II SA/Łd 138/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Anna Dębowska Protokolant St. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2020 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia wychowawczego oddala skargę. a.bł. UZASADNIENIE II SA/Łd 138/20 Uzasadnienie Po rozpatrzeniu wniosku M. Z. (dalej: skarżąca) o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, Prezydent Miasta Ł. (dalej: organ I instancji) decyzją z dnia [...] r. orzekł o odmowie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko O. S. w okresie 2019/2021. Powołując się na przepisy art. 4 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 1, ust. 2a, art. 13 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r., poz. 2134 ze zm., dalej jako u.p.p.w.d) organ wyjaśnił, że odmówiono świadczenia, ponieważ skarżąca nie sprawuje bezpośredniej opieki nad dzieckiem i tym samym nie ponosi kosztów jego utrzymania. Powyższą okoliczność organ I instancji wywiódł z postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. - Śródmieścia w Ł., z dnia [...] r., z którego wynika, iż każdorazowym miejscem zamieszkania małoletniej O. S. będzie każdorazowe miejsce zamieszkania jej ojca – P. S. Natomiast sam fakt utrzymywania kontaktów z dzieckiem nie stanowi podstawy do roszczeń o świadczenie wychowawcze na to dziecko. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o wypłatę połowy świadczenia na dziecko, a także o wypłatę zaległych świadczeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. (dalej: SKO, organ II instancji), decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ powołał się na treść postanowienia Sąd Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z dnia [...] r., który w trybie zabezpieczenia ustalił, że miejscem zamieszkania małoletniej będzie każdorazowe miejsce zamieszkania jej ojca. Z postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z dnia [...] r., wynika, że sąd nie ograniczył władzy rodzicielskiej skarżącej i P. S. oraz ustalił, że każdorazowym miejscem zamieszkania małoletniej będzie każdorazowe miejsce zamieszkania jej ojca. Nadto ustalił kontakty małoletniej ze skarżącą poza miejscem zamieszkania małoletniej bez obecności ojca. Uzasadniając odmowę przyznania świadczenia SKO wyjaśniło, że skarżąca nie sprawuje nad małoletnią opieki naprzemiennej w rozumieniu art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., pozwalający przyznać połowę świadczenia na rzecz rodzica, który taką opiekę sprawuje. Jednocześnie wskazano, że ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego, a w braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia tego rodzaju opieki nie można domniemywać w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wniosła o przyznanie połowy świadczenia wychowawczego na córkę, ponieważ w jej ocenie ponosi takie same wydatki w związku z utrzymaniem dziecka jak jego ojciec. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga była niezasadna. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d., celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Według ust. 2 pkt tego artykułu, świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. W tym ostatnim przepisie przewidziano, że w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. W orzecznictwie NSA podkreśla się, że pozostawanie dziecka pod naprzemienną opieką obojga rodziców nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu, prowadzącego dane postępowanie administracyjne a fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu. W żadnym razie przejawem sprawowania opieki naprzemiennej nie jest ustalona przez sąd opiekuńczy duża częstotliwość kontaktów dziecka z jednym z rodziców a wręcz przeciwnie - brak ustalenia kontaktów pomiędzy rodzicami a dziećmi. Przy sprawowaniu bowiem opieki naprzemiennej stosunki panujące pomiędzy rodzicami są na tyle dobre, że kwestia ich kontaktów z dzieckiem może być przez rodziców samodzielnie i zgodnie uregulowana (wyrok NSA z dnia 17 listopada 2017 r., I OSK 1046/17, CBOSA). Jeśli fakt opieki naprzemiennej nie wynika ze stosownego orzeczenia sądu cywilnego, wydanego w oparciu o prawo rodzinne i opiekuńcze, to organ rozstrzygający w przedmiocie świadczenia wychowawczego, nie może samodzielnie, w ramach tego postępowania, ustalać w jaki sposób, w danym przypadku, faktycznie jest sprawowana opieka nad dzieckiem, czy nosi znamiona opieki naprzemiennej (wyrok NSA z dnia 22 marca 2018 r., I OSK 2302/17, CBOSA). W rozpoznanej sprawie organy trafnie przyjęły, że w okresie, na jaki ustala się świadczenie wychowawcze (art. 18 ust. 1 i 2 ustawy – w rozpoznanej sprawie od 1 października 2019 r. do końca maja roku następnego) skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia rodzinnego, bowiem dziecko z nią wspólnie nie zamieszkuje, ani nie jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś.w Ł. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r. sygn.akt [...] w przedmiocie władzy rodzicielskiej nad małoletnią i ustalenia miejsca jej pobytu i kontaktów skarżącej z małoletnią, ustalono, że władza rodzicielska nad małoletnią nie została ograniczona żadnemu z rodziców, a każdorazowym miejscem zamieszkania małoletniej jest każdorazowe miejsce zamieszkanie jej ojca – P. S. Jednocześnie Sąd ustalił kontakty małoletniej z matką poza miejscem zamieszkania bez obecności ojca dziecka. Postanowienie to – po oddaleniu apelacji skarżącej (postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] r. sygn.akt [...]) – stało się prawomocne od dnia 10 września 2019 r. Podstawę prawną do wydania tego orzeczenia stanowił – wobec faktu, że skarżąca i ojciec dziecka żyli w związku nieformalnym – przepis art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z jego treścią, jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania i utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Sąd pozostawia władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem (§ 1). W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia (§ 2). Jak z tego wynika, sąd rodzinny w dacie orzekania o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem miał możliwość orzeczenia o sprawowaniu opieki naprzemiennej. Wobec braku porozumienia między rodzicami o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, zobligowany był rozstrzygnąć – zgodnie z powołanym art. 107 § 2 k.r.io. – o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Kontakty małoletniej ze skarżącą zostały wprawdzie ustalone w szerokim zakresie, jednak nie można tego rodzaju rozstrzygnięcia utożsamiać z opieką naprzemienną, która powinna być wynikiem porozumienia między rodzicami. Z uzasadnienia postanowienia sądu rodzinnego nie wynika, by do takiego porozumienia między skarżącą a ojcem małoletniej doszło. Wobec tego należy podzielić pogląd organów, że w sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia wychowawczego w postaci pozostawania dziecka, zgodnie z orzeczeniem sądu, pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców (5 ust. 2a u.p.p.w.d.). W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). dc