I SA/Rz 405/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Ewa Partyka, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 12 kwietnia 2018 r., nr SKO.4140.211.483.2018 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018 rok oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia 12 kwietnia 2018 r. nr SKO.4140.211.483.2018 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 16 stycznia 2018 r. nr RPD.3127.31.482.20.2018 w sprawie ustalenia J. D. (dalej: podatnik/skarżąca) łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2018 w wysokości [...] zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 13 § 1 pkt 3 i art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa) oraz art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 1 i2, art. 6a ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1892 ze zm., dalej: ustawa o podatku rolnym), art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm., dalej: u.p.o.l.). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy wynika, że na łączne zobowiązanie pieniężne na 2018 r. składa się podatek rolny w kwocie [...] zł oraz podatek od nieruchomości w kwocie [...] zł. Podatek został wymierzony w oparciu o dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, w której J. D. figuruje jako właściciel nieruchomości oznaczonej jako dz. ew. nr [.] /2 o pow. 0,1876 ha, nr [.] /6 o pow. 0,1063 ha, nr [.] /13 o pow. 0,5159 ha - ogółem 0,8098 ha położonych w obr. [.]. Na podstawie powyższych danych organ I instancji ustalił również, że na nieruchomości oznaczonej jako dz. ew. nr [.] /2 posadowione są budynki mieszkalne o pow. 197,1 m2. Organ I instancji wyjaśnił, że ze złożonej przez podatnika informacji wynika, że włada ona budynkami, częściami budynków wobec czego do wymierzenia podatku od nieruchomości zastosował stawki określone w uchwale nr [.] Rady Gminy w [...]z dnia [.] 2016 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości. We wniesionym odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżąca podniosła, że organ podatkowy dokonał naruszenia jej prawa własności poprzez dokonanie zmian w ewidencji podatkowej. Wskazała, że informacją z dnia 15 lipca 2013 r. zawiadomiła Starostę Powiatowego w [...] o tym, że jej działki podlegają wyłącznie rozgraniczeniu, nie natomiast modernizacji. W związku z powyższym, skarżąca wniosła o naliczenie podatku rolnego od ogólnej powierzchni użytków rolnych, tj. 0,8260 ha. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny w niniejszej sprawie, opierając się na danych wynikających z ewidencji gruntów oraz z informacji na podatek od nieruchomości. Podkreślił, że podstawą wymiaru podatków, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101 ze zm., dalej: p.g.k.) są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków i organy podatkowe muszą je respektować, pomimo ewentualnych różnic pomiędzy ewidencją, a stanem faktycznym. Na konieczność ustalenia charakteru gruntu oraz ich powierzchni na potrzeby opodatkowania w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów, wskazuje bezpośrednio art. 21 ust. 1 p.g.k., w którym wymienia się ewidencję jako rozstrzygającą o klasyfikowaniu gruntów. Uzyskany z ewidencji gruntów i budynków wypis stanowi zatem dokument urzędowy, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej. W związku z tym, organ w postępowaniu podatkowym nie ma podstaw do pomijania tych danych. W ocenie SKO, organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy, prawidłowo zinterpretował przepisy, a podatek został obliczony zgodnie z przepisami prawa. Organ odwoławczy w odniesieniu do podniesionego w odwołaniu zarzutu zmiany powierzchni nieruchomości wyjaśnił, że w ewidencji gruntów wpisano zmiany co do dz. ew. nr [.] /2 (poprzednio 0,20 ha, obecnie 0,1876 ha), dz. ew. nr [.] /6 (poprzednio 0,11 ha, obecnie 10,63 ha) oraz dz. ew. nr [.] /13 (poprzednio 0,5160 ha, obecnie 0,5159). Wobec powyższego, ogólna powierzchnia w/w gruntów zmieniła się jeszcze w 2013 r. i wynosi 0,8098 ha, a nie jak wcześniej 0,8260 ha. W skardze wniesionej do tut. Sądu, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zmianę decyzji organu I instancji przez ustalenie podatku rolnego od ogólnej pow. fizycznej 0,8260 ha. Wyrokiem z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 402/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J,.D.. W uzasadnieniu wyroku WSA wyjaśnił, że podnoszone przez skarżącą okoliczności nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego, dopóki nie znajdą odzwierciedlenia w ewidencji gruntów i budynków. Do tego czasy organ podatkowy będzie obowiązany ustalić wysokość zobowiązania podatkowego na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Sąd uznał, że rację ma skarżąca, że wypis z rejestru gruntów jest dokumentem podważalnym, ale wyłącznie dowodami właściwymi dla postępowania ewidencyjnego. Takim dokumentem nie jest w tym przypadku odpis z księgi wieczystej. