przepisy Działu III Rozdziału 3a "Sprzeciw od decyzji" (art. 64a – 64e) p.p.s.a. stosować do postanowień (por. postanowienie NSA z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 130/18 oraz wyrok NSA z dnia 30 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 2146/2018). Wobec powyższego zasadnie Sąd Wojewódzki zastosował art. 53 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zagadnieniem spornym w sprawie było wyznaczenie początku biegu 30-dniowego terminu przewidzianego na złożenie skargi. Według stanowiska skarżącej Gminy termin na wniesienie skargi powinien być liczony od dnia 24 października 2019 r., a więc od daty przesłania jej drogą elektroniczną skanu postanowienia z [...] września 2019 r. Tymczasem z akt administracyjnych wynika, że Gmina Kampinos nie brała udziału w postępowaniu i nie doręczono jej postanowienia z [...] września 2019 r., aczkolwiek organ w odpowiedzi na skargę nie kwestionował jej statusu jako strony i przyznał, że błędnie pominięto Gminę w postępowaniu. Dodać również należy, że przesłanie Gminie przedmiotowego postanowienia miało wyłącznie charakter informacyjny i było dokonane w związku z zapytaniem Wójta Gminy o stan tej sprawy zawartym w piśmie z dnia 17 października 2019 r. W takich okolicznościach prawidłowo przyjął Sąd Wojewódzki, że termin 30-dniowy rozpoczął bieg 9 września 2019 r., a więc w dacie doręczenia stronom postanowienia z dnia [...] września 2019 r. W konsekwencji termin na wniesienie skargi upłynął w dniu 9 października 2019 r., a skarga Gminy złożona w dniu 6 listopada 2019 r. jako spóźniona podlegała odrzuceniu. Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił trafnie, że art. 53 § 1 p.p.s.a. wyznacza początek biegu 30 – dniowego terminu jedynie w przypadku doręczenia rozstrzygnięcia skarżącemu. Nie wskazuje natomiast, od kiedy termin ten biegnie w sytuacji, gdy skarżącemu rozstrzygnięcia tego nie doręczono. Prawidłowo Sąd Wojewódzki wskazał na ukształtowany pogląd w orzecznictwie, zgodnie z którym skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu i któremu rozstrzygnięcia nie doręczono, może skorzystać z uprawnienia złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia orzeczenia innej stronie tego postępowania. Zatem skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu i któremu nie doręczono orzeczenia – jeżeli nie skorzystał z uprawnienia do złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia rozstrzygnięcia innej stronie postępowania – nie może skutecznie domagać się sądowej kontroli takiego aktu, o ile nie złoży wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wniesioną zaś przez niego skargę po tym czasie, należy odrzucić, gdyż bieg terminu zakończył się wraz z ostatnim dniem do wniesienia skargi dla stron, którym orzeczenie zostało doręczone (postanowienia NSA: z 15 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 2265/13; z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2351/12; z dnia 29 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA 413/97). Należy podkreślić, że zgodnie z art. 110 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Chodzi o doręczenie decyzji adresatom. Decyzja ostateczna wchodzi do obrotu prawnego wywołując skutki prawne wobec jej adresatów, jak również wobec innych uczestników obrotu prawnego. To wywołanie skutków prawnych polega także na zastosowaniu specjalnej regulacji dla sytuacji polegającej na pozbawieniu strony udziału w postępowaniu. Przez pozbawienie strony udziału w postępowaniu należy rozumieć także przypadki, gdy stronie nie doręczono decyzji lub postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w wyroku z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1676/15, że stronie, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu decyzji, gdy ta była już ostateczna, przysługuje wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (por. wyroki NSA z 13 lipca 1999 r. IV SA 703/97, 10 października 2006 r. II OSK 1209/05, z 12 lutego 2010 r. II OSK 355/09, 17 czerwca 2010 r. I OSK 1126/09, 24 listopada 2010 r. II OSK 1762/09, 17 kwietnia 2012 r. II OSK 154/11; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009, s. 472; A Wróbel, Komentarz do art. 129 k.p.a., SIP LexOmega, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, s. 548 i powołane tam orzecznictwo NSA i WSA). Z tych wszystkich względów zarzuty zawarte w zażaleniu okazały się niezasadne. Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. termin do zaskarżenia postanowienia upłynął zarówno Gminie Kampinos jak i innym stronom wymienionym w rozdzielniku postanowienia w dniu [...] października 2019 r. Wniesioną w tej sytuacji skargę Gminy Kampinos prawidłowo Sąd Wojewódzki odrzucił uznając ją za spóźnioną. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.