III SA/Gl 66/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o. o. w W. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 9 listopada 2021 r. nr NS-HP.2332.2.38.2021 w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją nr NS-HP.2332.2.38.2021 z 9 listopada 2021 r. Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: organ bądź organ odwoławczy) po rozpatrzeniu odwołania I. sp. z o.o. (dalej: strona, spółka) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. (dalej: organ I instancji) nr [...] z dnia 2 września 2021 r., stwierdzającej u E. M. (dalej: uczestniczka) chorobę zawodową: przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wym. w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 ze zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 ze zm.). W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny i argumentację prawną. Wskazał, że organ I instancji stwierdził chorobę zawodową u uczestniczki - przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Decyzję wydano w oparciu o ocenę narażenia zawodowego oraz orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 23 lipca 2021 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej, wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. - Poradnię Chorób Zawodowych w S.. Odwołanie od decyzji PPIS w B. złożył zakład pracy I. Sp. z o.o. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez przyjęcie, iż choroba stwierdzona u uczestniczki ma charakter choroby zawodowej, kiedy to nie zostało wykazane, iż czynności jakie wykonywała ww. faktycznie stanowiły przyczynę powstania zespołu cieśni nadgarstka. Podkreślił, iż organ nie dopełnił obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia uczestniczki oraz przyczyn wystąpienia u niej opisanego w decyzji schorzenia, kiedy to stwierdzenie obustronnego charakteru zmian chorobowych przemawia przeciwko zawodowej etiologii rozpoznanej neuropatii ucisku. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania polegające na wadliwym sformułowaniu podstawy prawnej decyzji, co w znacznym stopniu ograniczyło możliwość zapoznania się stron z racjami i tokiem rozumowania organu, który doprowadził do zastosowania takich a nie innych przepisów prawnych w zaistniałym stanie faktycznym oraz uniemożliwił kontrole prawidłowości jej wydania. Strona wniosła o uchylenie decyzji PPIS w B. i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaskarżoną decyzją ŚPWIS nie uwzględnił odwołania i utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Za podstawę w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u uczestniczki przyjął warunki, jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określoną w art. 2351 Kodeksu pracy. Wskazał na ustalenia organu I instancji tj., że uczestniczka podczas zatrudnienia w latach 2015-2020 w odwołującej się spółce na stanowisku pracownika produkcyjnego pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy - Poradni Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 23 lipca 2021 r.), gdzie w badaniu elektroneurograficznym z dnia 28 maja 2021 r. stwierdzono zwolnienie szybkości przewodzenia w włóknach czuciowych w obu nerwach pośrodkowych, prawidłowe przewodzenie w włóknach ruchowych obu nerwów pośrodkowych. Badania laboratoryjne wykazały podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego i GGTP. Pozostałe wyniki (morfologia, czynnik reumatoidalny, glukoza, CRP, odczyn Waaler-Rose, TSH i kwas moczowy) były w normie. W oparciu o dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną, analizę udostępnionej dokumentacji medycznej oraz wynik badania elektroneurograficznego z dnia 28 maja 2021 r. u uczestniczki rozpoznano obustronny zespól cieśni nadgarstka - obecnie w okresie remisji. Biorąc pod uwagę opis sposobu wykonywania pracy specjaliści WOMP PChZ w S. stwierdzili, że istnieją podstawy do uznania z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii zespołu cieśni w obrębie nadgarstka i rozpoznania przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy. Strony zostały poinformowane o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji. Do dnia wydania decyzji strony nie wniosły uwag w sprawie. Nadto ŚPWIS stwierdził, że zgodnie z sporządzoną przez PPIS w B. oceną narażenia zawodowego (karta narażenia zawodowego z dnia 30.09.2020 r.) podczas zatrudnienia w spółce w latach 2015-2020 uczestniczka wykonywała ruchy powtarzalne w czasie, o charakterze monotypowości, praca w systemie akordowym w temperaturze 9-10° C. Zawarty w ww. karcie opis wykonywanych czynności wskazuje na obustronne obciążenie kończyn górnych, nie zaś tylko ręki dominującej. Powyższa karta została podpisana również przez Specjalistę ds. BHP Odwołującej Spółki oraz Kierownika działu kadr i płac, którzy potwierdzili sposób wykonywania pracy opisany w karcie. PPIS w B. dokonał własnych ustaleń oraz wskazał jasno, iż ww. była narażona zawodowo na powstanie ZCN, co zostało również potwierdzone przez lekarzy specjalistów z WOMP PChZ w S.. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych ŚPWIS zaakcentował, że w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia 23.07.2021 r. kompetentnej placówki diagnostyczno-orzeczniczej WOMP PChZ w S. została zdiagnozowana choroba wymieniona w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany, nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Zatem dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową. Kwestionując powyższą decyzję strona skarżąca wniosła skargę, żądając uchylenia decyzji obu instancji. Skarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - przepisów prawa materialnego tj. art. 2351 k.p. poprzez przyjęcie, iż choroba stwierdzona u byłego pracownika Skarżącej ma charakter choroby zawodowej, kiedy to nie została wykazana podstawa dla twierdzenia, iż praca świadczona przez uczestniczkę wykonywana była w warunkach stwarzających ryzyko powstanie choroby zawodowej, nie wyjaśniając równocześnie na czym polegało narażenie zawodowe; - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia uczestniczki oraz przyczyn wystąpienia u Niej opisanego w decyzji schorzenia, kiedy to stwierdzenie obustronnego charakteru zmian chorobowych przemawia przeciwko zawodowej etiologii rozpoznanej neuropatii uścisku; - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym sformułowaniu podstawy prawnej decyzji, co w znacznym stopniu ograniczyło możliwość zapoznania się Stron z racjami i tokiem rozumowania Organu, który doprowadził do zastosowania takich a nie innych przepisów prawnych w zaistniałym stanie faktycznym oraz uniemożliwia kontrolę prawidłowości jej wydania; - art. 138 § 1 k.p.a. poprzez jego bezzasadne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji, która stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, stojąc na stanowisku, że wbrew twierdzeniom skargi nie dopuszczono się zarzucanych uchybień i naruszeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu sprowadza się do oceny, czy zasadnie stwierdzono u badanej istnienie choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymieniony w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych zawartego w przepisach w sprawie chorób zawodowych - tj. rozporządzenia RM w sprawie chorób zawodowych. Kwestię warunków uznania owego schorzenia reguluje w szczególności art. 2351 k.p. Zgodnie z jego treścią za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Stosownie do art. 2352 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje więc zachowanie dwóch wymogów. Pierwszym z nich jest występowanie schorzenia odpowiadającego schorzeniu zamieszczonemu w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia; drugim - ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami k.p.a. Wykaz chorób zawodowych i sposób postępowania w przypadku podejrzenia choroby zawodowej określa przywołane wyżej rozporządzenie. Najogólniej rzecz ujmując, zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, czy to przez pracownika, czy to przez lekarza wymaga przeprowadzenia postępowania i zgromadzenia niezbędnej dokumentacji w sposób wskazany w rozporządzeniu. Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (ust. 2). Istotą rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka, jako choroby zawodowej, jest wskazanie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a sposobem wykonywania pracy. Z woli ustawodawcy, w przypadku istnienia narażenia zawodowego, za tym, że to ono jest przyczyną choroby zawodowej, przemawia domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a pracą w warunkach narażenia. Obalenie domniemania związku przyczynowego pomiędzy zaistnieniem schorzenia prawnie uznanego za chorobę zawodową a warunkami pracy narażającymi na jego powstanie może zatem nastąpić tylko wtedy, gdy na podstawie orzeczeń lub opinii lekarskich organy administracji sanitarnej wykażą, że określone schorzenie zaliczone do wykazu chorób zawodowych powstało bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem wyłącznie w wyniku działania czynników pozazawodowych (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. II OSK 285/18) oraz dlaczego warunki pracy nie miały wpływu na powstanie schorzenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Organy inspekcji sanitarnej oraz sądy administracyjne, kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają specjalistycznej wiedzy, która pozwoliłaby na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. W związku z tym, organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani wykonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Orzeczenia takie podlegają jednak ocenie pod kątem zachowania kryteriów określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. (wyroki NSA z 24.02.2015, sygn. akt II OSK 2013/13, i z 9 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 2986/13). Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów. Wbrew zarzutom skargi, organ nie dopuścił się naruszenia art. 2351 k.p. oraz przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, gdyż wykazał wystąpienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy przez badaną we wskazanym okresie, a stwierdzoną u niej chorobą zawodową. Wobec tego, twierdzenie jakoby naruszył reguły postępowania dowodowego określone w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. uznać należało za bezzasadne. W ocenie Sądu organ ustalił istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wnioski wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zostały dokonane zgodnie z zasadami oceny dowodów określonymi w art. 80 k.p.a. Ponadto odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, przedstawiając w tym zakresie stosowną argumentację. Dokonał wnikliwej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. przedstawił okoliczności oraz fakty, które spowodowały uznanie, że decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu. Również postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek zaistnienia choroby zawodowej zostało przeprowadzone przez organy administracji zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., która wymaga ażeby organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Nie sposób zgodzić się z podniesionym w skardze zarzutem braku należytego wyjaśnienia przyjętej przez Organ przyczyny powstania schorzenia uczestniczki oraz, że obustronność stwierdzonego schorzenia, nawet przy przyjęciu obustronnego obciążenia kończyn górnych, nie jest wystarczająca dla uznania zawodowego charakteru neuropatii uścisku. Wskazania w orzeczeniu lekarskim nr [...] są konkretne, jednoznaczne i spójne. Poza tym zarzut ów nie uwzględnia wskazanego wyżej domniemania. Organ bowiem wziął pod uwagę wskazane w orzeczeniu czynniki, kartę narażenia zawodowego - zestawił je z faktem, że wykonywana praca stwarzała ryzyko powstania przedmiotowej choroby. Mając na uwadze powyższe, Sąd nie dopatrzył się podstaw do podważenia związku przyczynowego pomiędzy występującym schorzeniem, a sposobem wykonywania pracy zawodowej w skarżącej Spółce. Podkreślić należy, że ustawodawca w art. 2351 k.p. wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". W tym stanie prawnym należy uznać, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12, LEX nr 1216762). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka powyższego domniemania nie obaliła podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 2351 k.p. oraz zasad procesowych z k.p.a. nie mogły zostać uwzględnione. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.