II GZ 466/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 2774/21 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi R. K. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 15 stycznia 2021 r. nr 1/21/VIII-pouf. w przedmiocie zawieszenia prawa wykonywania zawodu lekarza postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wyrokiem z 2 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA" lub "sądem pierwszej instancji") uchylił uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej (dalej zwanej "organem" lub "skarżącą") z 15 stycznia 2021 r. nr 1/21/Vlll-pouf. w przedmiocie zawieszenia prawa wykonywania zawodu lekarza lek. R. K. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi organu 29 grudnia 2021 r. (k-189 akt sądowych) na skrzynkę ePUAP organu, a więc termin do wniesienia skargi kasacyjnej mijał z dniem 28 stycznia 2022 r. W dniu 15 lutego 2022 r. (k-191) na skrzynkę ePUAP sądu wpłynęła skarga kasacyjna organu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W przedmiotowym wniosku pełnomocnik organu r. pr. B. W. wskazała, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było spowodowane ciężką chorobą radcy prawnego I. K., której powierzono sprawę sporządzenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, a która po jej odebraniu (3 stycznia 2022 r.) znalazła się w stanie bardzo ciężkim w szpitalu z utratą przytomności i długotrwałym stanem śpiączki – bez możliwości kontaktu i przekazania tej sprawy innemu pracownikowi Naczelnej Izby Lekarskiej, umożliwiającym wniesienie skargi kasacyjnej w tej sprawie w terminie pierwotnym. Wyjaśniła, że odpis przedmiotowego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony 29 grudnia 2021 r. Dokument ten otrzymał numer korespondencji przychodzącej: NRL.RKP-010577/2021 i został przypisany jako kolejny dokument do sprawy NRL-ZRR0212.907.2020, którą prowadziła radca prawny I. K. Następnie odpis wyroku został 29 grudnia 2021 r. – bez pośrednictwa koordynatora Zespołu Radców Prawnych NIL – skierowany z pozycji sekretariatu ZRP NIL bezpośrednio do radcy prawnego I. K., którą odebrała 30 grudnia 2021 r. W dalszej części wniosku wskazała, że 8 lutego 2022 r. do Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach wpłynęło pismo pełnomocnika lekarza R. K. dotyczące wykonania wyroku WSA z 2 listopada 2021 r. W tym samym dniu pracownik Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach zadzwonił do Naczelnej Izby Lekarskiej z pytaniem o przebieg sprawy i termin złożenia skargi kasacyjnej od wyroku z 2 listopada 2021 r. Pełnomocnik organu wskazała, że w tym dniu okazało się, że powierzona mec. K. skarga kasacyjna nie została złożona. Pełnomocnik organu stwierdziła, że 7-dniowy termin do wniesienia niniejszego wniosku o przywrócenie terminu należy liczyć od zdarzenia mającego miejsce w dniu 8 lutego 2022 r. Bezpośrednio po powzięciu informacji o powyższym organ uzyskał akta sprawy i informacje przekazane powyżej od mec. K. oraz wydał pełnomocnictwo do sporządzenia skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu radcy prawnemu B. W. Postanowieniem z 19 lipca 2022 r. WSA odmówił Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. WSA nie dopatrzył się braku winy organu w niedotrzymaniu terminu wniesienia skargi kasacyjnej. Zdaniem WSA, organ administracji powinien w swoich procedurach zabezpieczyć się na wypadek choroby pracownika (w niniejszej sprawie pełnomocnika) i wyznaczyć jego zastępcę (z dostępem do spraw przez niego prowadzonych). Należy również stwierdzić, iż sprawą wewnętrzną organu jest taki dobór pracowników, aby zapewnić właściwe jego funkcjonowanie, natomiast zaniedbania pracownika odpowiedzialnego za przekazywanie korespondencji obciążają organ (pracodawcę) zatrudniającego tegoż pracownika (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 listopada 2014 r. sygn. akt I GZ 517/14; treść tego, jak i dalej wskazywanych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Organ złożył zażalenie na postanowienie WSA. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 13 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 790 z późn. zm; dalej zwanej "ustawą o zawodach lekarza"); przez pominięcie, iż postępowanie w przedmiocie zawieszenia lek. R. K. prawa wykonywania zawodu lekarza, toczące się w przedmiotowej sprawie w oparciu o art. 12 ustawy zawodach lekarza i lekarza dentysty jest postępowaniem poufnym. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że minimalizacja osób uczestniczących w postępowaniu, mająca oparcie w art. 13 ustawy o zawodach lekarza spowodowała w niniejszej sprawie pominięcie koordynatora Zespołu Radców Prawnych i przekazanie korespondencji bezpośrednio do radcy prawnego zajmującego się w tamtym okresie sprawami poufnymi jako jedyny radca prawny z Zespołu Radców Prawnych NIL. W odpowiedzi na zażalenie R. K. wniosła o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 85 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej zwanej "ppsa") czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 ppsa warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 2) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 3) uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 4) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu WSA zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ppsa). Zdaniem WSA, przyczyna uchybienia terminowi wskazana we wniosku Skarżącej (nagła choroba pełnomocnika oraz naruszenie – zdaniem skarżącej – art. 13 ustawy o zawodach) nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez WSA ocena okoliczności mającej uprawdopodabniać brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej – była prawidłowa. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie pierwsze ppsa, strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. W rozpatrywanym stanie faktycznym skarżąca w ramach swojej struktury dysponowała Zespołem Radców Prawnych w obrębie, którego działają: sekretariat, koordynator zespołu oraz radcowie prawni, do których przydzielane są poszczególne sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji, iż przy tak zorganizowanym aparacie obsługi sekretarskiej i prawnej nie można było uznać za brak winy w dotrzymaniu ustawowego terminu nagłej choroby pełnomocnika. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżąca mogła z łatwością posłużyć się inną osobą wchodzącą w skład Zespołu Radców Prawnych. Przemawia za tym choćby wskazany przez organ prowadzony w ramach sekretariatu rejestr spraw oraz rejestr pism przychodzących, a także zatrudnianie osoby pełniącej funkcję koordynatora. To wskazuje, że nie powinno stanowić większego problemu, przekazanie spraw prowadzonych przez dotychczasowego pełnomocnika innemu pełnomocnikowi, tak aby termin został dotrzymany. Naczelny Sąd Administracyjny podziela również stanowisko WSA, że bezpośrednią przyczyną uchybienia terminu były błędy popełnione przy wypełnianiu obowiązków przez pracowników, a nie choroba pełnomocnika. Organ – jak wynika z przedstawionych okoliczności – dysponował wystarczającą wiedzą, a także zasobami ludzkimi i organizacyjnymi aby uniknąć niedotrzymania terminu. Nie zasługuje również na uznanie zarzut naruszenia art. 13 ustawy o zawodach lekarza. Wynika z niego m.in., że postępowanie w sprawach dotyczących zawieszenia lub ograniczenia prawa do wykonywania zawodu lekarza, jest poufne. Ustawa przez "poufność" rozumie obowiązek wszystkich osób uczestniczących w postępowaniach w przedmiocie ograniczenia w czynnościach zawodowych lub zawieszenia prawa wykonywania zawodu z powodu niedostatecznego przygotowania do wykonywania zawodu lub niezdolności spowodowanej stanem zdrowia do zachowania dyskrecji co do faktów związanych z tym postępowaniem, tzn. nieujawniania ich osobom nieuprawnionym. Z zasady "do zachowania dyskrecji co do faktów związanych z tym postępowaniem" obowiązującej pracowników organu nie wynika jednak wniosek, że postępowaniem w sprawach poufnych może zajmować się tylko jedna osoba. To bowiem, w niektórych przypadkach prowadziłoby do sytuacji, że długotrwała choroba osoby zajmującej się sprawą, całkowicie uniemożliwiłaby jej bieg. Z czego również musiał zdać sobie sprawę organ doprowadzając do przekazania sprawy 8 lutego 2022 r. innemu pełnomocnikowi. Fakt, iż nie uczyniono tego wcześniej wynika z zaniedbań organizacyjnych, już bowiem na etapie wystąpienia ciężkiej choroby pełnomocnika należało przekazać sprawy przez niego prowadzone osobie zastępującej go na czas choroby. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym to na organie ciążył obowiązek zapewnienia takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa.