I SA/Wa 1229/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Iwona Kosińska Protokolant referent stażysta Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2020 r. sprawy ze skargi A.S., W.S., M.K., E.P. i S.A. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 595/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz A.S., W.S., M.K., E.P. i S.A. sumę pieniężną w kwocie po 1.000 (jeden tysiąc) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz A.S., W.S., M.K., E.P. i S.A. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE A. S., W. S., M. K., E. P. i S. A. (dalej jako skarżący) pismem z [...] czerwca 2020 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o: 1) na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, 2) na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. przyznanie od Prezydenta W. na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej, 3) zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, 4) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym - w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 595/14. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] kwietnia 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] zapisaną w księdze hip. "[...] hip. nr [...]" - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu [...] maja 2015 r. Zatem dwumiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem [...] lipca 2015 r. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wystosowania przez skarżących wezwania do wykonania powołanego wyroku, organ nie wykonał wskazanego powyżej wyroku. Dlatego też skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę - żądając wymierzenia organowi grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1839/15 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponieważ Prezydent [...] w dalszym ciągu nie rozpoznał przedmiotowego wniosku - dlatego też skarżący ponownie wezwali organ do niezwłocznego wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 595/14, a następnie złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez organ tego wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1660/16 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł. Jednocześnie stwierdził, iż bezczynność organu w wykonaniu wyroku miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z uwagi na dalszą bezczynność organu skarżący znowu wezwali organ do niezwłocznego wykonania ww. wyroku, a następnie złożyli skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 października 2018 r. sygn. akt I SA/WA 814/18 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł. Jednocześnie stwierdził, iż bezczynność organu w wykonaniu wyroku miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie. Pismem z [...] maja 2019 r. skarżący po raz kolejny wezwali organ do niezwłocznego wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 595/14, zaś pismem z [...] czerwca 2020 r. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że organ nie wykonał wyroku, pomimo iż termin wyznaczony przez Sąd już upłynął. Dlatego też wezwali oni organ do bezzwłocznego wykonania wyroku. Niemniej jednak wezwanie to okazało się bezskuteczne, gdyż skarżący nadal nie otrzymali rozstrzygnięcia w sprawie. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że prowadzi postępowanie administracyjne w trybie art. 215 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wobec nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. jako "Tabela likwidacyjna wsi [...] nr [...]" zapisana w hip. "Nieruchomość [...] hip. nr [...]" zainicjowane wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2014 r. złożonym przez radcę prawnego M. A., działającego w imieniu Z. S., E. P. i S. A. o ustalenie i przyznanie odszkodowania za część przedmiotowej nieruchomości stanowiącą dz. ew. nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] oraz część dz. ew. nr [...] i [...] z obrębu [...]. Następnie przedstawił przebieg postępowania w sprawie stwierdzając, że celem zakończenia niniejszego postępowania podjęto czynności w kierunku uzupełnienia materiału dowodowego o dokumenty dające możliwość wydania decyzji merytorycznie rozpatrującej wniosek. Dodał, że analiza zgromadzonej dokumentacji pod kątem weryfikacji, czy grunt objęty roszczeniem spełnia obie przesłanki wskazane w art. 215 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wykazała, iż materiał dowodowy nie zawiera dokumentacji wskazującej kto pozostawał właścicielem omawianej nieruchomości w dniu wejścia w życie dekretu. Z przedłożonego do akt sprawy w formie kopii wykazu likwidacyjnego osiedla [...] (przetłumaczonego w dniu [...].08.2001 r. przez E. M. tłumacza przysięgłego języka [...]) wynika, iż pod pozycją [...] figuruje J. O. (czyli J. U.), jako właściciel gospodarstwa, które przeszło na całkowitą własność włościan na podstawie Dekretów Imperatorskich z dnia 19 lutego (02 marca) 1864 r. Powyższe nie reguluje jednak prawa własności do przedmiotowej nieruchomości na dzień wejścia w życie dekretu, tj. 21 listopada 1945 r. Zgodnie z zaświadczeniem Państwowego Biura Notarialnego w W. z dnia [...].01.1973 r. księga hip. "[...] hip. nr [...]" zaginęła w czasie działań wojennych. Przedmiotowa nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne będące w użytkowaniu J. A., B. U. i F. U. Dokumentem potwierdzającym ten fakt jest znajdujące się w aktach niniejszej sprawy zaświadczenie Nr [...] z dnia [...] stycznia 1949 r. Zarządu S. Natomiast brak jest w aktach sprawy dokumentu potwierdzającego, iż ww. osoby były właścicielami przedmiotowej nieruchomości. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Mając na względzie powyższe, zwrócił się on do Sądu Rejonowego dla W. Wydział Ksiąg Wieczystych o uwierzytelnioną kopię aktu nadania własności w 1864 roku rodzinie U. niniejszego gruntu, a także o wydanie odpisu z księgi hipotecznej Tabela likwidacyjna wsi [...] nr [...], Nieruchomość [...] hip. nr [...]. Z uwagi na to, że dotychczas zebrany materiał dowodowy nie daje możliwości określenia, kto pozostawał właścicielem gruntu przedmiotowej nieruchomości w dniu wejścia w życie ww. dekretu, pełnomocnik stron postępowania został wezwany w terminie 30 dni do udokumentowania, że poprzednicy prawni jego mocodawców posiadali prawo własności przedmiotowej nieruchomości w ww. terminie. Stanowisko to podziela Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2013 r., II OSK 1291/12, LEX nr 1421792, stwierdził, że: "W sprawach, w których strona nie przedstawiła, jak też organ nie znalazł z urzędu dowodów potwierdzających fakty i zdarzenia, z których strona wywodzi dla siebie określone (z reguły korzystne) skutki prawne, przed wydaniem decyzji negatywnej organ administracji powinien zawsze wezwać stronę do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przedstawienie przez nią brakujących dowodów, czy też sprecyzowania dotychczasowych niejasnych, czy też ogólnikowych wyjaśnień". Na zakończenie organ poinformował, że decyzja w niniejszym postępowaniu zostanie wydana niezwłocznie po upływie terminu wskazanym w ww. wezwaniu. Do dnia [...] października 2020 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej jako p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 595/14, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] kwietnia 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] zapisaną w księdze hip. "[...] hip. nr [...]" - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu [...] maja 2015 r. - zatem dwumiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem [...] lipca 2015 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, iż do dnia wniesienia skargi z [...] czerwca 2020 r. - mimo uprzedniego czterokrotnego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku oraz mimo tego, że już wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trzykrotnie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę (w wysokości [...] zł, [....] zł a następnie [...] zł) - organ w dalszym ciągu nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy. Nie rozpoznał także merytorycznie przedmiotowego wniosku do dnia rozprawy sądowej. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, iż niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych – w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Skład orzekający ocenił, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości [...] złotych (większa o dwa tysiące złotych niż poprzednia grzywna), która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze także fakt, iż jest to już czwarta grzywna wymierzona przez Sąd. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ - mimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność Prezydenta [...] i mimo trzech wyroków wymierzających mu grzywnę - nie zakończył sprawy, choć upłynęło już ponad 5 lat od wyznaczonego terminu. Art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Funkcją powyższego przepisu jest niewątpliwie zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to funkcja jedyna. Przepis ten ponadto ma kompensować doznaną przez stronę postępowania krzywdę z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Sąd uwzględnił wniosek skarżących - uznając za słuszne ich żądanie przyznania od organu sumy pieniężnej. Przy czym Sąd stoi na stanowisku, że zasadne jest przyznanie skarżącym sumy pieniężnej w kwocie po [...] zł ([...]) na rzecz każdego z nich. W ocenie Sądu przyznanie przedmiotowej kwoty mogą uzasadniać jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżących wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi jednocześnie swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ - mimo wcześniejszego trzykrotnego nałożenia na niego grzywny za niewykonanie wyroku - nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego przedmiotowym wnioskiem oraz nie czynił odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia. Sąd zasądził też na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 i 7 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.