III SA/Kr 865/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Maria Zawadzka Sędziowie: S WSA Ewa Michna ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2022 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Krakowie D. J. sprawy ze skargi S. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 7 kwietnia 2022 r., znak SKO.SW/4101/31/2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2022 r., znak SKO.SW/4101/31/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 1 lutego 2022 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 9 grudnia 1990 r., znak [...]. Podstawę prawną postanowienia stanowił art. 61a w zw. z art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a."). Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia 19 grudnia 1990 r. Dyrektor Wydziału Mieszkalnictwa, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K. po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia 28 czerwca 1989 r. stwierdził, że decyzja Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 6 stycznia 1988 r. w sprawie dobrowolnej zamiany mieszkań pomiędzy K. K. a W. G. została wydana z naruszeniem prawa. Jednocześnie, odmówił jej uchylenia, stwierdzając, że w wyniku wznowienia postępowania zapaść by mogła wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej treści decyzji dotychczasowej. Decyzja Prezydenta Miasta K. została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 maja 1991 r. Decyzja Kolegium została następnie zaskarżona przez S. T. i M. T. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, który po rozpatrzeniu skargi w dniu 28 października 1991 r. wydał wyrok, którym obie skargi oddalił (sygn. akt SA/Kr 956/91). W wyroku tym Sąd wskazał w szczególności, że: "Żadna ze skarg nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w wyniku przeprowadzonej kontroli okazało się, że kwestionowana decyzja nie jest niezgodna z prawem, a konieczność jej uchylenia zachodziłaby tylko w razie istnienia uchybień wyszczególnionych w art. 207 § 2 kpa, których w rozpoznawanym przypadku nie stwierdzono". Przedmiotem zarzutów skarg był przede wszystkim brak tytułu prawnego W. G. do zajmowanego spornego lokalu i Sąd nie uwzględnił tej okoliczności, co więcej potwierdził status W. G. jako najemcy posiadającego przydział spornego lokalu w myśl art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe. Pismem z dnia 22 listopada 2021 r. S. T. (dalej: "skarżąca") wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 19 grudnia 1990 r., a następnie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 maja 1991 r. Wskazując, że w toku postępowania zmarł wnioskodawca tj. W. G. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 19 grudnia 1990 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. jest niedopuszczalne, ponieważ decyzja ta nie funkcjonuje samodzielnie w obrocie prawnym - decyzją z dnia 15 maja 1991 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu decyzji Prezydenta Miasta w mocy. Organ podniósł ponadto, że 16 września 2021 r. zmienił się istotnie stan prawny, w świetle aktualnie obowiązującego art. 158 § 3 k.p.a., jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło trzydzieści lat nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżąca wniosła o ponowne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Skarżąca wskazała, że zarzut Kolegium, że decyzja nie występowała samodzielnie w obrocie prawnym jest chybiony ponieważ w dacie jej wydania nie istniała jeszcze decyzja II instancji. Skarżąca podniosła, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji złożyła w 2004 r., a od tej daty Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawie III SA/Kr 958/05 pozostaje w bezczynności. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 19 grudnia 1990 r. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wskazało, że decyzja organu pierwszej instancji nie może być przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Organ wskazał ponadto, że w świetle aktualnie obowiązujących przepisów po upływie trzydziestu lat od wydania decyzji nie wszczyna się postępowania w sprawie nieważności decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca wskazała, że Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Krakowie znany był fakt śmierci wnioskodawcy – W. G., ale organ nie przeprowadził w tej sprawie żadnego postępowania. Skarżąca podniosła, że konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność skierowania decyzji z 19 grudnia 1990 r. do osoby niebędącej stroną w sprawie. W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przyjęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sąd wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną, ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w tak określonych granicach wykazała, że odpowiada ono wymogom prawa, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji - Prezydenta Miasta K. z dnia 19 grudnia 1990 r., która następnie została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, a wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 28 października 1991 r., skarga skarżącej na ww. decyzje została oddalona. W wyniku wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny decyzja stała się prawomocna materialnie. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przez "inne uzasadnione przyczyny" rozumie się w szczególności stan zawisłości sprawy w postępowaniu wszczętym uprzednio, istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji rozstrzygającej sprawę bądź związanie prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę (stan rei iudicatae). W orzecznictwie przyjmuje się, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji powinien być z urzędu potraktowany jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu drugiej instancji. Jednakże, skarżąca wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez organ I i II (rozstrzygnięta postanowieniem SKO w Krakowie z dnia 7 kwietnia 2022 r., SKO.SW/4101/32/2022) instancji, a zatem organ był zobowiązany rozpatrzyć obydwa wnioski. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, zasadnie orzekło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego, ponieważ decyzja Prezydenta Miasta K. nie funkcjonuje samodzielnie w obrocie prawnym. Zauważyć ponadto należy, że została ona poddana kontroli sądowej, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 października 1991 r. oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 maja 1991 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K., której dotyczy wniosek skarżącej. Podkreślić należy, że do innych uzasadnionych przyczyn odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego należy żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (wyrok NSA z 10.10.2012 r., II OSK 1087/11, LEX nr 1234059). Zauważyć należy, że od doręczenia decyzji Prezydenta Miasta K. z 19 grudnia 1990 r. w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia upłynęło ponad trzydzieści lat, więc również z tych przyczyn, w świetle art. 158 § 3 k.p.a. nie byłoby dopuszczalne prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie zapadło w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.