I FZ 194/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 55/20 odrzucające skargę Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 13 listopada 2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odsetek od wypłaconego zwrotu podatku od towarów i usług za luty 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE I FZ 194/20 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 55/20 1751/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: sąd pierwszej instancji) odrzucił skargę Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców w Warszawie (dalej: skarżący, Rzecznik) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 13 listopada 2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odsetek od wypłaconego zwrotu podatku od towarów i usług za luty 2013 r. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu 19 grudnia 2019 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 13 listopada 2019 r. znak: [...], którą odmówiono M. L. wypłaty odsetek od wypłaconego zwrotu podatku od towarów i usług za luty 2013 r. Przedmiotowa decyzja została doręczona Rzecznikowi w dniu 18 listopada 2019 r. W związku z powyższym określony w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi, biegnący od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, upłynął w dniu 18 grudnia 2019 r. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r., poz. 648 ze zm., dalej: ustawa o Rzeczniku), w zakresie ochrony praw przedsiębiorców Rzecznik może zwrócić się o wszczęcie postępowania administracyjnego, wnosić skargi i skargi kasacyjne do sądu administracyjnego, a także uczestniczyć w tych postępowaniach - na prawach przysługujących prokuratorowi. Zgodnie z art. 3 § 2 ust. 2 k.p.a. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019r. poz. 900, z późn. zm.), z wyjątkiem przepisów działów IV, V 2 i VIII. Jak stanowi art.188 k.p.a. prokuratorowi, który bierze udział w postępowaniu w przypadkach określonych w art. 182-184, służą prawa strony. Tym samym, zdaniem sądu pierwszej instancji, termin do wniesienia skargi przez Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców wynosił trzydzieści dni licząc od dnia otrzymania decyzji, a zatem w rozpatrywanej sprawie kończył się z upływem 18 grudnia 2019 r. Dlatego skarga wniesiona w dniu 19 grudnia 2019 r., jako spóźniona, została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Powyższe postanowienie zostało w całości zaskarżone zażaleniem przez Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców. Zarzucono mu naruszenie: A. art. 53 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że termin na wniesienie skargi przez Rzecznika nie upływał trzydziestego dnia od dnia doręczenia skarżącej M. L. rozstrzygnięcia w sprawie tj. w dniu 19 grudnia 2019 roku; B. art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku art. 53 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i odrzucenie skargi Rzecznika pomimo wniesienia tejże skargi w trakcie biegu terminu dla wniesienia skargi przez stronę postępowania M. L. tj. w dniu 19 grudnia 2019 roku; C. art. 53 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie (nie zastosowanie) w sytuacji gdy skarga Rzecznika została wniesiona w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej; które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowały odrzuceniem skargi wniesionej z zachowaniem terminu. W uzasadnieniu tych zarzutów skarżący podał w pierwszej kolejności, że sąd pierwszej instancji błędnie uznał, iż termin na wniesienie skargi przez Rzecznika nie upływał trzydziestego dnia od dnia doręczenia skarżącej M. L. rozstrzygnięcia w sprawie tj. w dniu 19 grudnia 2019 r. W ocenie skarżącego z art. 53 § 1 p.p.s.a wynika, że prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może dla Rzecznika upływać wcześniej niż uprawnienie (upływ terminu) jakie nabył adresat rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej. Decyzja została doręczona skarżącej M. L. w dniu 19 listopada 2019 r. a tym samym termin na wyniesienie skargi upływał w dniu 19 grudnia 2019 r., znajdując zastosowanie nie tylko do skarżącej ale też do Rzecznika. Odnosząc się do zarzutu z lit. C zażalenia, skarżący wywodził, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy o Rzeczniku, może on wnosić skargi i kasacyjne do sądu administracyjnego, a także uczestniczyć w tych postępowaniach na prawach przysługujących prokuratorowi. Rzecznik zatem posiada uprawnienia do działania w postępowaniu sądowoadministracyjnym na prawach przysługujących prokuratorowi, i tym samym w stosunku do Rzecznika przepisy o prokuratorze należy stosować wprost. Natomiast zgodnie z art. 53 § 3 p.p.s.a. prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka mogą wnieść skargę w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej. Jeżeli więc skarga Rzecznika została wniesiona w dniu 19 grudnia 2019 roku to stwierdzić należy, że skarga ta została także wniesiona z zachowaniem terminu sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie. W ocenie Rzecznika w treści ww. przepisu brak jest regulacji uzależniającej jego zastosowanie od tego czy Rzecznik brał czy też nie brał udziału w postępowaniu przed organem. Gdyby ustawodawca chciał wprowadzić przedmiotowe ograniczenie do ustawy, to by zamieścił je literalnie w jej treści. