II SA/Rz 801/09

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 20 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego umorzenia należności alimentacyjnych postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. UZASADNIENIE P. M. zawartym w skardze i mającym jednocześnie odzwierciedlenie w załączonym do niej urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazał, iż z obiektywnych względów nie jest w stanie ich ponieść, gdyż utrzymuje się jedynie z renty w wysokości 650 zł. netto, z której opłaca alimenty na rzecz dzieci oraz spłaca pożyczkę. Po opłaceniu mediów nie wystarcza mu już na inne wydatki z wyjątkiem pożywienia; wg zawartego we wniosku oświadczenia, skarżący swój faktyczny dochód oszacował na ok. 250 zł. miesięcznie (alimenty bieżące i zaległe obciążają go na kwotę odpowiednio 230 i 50 zł., spłata pożyczki w banku – 150 zł., media – ok. 200 zł., leki – ok. 150 zł./m-c.). Jedyny składnik wykazanego przez niego majątku stanowi nieruchomość rolna o pow. 0,5 ha. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (składają się na nie opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z treści tego przepisu wynika, że kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialno – bytowej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów. W tym kontekście wniosek P. M. uznano za uzasadniony i mający oparcie w przedstawionych przez niego okolicznościach, które dodatkowo potwierdzają informacje zawarte w aktach administracyjnych sprawy. Wg nich skarżący liczy 44 lata, jest osoba rozwiedzioną, mającą sądownie zasądzone alimenty na rzecz 4 dzieci w łącznej wysokości 500 zł. miesięcznie. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkując w domu stanowiącym własność jego siostry. Pobierana przez niego renta została mu przyznana z tytułu częściowej niezdolności do pracy (do 31 maja 2011 r.) i od 1 lipca 2009 r. wynosi 541,16 zł. Z powodu dokonywanych z niej potrąceń na pokrycie świadczeń alimentacyjnych (223,81 zł.) oraz zaliczki na podatek dochodowy (9 zł.) i składki na ubezpieczenie zdrowotne (48,70 zł.) faktycznie do wypłaty przypada mu kwota 259,65 zł. Sytuacja ta bez wątpienia powoduje, że możliwości płatnicze skarżącego są bardzo ograniczone i bez uszczerbku dla zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb życiowych (chociażby tylko zakupu żywności i lekarstw) nie będzie on mógł ponieść kosztów sądowych związanych ze swoim udziałem w sprawie; oprócz wpisu od skargi (w niniejszej sprawie 100 zł.), do najbardziej prawdopodobnych, które mogą (nie muszą) wystąpić w przyszłości należą w takiej samej wysokości opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienie wyroku oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia od wyroku sądu I instancji. Niezależnie od braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, wnioskodawca nie dysponuje także żadnymi innymi składnikami majątkowymi o znacznej wartości, z których w krótkim okresie czasu mógłby pokryć koszty sądowe. Skoro zatem wykazanie zagrożenia uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania jest niezbędną przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem, a wg dokonanej oceny P. M. warunek ten spełnił, uzasadnione jest przyznanie mu zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Odmowa przyznania mu wnioskowanego prawa pomocy mogłaby z jednej strony skutecznie pozbawić go prawa do sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia oraz skorzystania ze wszystkich przysługujących mu jako stronie postępowania uprawnień, zaś z drugiej, konieczność opłacenia kosztów sądowych bez wątpienia spowodowałaby istotne trudności w zaspokajaniu przez niego podstawowych potrzeb życiowych. Z tej przyczyny, na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.