II FZ 805/19

SENTENCJA Dnia 11 grudnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt I SA/Sz 730/19 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 10 września 2018 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z dnia 26 września 2019 r. o sygn. I SA/Sz 730/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę M. Z. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 10 września 2018 r. o nr [...], wydaną w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie. 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Szczecinie podał, że postanowieniem z dnia 14 stycznia 2019 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę skarżącego uznając, że jest ona niedopuszczalna, bowiem zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie weszła prawidłowo do obiegu prawnego. Po rozpoznaniu wywiedzionej od ww. orzeczenia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 lipca 2019 r., II FSK 740/19 uchylił ww. postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej okazały się zasadne, ponieważ udzielone w postępowaniu przed organem pierwszej instancji pełnomocnictwo obejmowało także umocowanie do sporządzenia i złożenia odwołania. Ponadto NSA stwierdził, że skoro zarzuty skargi kasacyjnej okazały się zasadne, konieczne jest uchylenie zaskarżonego orzeczenia, niezależnie od tego, czy w sprawie istnieje inna przyczyna odrzucenia. Kwestię tę pozostawił ocenie WSA w Szczecinie. Sąd ponownie badając dopuszczalność skargi ustalił, że skarżący, działając przez zawodowego pełnomocnika, wniósł za pośrednictwem organu odwoławczego w dniu 3 grudnia 2018 r. skargę do WSA w Szczecinie, która została nadana w placówce pocztowej. W skardze zarzucił zaskarżonej decyzji błędną wykładnię i zastosowanie przepisów art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: o.p.) przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie dotyczących nieprawidłowego doręczenia decyzji oraz błędną wykładnię i zastosowanie przepisów art. 150 § 4 o.p. przez uznanie, że doszło do skutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, że nie została mu prawidłowo doręczona przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję. Nie posiadał również informacji o próbie doręczenia tej przesyłki (tzw. awizo). Podkreślił, że w aktach sprawy znajdują się adnotacje dotyczące próby doręczenia przesyłki z tą decyzją, według których dnia 12 września 2018 r. adresat był nieobecny, dnia 20 września 2018 r. awizowano powtórnie, natomiast dnia 27 września 2019 r. zwrócono przesyłkę, niepodjętą w terminie. Dodał, że informację o wydaniu zaskarżonej decyzji powziął w trakcie wizyty w siedzibie organu odwoławczego w dniu 26 listopada 2018 r. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem skargi dotyczącym braku skutecznego doręczenia decyzji, a co za tym idzie, że rozstrzygnięcie nie weszło do obrotu prawnego. Uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przeczy twierdzeniom pełnomocnika strony i na tej podstawie należy uznać, że decyzja została skutecznie doręczona w dacie 26 września 2018 r. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. 3.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę jako podstawę prawną powołując art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzja organu odwoławczego została doręczona skarżącemu w dniu 26 września 2018 r., trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego upływał w dniu 26 października 2018 r. Strona w części końcowej decyzji została prawidłowo pouczona o trybie wniesienia skarg do sądu. Skarga w sprawie została natomiast wniesiona przez pełnomocnika reprezentującego skarżącego zgodnie z datą na pieczęci nadawczej widniejącej na kopercie w dniu 3 grudnia 2018 r., tj. po upływie terminu do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie akt podatkowych uznał, że można ustalić w sposób pewny datę doręczenia zaskarżonej decyzji. Doręczenie to nastąpiło w trybie art. 150 o.p. w dniu 26 września 2018 r., natomiast skarga została wniesiona w dniu 3 grudnia 2018 r. (zgodnie z datą nadania), tj. z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Termin do złożenia skargi upływał bowiem w dniu 26 października 2018 r. 4. Stanowisko stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 4.1. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, który zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 150 § 4 o.p. przez jego zastosowanie i uznanie, że przesyłka zawierająca sporną decyzję została prawidłowo doręczona; art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a. przez przyjęcie, że termin do złożenia skargi na decyzję upłynął w dniu 26 października 2018 r., a w konsekwencji odrzucenie skargi jako złożonej po terminie do jej wniesienia. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 150 § 1 i 2 o.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 o.p. (tzw. doręczenie właściwe - do rąk adresata lub osoby upoważnionej), operator pocztowy przechowuje pismo w swojej placówce pocztowej przez okres 14 dni, o czym zawiadamia w stosowny sposób (tzw. awizo) adresata. W przypadku niepodjęcia pisma w ww. terminie doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (14 dni), a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 4 o.p.). Prawidłowa wykładnia art. 150 o.p. wskazuje, że nie można uznać za doręczone pismo, gdy z potwierdzenia odbioru nie wynika: a) niemożność doręczenia pisma w trybie art. 148 § 1 lub art. 149 o.p.; b) czy zawiadomienie o przesyłce umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 150 § 2 o.p.; c) w jakich datach dokonano awizowania; d) czy upłynął 14-dniowy okres przechowywania przesyłki. W rozpoznawanej sprawie zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej dwie decyzje znajdujące się w aktach administracyjnych (k. 354) wskazuje na to, że w dniu 12 września 2018 r. nastąpiła pierwsza próba doręczenia przesyłki. Z powodu niemożności doręczenia pisma adresatowi, pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi czy zarządcy domu lub dozorcy, przesyłkę pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej na okres 14 dni w urzędzie pocztowym, a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Ponownego awizowania dokonano dnia 20 września 2018 r. Tym samym ostatnim dniem na odbiór przesyłki, a jednocześnie dniem, w którym w przypadku niepodjęcia pisma powinno zostać ono uznane za doręczone, był 26 września 2018 r. Powyższe powoduje, że zgodnie z art. 150 § 4 o.p. pismo należy uznać za doręczone w tym właśnie dniu. Artykuł 150 § 2 o.p. wprowadza fikcję prawną doręczenia, co oznacza, że na jego podstawie – wbrew faktom – przesyłkę uznaje się za doręczoną, a skutek ten zachodzi z mocy samego prawa. Jak stanowi art. 150 § 4 o.p., doręczenie uważa się bowiem za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. W konsekwencji nie ma możliwości obalenia skutku doręczenia płynącego z tego przepisu. Adresat może zatem nie tyle podważyć skutek doręczenia, co ma możliwość wykazania, że przepis ten w ogóle nie mógł być zastosowany albo też został zastosowany wadliwie. W szczególności adresat pisma może wykazać, że dane z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Skarżący nie wykazał, aby dane zawarte w zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie odpowiadały rzeczywistości. W uzasadnieniu zażalenia podnosi, że pod adresem, na który została wyekspediowana przesyłka ma siedzibę również spółka, która nie posiada zarządu ani osób działających w jej imieniu. Dlatego prawdopodobnie doręczyciele zaprzestali pozostawiać jakiekolwiek awizo w oddawczej skrzynce pocztowej pod tym adresem. Tym samy skarżący nie dostał zawiadomienia o skierowanej do niego przesyłce. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że treść pocztowego dowodu doręczenia przesyłki jako dokumentu urzędowego może być wzruszona na podstawie art. 194 § 3 o.p. Tak się jednak nie stało w rozpoznawanej sprawie. Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu na poparcie swoich twierdzeń, a tym samym żaden z argumentów podnoszonych w zażaleniu nie prowadzi do zniwelowania skutku z art. 150 § 4 o.p. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę takim argumentem nie jest fakt, że skarżący "żywo interesował się sprawą i nie dopuszczał do sytuacji, w których korespondencja kierowana do niego nie zostałaby doręczona w terminie". 5.2. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.