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 24 lipca 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 marca 2022 r. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia NSA wskazał, że wobec brzmienia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204, dalej: "u.k.w.h.") domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym i że "z tej przyczyny organ administracji nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej". Zgodnie z tym stanowiskiem, zasada wyrażona w art. 3 ustawy wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach. Wpis do księgi wieczystej - po myśli art. 6268 § 6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.2018.1360 t.j.) - jest bowiem orzeczeniem sądu cywilnego, którego treść wiąże wszystkie inne sądy i organy. Z uwagi na to oraz ze względu na przepis art. 3 ust. 1 u.k.w.h. organ nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 2435/20). Sąd wskazał, że w rozpatrywanej sprawie z treści jednego dokumentu wynika, że powierzchnie spornych działek skarżącej o nr [.] /2, nr [.] /6 oraz [.] /13 z obrębu Z., gmina [...] w wyniku modernizacji uległy zmniejszeniu z 0,8260 ha na 0,8098 ha (zob. wykaz zmian gruntowych Starosty [...] z dnia 28 sierpnia 2013 r. - akta sądowe k. 24). Z kolei z treści drugiego, późniejszego dokumentu, należy wnosić, że powierzchnie spornych działek Skarżącej o nr [.] /2, nr [.] /6 oraz [.] /13 z obrębu Z., gmina [...] nie uległy zmniejszeniu z 0,8260 ha na 0,8098 ha. Nadal ich powierzchnia wynosi 0,8260 ha (zob. odpis zwykły Księgi Wieczystej z dnia 16 lutego 2018 r. - akta sądowe k. 29). W takiej sytuacji obowiązkiem WSA było podjęcie w sprawie stosownej kontroli działalności organów podatkowych (wydanych decyzji) w ramach uprawnień orzeczniczych i wyjaśnienie przyczyn rozbieżności powierzchni spornych działek skarżącej, przyjmowanych do wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r. Zaniechania WSA w tym zakresie legły u podstaw uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z kolei w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania). Nadto, co ma istotne znaczenie w ponownym rozpoznaniu sprawy, po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny uprzedniego wyroku tut. Sądu, zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną, o jakiej mowa w art. 190 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z poglądem wyrażonym w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak też nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Użyte w art. 190 p.p.s.a. pojęcie "wykładni prawa" należy rozumieć jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa. Zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie przyjmuje się, że "związanie wykładnią prawa" oznacza wykładnię przepisów prawa materialnego, procesowego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania określonego aktu. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 9 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 598/17). Pojęcie wykładni prawa należy rozumieć również jako wiążącą ocenę prawidłowości zastosowania przepisów postępowania odnoszących się do postępowania dowodowego. Moc wiążąca wyroku oznacza, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Odnosi się to zarówno do wykładni prawa, jego zastosowania w zaistniałym stanie faktycznym, jak również oceny tego stanu faktycznego. Mając na uwadze przedstawione powyżej ramy postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd dokonując ponownie badania legalności zaskarżonej decyzji i stosując się jednocześnie do wiążących wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa, które skutkowało koniecznością jej uchylenia. Trzeba przede