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W sprawie bezsporne jest, że Rzecznik działał na prawach strony w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Krakowie oraz że w dniu 18 listopada 2019 r. doręczono mu decyzję z dnia 13 listopada 2019 r. znak: [...] którą odmówiono M. L. wypłaty odsetek od wypłaconego zwrotu podatku od towarów i usług za luty 2013 r. Kwestią zasadniczego sporu pozostaje rozpoczęcie i długość terminu na wniesienie skargi na powyższą decyzję przez Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców. Należy w tym względzie odwołać się do statusu tego organu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak stanowi, art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców, "W zakresie ochrony praw przedsiębiorców Rzecznik może (...) zwrócić się o wszczęcie postępowania administracyjnego, wnosić skargi i skargi kasacyjne do sądu administracyjnego, a także uczestniczyć w tych postępowaniach - na prawach przysługujących prokuratorowi". Przepisy dotyczące statusu i uprawnień prokuratora w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym stosuje się tym samym do Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców. Z tych przyczyn nie ma racji skarżący wywodząc, że termin na zaskarżenie przez niego decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie rozpoczął swój bieg w dniu 19 listopada 2019 r. tj. dniu jej doręczenia innej stronie tego postępowania administracyjnego - M. L. Jako, że Rzecznik działał na prawach strony w postępowaniu przed organem administracji, termin na zaskarżenie decyzji biegł od momentu jej doręczenia Rzecznikowi tj. od dnia 18 listopada 2019 r. i upływał w dniu 18 grudnia 2019 r. Skarga na decyzję wniesiona w dniu 19 grudnia 2019 r. był spóźniona i prawidłowo sąd pierwszej instancji odrzucił ją na podstawie 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Powołując się na ustabilizowane orzecznictwo sądów administracyjnych należy wskazać, że sposób wnoszenia przez prokuratora skargi do sądu administracyjnego, zarówno w zakresie konieczności wyczerpania toku instancji, jak i terminu do wniesienia skargi uzależniony jest od tego, czy brał on wcześniej udział w postępowaniu administracyjnym na prawach strony (uchwała siedmiu sędziów NSA z 10 kwietnia 2006 r., I OPS 6/05, zob. również postanowienie NSA z dnia 11 października 2012 r., I OSK 2232/12). Aby wymagać od prokuratora zachowania terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. trzeba wykazać, iż brał on udział w tym postępowaniu, w ramach którego wydano akt administracyjny zaskarżony następnie przez tego prokuratora do sądu administracyjnego. Uwagi te znajdują pełne przełożenie na status Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy o Rzeczniku i stan faktyczny niniejszej sprawy. Skoro Rzecznik działał na prawach strony w postępowaniu administracyjnym to obowiązywały go terminy zaskarżania decyzji właściwe dla stron postępowania. Te zaś dla każdej ze stron mogą rozpoczynać się w różnym momencie, w zależności od daty doręczenia decyzji. Nie znajduje usprawiedliwienia zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 53 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie (nie zastosowanie) w sytuacji gdy skarga Rzecznika została wniesiona w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej. Przywołany przepis stanowi, że "W sprawach wskazanych w § 1 i 2 prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka mogą wnieść skargę w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, a w pozostałych przypadkach w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie aktu lub podjęcia innej czynności uzasadniającej wniesienie skargi. Termin ten nie ma zastosowania w sprawach, o których mowa w § 2a". Ponownie należy podkreślić, że dotyczy to sytuacji, w której prokurator (odpowiednio Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców) nie brali na prawach strony udziału w postępowaniu administracyjnym. Jak bowiem zaznaczono w przywoływanej już wyżej uchwale w sprawie I OPS 6/05, "przez zakreślenie sześciomiesięcznego terminu, w którym prokurator może wnieść skargę do sądu administracyjnego oraz zniesienie warunku wyczerpania środków zaskarżenia ustawodawca stworzył prokuratorowi realną możliwość zapoznania się z wydaną w postępowaniu administracyjnym decyzją i ustalenia czy, jego zdaniem, ochrona praworządności lub praw człowieka wymaga zaskarżenia jej do sądu – art. 8 p.p.s.a. Prokurator o decyzji wydanej w postępowaniu, w którym nie występował na prawach strony może dowiedzieć się później, w następstwie różnych sygnałów i byłoby nierealne, gdyby związany był w takim przypadku obowiązkiem wniesienia odwołania w krótkim czternastodniowym terminie oraz trzydziestodniowym terminie do wniesienia skargi. Nie może ulegać najmniejszej wątpliwości, że obowiązywanie w takich sytuacjach 30 dniowego terminu do wniesienia skargi czyniłoby ten termin nierealnym do dochowania. Dlatego też wyłączenie obowiązku wyczerpania środków zaskarżenia i określenie sześciomiesięcznego terminu do złożenia skargi do sądu administracyjnego jest w pełni racjonalne i zasadne w odniesieniu do prokuratora, który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym". Skoro w niniejszej sprawie Rzecznik brał udział w postępowaniu przed organem na prawach strony, nie może powoływać się na możliwość zaskarżenia decyzji w terminie 6-miesięcznym. Z tych powodów sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców jako wniesioną po upływie terminu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, oddalając zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.