I SA/Wa 451/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj asesor WSA Mateusz Rogala (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 października 2022 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 22 grudnia 2020 r. nr DSZ-V.5321.5902.2020.BS w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia 22 grudnia 2020 r. nr DSZ-V.5321.5902.2020.BS Minister Rodziny i Polityki Społecznej, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania A. S., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 9 października 2020 r. ZR.017057.2020 odmawiającą przyznania stronie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci: J. i N. V. za okres od 1 sierpnia 2020 r. do 31 października 2020 r. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda Wielkopolski, po rozpatrzeniu wniosku A. S. złożonego w dniu 18 sierpnia 2020 r., decyzją z dnia 9 października 2020 r. odmówił przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z powodu braku ustalonego na dzieci J. i N. V. świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd. Minister Rodziny i Polityki Społecznej, po rozpoznaniu odwołania strony od decyzji Wojewody, utrzymał ją w mocy wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 22 grudnia 2020 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał przepisy prawa krajowego oraz wspólnotowego dotyczące przyznawania świadczeń rodzinnych i koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i stwierdził, że zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 12 i 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje temu z rodziców, który tworzy wspólnotę dochodową z dzieckiem. Oznacza to, że zasiłek rodzinny przysługuje temu z rodziców, przy którym dzieci mają miejsce zamieszkania. Z analizy akt sprawy wynika natomiast, że Sąd Apelacyjny w Brukseli przyznał wyłączną władzę rodzicielską ojcu – S. V. i wskazał, że dzieci będą miały przy nim główne miejsce zamieszkania. Ponadto polskie sądy powszechne uznały się za niewłaściwe do rozstrzygania kwestii relacji między rodzicami a dziećmi w odniesieniu do skarżącej, ojca dzieci oraz samych dzieci, z uwagi na brak jurysdykcji w tym zakresie. W ocenie Ministra, oznacza to, że w świetle prawa to ojciec dzieci jest tym rodzicem, który tworzy wspólnotę dochodową z dziećmi: J. i N. V. A. S. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżąca podniosła, że powoływanie się przez organ na brak w obrocie prawnym prawomocnych orzeczeń w sprawie alimentów, czyli faktyczne przyznanie wiedzy o braku wsparcia finansowego dla dzieci przynajmniej przez jednego rodzica, to absurd. Podniosła, że Belgia wypłaca świadczenia na dzieci ich ojcu na podstawie orzeczenia sądu belgijskiego, które zostało prawomocnie uznane za nieważne na terytorium RP (w sprawie zawisłej przez Sądem Apelacyjnym w P. sygn. [...]), a Polska nie ma możliwości na podstawie przywoływanych przez organ lub innych rozporządzeń do zmuszenia Belgii, by przestała "udawać", że dzieci są z ojcem, gdy mają pełną wiedzę, że dzieci od 6 lat przebywają z matką w Polsce. Wniosła o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy o odebranie ojcu dzieci władzy rodzicielskiej sygn. akt [...] Sądu Rejonowego P. Stare Miasto toczącej się do dziś oraz z akt sprawy Sądu Apelacyjnego w P. [...] uznające wskazywany przez organ wyrok sądu w Brukseli za nieważny na terytorium RP. Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja oparta jest o nieprawdziwe fakty i twierdzenia oraz jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego dotyczącymi przedstawiania nieistniejących orzeczeń. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona w rozpoznawanej sprawie decyzja Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 22 grudnia 2020 r. utrzymała w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 9 października 2020 r. odmawiającą A. S. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci: J. i N. za okres od 1 sierpnia 2020 r. do 31 października 2020 r. Zasady przyznawania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego zostały uregulowane w prawie krajowym w Rozdziale 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Wojewoda Wielkopolski odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, powołując się na treść art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko (a taką osoba jest niewątpliwie skarżąca) nie zostało ustalone, na rzecz dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka, e) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu, wobec skarżącej nie zostało ustalone, na rzecz dzieci od ich ojca przebywającego w Belgii, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, co również potwierdza sama skarżąca. Ponadto analiza akt sprawy nie pozwala na stwierdzenie wyjątków określonych w przywoływanym art. 7 pkt 5 lit. a) – e) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd nie kwestionuje faktu, że skarżąca podjęła starania mające na celu dochodzenie od ojca małoletnich przysługujących im świadczeń alimentacyjnych, jednakże ze względu na brak jurysdykcji krajowej sądów polskich postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. sygn. akt [...] wniosek został odrzucony. Należy przy tym zauważyć, że odrzucenie wniosku nie jest tym samym co oddalenie powództwa o ustalenie świadczenia alimentacyjnego, o którym mowa w art. 7 pkt 5 lit. c) ustawy. Sama skarżąca wskazuje natomiast, że nie jest w stanie dochodzić świadczeń alimentacyjnych przed sądem w Belgii. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1350/21, który dotyczy przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego, skarżąca nie legitymuje się orzeczeniem oddalającym powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców, a jedynie postanowieniem odrzucającym pozew. Orzeczenie takie nie ma charakteru merytorycznego rozpoznania sprawy, a zatem nie powoduje, że uzyskanie świadczenia alimentacyjnego jest niemożliwe. Innymi słowy, odrzucenie pozwu nie powoduje merytorycznego zamknięcia sprawy o świadczenie alimentacyjne. Rozważania NSA zachowują aktualność również na gruncie niniejszej sprawy. Skoro zatem organ stwierdził wystąpienie negatywnej przesłanki przyznania zasiłku rodzinnego, w postaci nieustalenia, na rzecz dziecka od jego rodzica, świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, to był zobowiązany treścią art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych do wydania decyzji odmawiającej przyznania zarówno zasiłku rodzinnego, jak i dodatków do tego zasiłku. Wbrew twierdzeniu skarżącej, wymóg przedstawienia wyroku oddalającego powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców nie zależy od dobrej lub złej woli organu, ale jest konsekwencją brzmienia przytoczonego wyżej art. 7 pkt 5 lit. c) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odnosząc się do argumentacji Ministra, który uznał, że skarżąca nie tworzy z dziećmi wspólnoty dochodowej, Sąd stwierdza, że okoliczność ta nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Nie budzi wątpliwości, że przed sądami polskimi oraz belgijskimi toczy się spór co do sprawowania władzy rodzicielskiej nad dziećmi. Jak wynika z oświadczenia skarżącej, jej dzieci od wielu lat przebywają w Polsce i tworzą ze skarżącą wspólne gospodarstwo domowe. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych uzależniają zaś przyznanie prawa do świadczeń od tworzenia przez rodziców i dzieci wspólnego gospodarstwa w znaczeniu faktycznym. Dlatego też w art. 2 pkt 12 wskazano, że osobami pozostającymi na utrzymaniu są członkowie rodziny utrzymujący się z połączonych dochodów tych osób, zaś rodzinę stanowią, w myśl art. 2 pkt 16 ustawy, m.in. rodzice dzieci oraz pozostające na ich utrzymaniu dzieci do ukończenia 25. roku życia. Zdaniem Sądu, skarżąca jest zatem rodzicem dziecka, wymienionym w art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ nie podważył skutecznie twierdzeń skarżącej, że jej dzieci: J. i N. wspólnie z nią zamieszkują i faktycznie utrzymują się z jej dochodów, a więc że są osobami pozostającymi na utrzymaniu skarżącej w rozumieniu art. 2 pkt 12 tej ustawy, tworząc z nią rodzinę zdefiniowaną w art. 2 pkt 16 ustawy. Wymaga ponadto podkreślenia, że organ administracji rozpatrujący wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego nie ma kompetencji do badania legalności sprawowania opieki nad dziećmi przez ich matkę. Do dokonywania takich czynności powołane są bowiem odpowiednie sądy i ewentualnie organy ścigania. W tym zakresie Sąd nie podzielił zatem stanowiska organu odwoławczego. W związku z powyższym Sąd nie uznał za konieczne przeprowadzanie dodatkowych dowodów z powoływanych przez skarżącą orzeczeń sądów powszechnych, bowiem okoliczności dotyczące sporu o sprawowanie opieki rodzicielskiej nad dziećmi nie mają w niniejszej sprawie wpływu na przysługiwanie skarżącej prawa do wnioskowanych świadczeń. Podsumowując, ponieważ w sprawie prawidłowo stwierdzone zostało wystąpienie negatywnej przesłanki przyznania zasiłku rodzinnego, określonej w art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).