wszystkim wskazać, że NSA nakazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie wyjaśnienie przyczyn rozbieżności powierzchni spornych działek skarżącej, przyjmowanych do wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r. Zgodzić należy się ze stanowiskiem NSA, że wpis do księgi wieczystej - po myśli art. 6268 § 6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - jest orzeczeniem sądu cywilnego, którego treść wiąże wszystkie inne sądy i organy. Z uwagi na to oraz ze względu na przepis art. 3 ust. 1 u.k.w.h. organ nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Rzecz jednak w tym, że jeżeli chodzi o wyjaśnienie przyczyn rozbieżności powierzchni spornych działek skarżącej, przyjmowanych do wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r., to wpisy dokonywanie w tym zakresie w księgach wieczystych nie stanowią wpisania prawa jawnego korzystającego z domniemania wynikającego z przepisu art. 3 ust. 1 u.k.w.h. Innymi słowy rzecz ujmując wskazany artykuł nie obejmuje danych z działu I księgi wieczystej dotyczących "oznaczenie nieruchomości". Te dane pobierane są przez właściwy sąd rejonowy z ewidencji gruntów i budynków. Sprostowania tych danych, tj. powierzchni nieruchomości, w księdze wieczystej dokonuje się w sądzie rejonowym - wydziale ksiąg wieczystych - w postępowaniu nieprocesowym na podstawie art. 27 u.k.w.h. Przepis art. 27 u.k.w.h. pozwala sprostować w księdze wieczystej dane zawarte w dziale I księgi wieczystej ("oznaczenie nieruchomości"), aby były one zgodne z danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez miejscowo właściwego starostę. Przepis ten stanowi, że w razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje - na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika - sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomości. Sprostowanie, o którym mowa w ust. 1, może być dokonane także z urzędu, na skutek bezpośredniego sprawdzenia danych w bazie danych katastru nieruchomości lub zawiadomienia jednostki prowadzącej kataster nieruchomości. Do zawiadomienia, o którym mowa w ust. 2, dołącza się wypis z operatu katastralnego, a gdy jest to niezbędne - także wyrys z mapy katastralnej lub inny dokument stanowiący podstawę sprostowania oznaczenia nieruchomości (art. 27 ust. 3 u.k.w.h.). Organ prowadzący kataster nieruchomości zapewni nieodpłatnie sądom, które zakładają i prowadzą księgi wieczyste w systemie informatycznym, bezpośredni dostęp do bazy danych katastru nieruchomości w celu sprawdzenia oznaczenia nieruchomości (art. 27 ust. 4 u.k.w.h.). Na wyżej wskazany tryb postępowania wskazuje orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1997 r. (II CKU 110/97) zgodnie z którym "Nie jest usunięciem niezgodności w rozumieniu art. 10 sprostowanie powierzchni nieruchomości w dziale I księgi wieczystej, gdyż określenie powierzchni w dziale I służy tylko oznaczeniu nieruchomości (art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o księgach wieczystych i § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. Nr 29, poz. 128). Wpis powierzchni gruntu w części "oznaczenie nieruchomości" działu I księgi wieczystej nie jest objęty domniemaniem prawdziwości z art. 3 ani nie jest chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. W razie niezgodności tego z danymi z ewidencji gruntów sprostowanie winno nastąpić w postępowaniu wieczystoksięgowym na podstawie art. 27 i art. 57 ust. 3 u.k.w.h." Jeżeli zatem tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie inne dane odnośnie powierzchni działki widnieją w księdze wieczystej a inne w ewidencji gruntów i budynków prymat w tym zakresie należy przyznać danym wynikającym z ewidencji gruntów i budynków. Te dane powinny być bowiem wpisane w księdze wieczystej. Jeżeli zaś nie są wpisane to powinny być sprostowane na wniosek bądź z urzędu na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Zatem organ podatkowy w rozpoznawanej sprawie prawidłowo ustalił wysokość zobowiązania podatkowego na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Z przedstawionych względów, Sąd uznał postępowanie organów podatkowych i wydane rozstrzygnięcie za zgodne z prawem, a zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów za bezpodstawne. W tej sytuacji, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.