II FZ 82/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 8 lipca 2022 r. sygn. akt I SA/Ke 27/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi Z. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Naczelnika Świętokrzyskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Kielcach z dnia 8 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2015 r. postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie; 2) przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. UZASADNIENIE Postanowieniem z 8 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Ke 27/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w sprawie ze skargi Z. S.A. z siedzibą w W. (dalej jako "Skarżąca", "Strona") na decyzję Naczelnika Świętokrzyskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Kielcach z 8 listopada 2021 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2015 r., odmówił Stronie skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Przedstawiając stan sprawy, w uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że wyrokiem z 9 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę Strony skarżącej. Pełnomocnik Strony – radca prawny M. G. – w dniu 30 czerwca 2022 r. złożył do tego Sądu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd pierwszej instancji podał, że wniosek ten uzasadnił w ten sposób, że jako jedyny pełnomocnik skarżącej spółki 20 maja 2022 r. został w trybie pilnym przyjęty do Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w K. z uwagi na całkowite zerwanie ścięgien Achillesa w lewej nodze, gdzie w tym samym dniu poddano go operacji oraz leczeniu. Dodał, że w wyniku operacji przez okres czerwca 2022 r. był wyłączony z możliwości wykonywania czynności, leżał w łóżku, nie chodził, obecnie stara się chodzić o kulach, co umożliwiło mu 30 czerwca 2022 r. powrót do czynności, by zorientować się w stanie spraw klientów. Wyjaśnił ponadto, że wypadek którego doznał był bez jego winy, nie był czynnością zaplanowaną. Po operacji nie był w stanie udać się do kancelarii, aby wykonywać jakiekolwiek czynności zawodowe, był pod wpływem silnych leków przeciwbólowych, z bardzo ograniczoną możliwością ruchową (przez okres 5 tygodni od operacji nie mógł wstać z łóżka). Do wniosku o przywrócenie terminu załączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego z 21 maja 2022 r. potwierdzającą hospitalizację w okresie 20 maja 2022 r. – 21 maja 2022 r., zalecenia z konsultacji u ortopedy z 16 maja 2022 r. oraz e-skierowanie do poradni chirurgii urazowo-ortopedycznej z 21 maja 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. W uzasadnieniu postanowienia z 8 lipca 2022 r. wskazano, że okres od wypisania pełnomocnika ze szpitala był wystarczający na takie zorganizowanie prowadzenia działalności zawodowej, by nieobecność pełnomocnika spowodowana chorobą, nie uniemożliwiała wykonywania terminowo czynności związanych z jego udziałem w postępowaniu. Sąd również wskazał, iż napisanie wniosku o sporządzenie uzasadnienia nie wymaga dużego nakładu pracy, nie jest czasochłonne i możliwe w warunkach domowych, a nadanie pisma mogło odbyć się przez osobę trzecią (np. pracownika administracyjnego kancelarii, innego prawnika z kancelarii, domownika), czy ostatecznie mogło nastąpić poprzez sporządzenie projektu wniosku o sporządzenie uzasadnienia i przesłanie go do samej strony z instrukcją dalszego postępowania. Sąd uznał, że przesłanka winy Strony (reprezentowanej przez pełnomocnika) nie została uprawdopodobniona i uprawnione jest twierdzenie, że Strona nie dochowała należytej staranności przy prowadzeniu sprawy, jakiej w danych okolicznościach można by od niej oczekiwać. W zażaleniu z 20 lipca 2022 r. pełnomocnik Strony, zaskarżając na podstawie art. 194 § 1 i § 2 w zw. z art. 86 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") postanowienie WSA w Kielcach z 8 lipca 2022 r., zarzucił temu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 1 P.p.s.a. i wniósł o jego uchylenie w całości i orzeknięcie co do istoty poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Do zażalenia załączono kopie dokumentacji medycznej, świadczącej o przebytym urazie oraz zakazie obciążania kończyny wraz z zaleceniem spoczynkowego trybu życia w okresie 6 tygodni od operacji, wyciąg z rejestru przedsiębiorców, zaświadczenie o stanie cywilnym oraz zaświadczenie ze wspólnoty mieszkaniowej, z którego wynika, iż lokal, w którym mieszka pełnomocnik zamieszkuje jedna osoba. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W myśl zaś art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym (art. 88 P.p.s.a.). Z powyższego wynika, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminowi. Kryterium braku winy jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skoro art. 86 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminowi powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W rozpoznawanej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 9 czerwca 2022 r. wskazano niemożność wykonywania czynności zawodowych przez pełnomocnika w okresie od 5 maja 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. ze względu na fakt, iż 5 maja 2022 r. pełnomocnik uległ wypadkowi, w wyniku którego doszło do zerwania w całości ścięgien Achillesa lewej nogi i od tego momentu nie był w stanie poruszać się o własnych siłach. W dniu 20 maja 2022 r. został poddany operacji i następnego dnia wypisany z zaleceniami, takimi jak zakaz obciążania nogi wraz z wymogiem leżenia w łóżku. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik wskazał też, że od 5 maja do 30 czerwca 2022 r. poruszanie się było niemożliwe i niezalecane przez lekarza. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik Strony podniósł również, że jest osobą fizyczną o stanie cywilnym kawaler, zamieszkuje samotnie i prowadzi samodzielnie praktykę zawodową jako radca prawny i doradca podatkowy. W ramach prowadzonej jednoosobowej praktyki pełnomocnik nie zatrudnia i nie zatrudniał żadnej osoby, w tym prawnika czy osoby w sekretariacie, natomiast z Kancelarią Radców Prawnych [...] spółka komandytowa z siedzibą w K. współpracuje jako osoba zewnętrzna, której zlecane są zewnętrznie konkretne sprawy do samodzielnego wykonania, natomiast nie ma możliwości zlecania i współpracy z innymi prawnikami z tej kancelarii, nie przebywa na co dzień pod adresem tej kancelarii. Dodał również, że nie posiada osób mu bliskich, którym mógłby powierzyć proste zadanie, nawet wyjście na pocztę, a w okresie od operacji przez okres 6 tygodni niemożliwym było, aby chodził, przemieszczał się po mieszkaniu, a co dopiero wykonywał czynności zawodowe. Wskazał również, że w trakcie rekonwalescencji miał przepisane silne leki przeciwbólowe, które wyłączały także możliwość wykonywania w sposób wolny czynności zawodowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności podniesione w zażaleniu oraz załączone do zażalenia dokumenty uprawdopodobniają niemożność wykonywania czynności zawodowych przez pełnomocnika Skarżącej w okresie, w którym upłynął ustawowy termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 9 maja 2022 r. Zgodnie z załączonym do zażalenia zaświadczeniem lekarskim, pełnomocnik Skarżącej powinien prowadzić spoczynkowy tryb życia i nie obciążać kończyny przez okres 6 tygodni od przebytej operacji. Niewątpliwie okres ten obejmował termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pozostałe dokumenty, stanowiące załączniki do zażalenia uprawdopodobniają, że pełnomocnik – jako kawaler, osoba zamieszkująca samotnie i niezatrudniająca żadnego pracownika – nie miał możliwości skorzystania z pomocy innej osoby, nawet przy czynności, która nie wymaga dużego nakładu pracy, jak napisanie i nadanie wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W ocenie NSA okoliczności i dowody znajdujące się w aktach sprawy są wystarczające dla uznania, że zachodzą przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Podkreślić w tym miejscu należy, że wymóg uprawdopodobnienia, wskazany w art. 87 § 2 P.p.s.a., jest dalece mniej rygorystyczny niż udowodnienie danej okoliczności. Pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, w wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego. Z tegoż względu uprawdopodobnienie określane jest, jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienie NSA z 21 września 2022 r., sygn. akt II OZ 510/22). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik Strony skarżącej w należyty i wystarczający sposób, uprawdopodobnił brak swojej winy w niedopełnieniu w terminie wymaganych czynności. Przedstawiona argumentacja w zakresie uchybienia terminu uprawdopodabnia w sposób dostateczny tezę, że do uchybienia terminu doszło wskutek okoliczności niezawinionych przez pełnomocnika. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 w zw. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.