I SA/Bd 699/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. na rzecz B. M. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE W dniu [...] marca 2021 r. B. M. skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. tytuł wykonawczy z dnia [...] marca 2021 r. wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej z majątku T. Ś., celem dochodzenia należności z tytułu podatku rolnego za 2020 r. w kwocie należności głównej [...] zł. Organ egzekucyjny dokonując oceny przedmiotowego tytułu wykonawczego pod względem formalnym stwierdził, że nie spełnia on wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", gdyż w bloku E9, który dotyczy upomnienia, wierzyciel wskazał datę [...].11.2021 r. W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. pismem z dnia [...] lipca 2021 r. zawiadomił wierzyciela, że nie przystępuje do egzekucji na podstawie przekazanego tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2021 r. z uwagi na wskazane uchybienie. Jednocześnie organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...]zł, stanowiącej opłatę manipulacyjną za wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Na powyższe postanowienie, pismem z dnia [...] lipca 2021 r. B. M. złożył zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu wierzyciel podniósł, że wydanie postanowienia o obciążeniu kosztami egzekucyjnymi nie powinno nastąpić przed upływem terminu, w którym wierzyciel ma prawo wystąpić z wnioskiem o wydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, tj. 14 dni. Podkreślił, że na to postanowienie wierzycielowi przysługuje zażalenie. W ocenie wierzyciela, za nieuprawnione należy uznać twierdzenie, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. Zgodnie bowiem z art. 27 § 1 pkt 12 tej ustawy tytuł wykonawczy zawiera datę doręczenia upomnienia [...].11.2021 r., która wymaga jedynie skorygowania na prawidłową [...].11.2020 r. P. z dnia [...] lipca 2021 r. wierzyciel złożył do organu egzekucyjnego wniosek o wydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. orzekł o nieprzystąpieniu do egzekucji wobec T. Ś. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2021 r. Jako przyczynę nieprzystąpienia do egzekucji, organ egzekucyjny wskazał wadę formalną tytułu wykonawczego polegającą na błędnej dacie upomnienia (data przyszła). Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 64 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną za wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej. Opłata manipulacyjna wynosi [...] zł, a w przypadku wszczęcia egzekucji administracyjnej opłata ulega podwyższeniu i wynosi [...] zł. Natomiast w myśl art. 64 § 2 powołanej ustawy, obowiązek zapłaty opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego, oddzielnie dla każdego tytułu wykonawczego. Organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie podstawą do naliczenia opłaty manipulacyjnej w kwocie [...]zł było wszczęcie postępowania egzekucyjnego, które nastąpiło w momencie wpływu tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego, tj. w dniu [...] marca 2021 r. Dyrektor wyjaśnił, że opłata manipulacyjna wchodzi w skład kosztów egzekucyjnych, które zgodnie z art. 64c § 2 u.p.e.a. obciążają zobowiązanego. Są jednak wyjątki od tej zasady. Stosownie bowiem do art. 64c § 3 pkt 3 powołanej ustawy, koszty egzekucyjne pokrywa wierzyciel, jeżeli organ egzekucyjny nie przystąpił do egzekucji administracyjnej na podstawie art. 29 § 2 pkt 1 i 3 tej ustawy. Natomiast zgodnie z art. 29 § 2 pkt 3 ww. ustawy, organ egzekucyjny niebędący jednocześnie wierzycielem nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 tej ustawy. Organ odwoławczy podał, że w niniejszej sprawie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. po otrzymaniu w dniu [...] marca 2021 r. tytułu wykonawczego dokonał jego oceny pod względem formalnym, w wyniku czego stwierdził, że nie spełnia on wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a. z uwagi na błędną datę upomnienia. Organ egzekucyjny, mając na uwadze dyspozycję art. 29 § 2 pkt 3 powołanej ustawy, nie przystąpił do egzekucji i pismem z dnia [...] lipca 2021 r. zawiadomił o tym fakcie wierzyciela, wskazując jednocześnie przyczynę nieprzystąpienia do egzekucji. Wobec tego, postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., na podstawie art. 64c § 9 pkt 2 u.p.e.a., obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...]zł. Dyrektor podkreślił, że organ egzekucyjny nie miał możliwości wyboru kogo obciążyć powstałą wskutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego opłatą manipulacyjną, gdyż uczynił to stosownie do art. 64c § 3 pkt 3 w związku z art. 64c § 9 pkt 2 lit. a u.p.e.a., z zachowaniem terminu 30 dni od dnia wydania zawiadomienia o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji. Natomiast twierdzenie zawarte w zażaleniu, że postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi nie powinno być wydane przed upływem terminu, w którym wierzyciel ma prawo wystąpić z wnioskiem o wydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, tj. 14 dni, w ocenie organu odwoławczego, nie znajduje potwierdzenia w przepisach prawa. Odnosząc się do zarzutów dotyczących wadliwości tytułu wykonawczego, Dyrektor wskazał, że przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest prawidłowość obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, a nie kwestia nieprzystąpienia do egzekucji. Argumentacja w tym zakresie będzie przedmiotem oceny przy rozpatrzeniu wniesionego w dniu [...] lipca 2021 r. zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] lipca 2021 r. o nieprzystąpieniu do egzekucji. Pismem z dnia [...] września 2021 r. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2021 r, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o uchylenie poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego, a także uchylenie w całości postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] lipca 2021 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 29 § 2 i art. 27 § 1 pkt 12 w związku z art. 64 § 1 i art. 64c § 3 pkt 3 u.p.e.a. poprzez obciążenie Skarżącego opłatą manipulacyjną w wysokości [...] zł, pomimo że organ egzekucyjny przedwcześnie i bezpodstawnie nie przystąpił do egzekucji wobec T. Ś. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Uzasadniając złożoną skargę, Wierzyciel zaakcentował, że byt zaskarżonego postanowienia jest uzależniony od bytu zaskarżonego w odrębnej skardze postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2021 r. w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji wobec T. Ś. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Dlatego wszystkie zarzuty, twierdzenia i dowody, które znalazły się w drugiej skardze mają pełne odniesienie do niniejszej sprawy. Cytując uzasadnienie drugiej ze skarg wskazał, że kluczowe znaczenie ma postanowienie, w oparciu o które powstało uprawnienie do obciążenia Skarżącego opłatą manipulacyjną. Uchylenie tamtego orzeczenia spowoduje odpadnięcie podstawy prawnej o nałożeniu ww. kosztów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Z brzmienia p.p.s.a. wynika, że zaskarżone postanowienie powinno ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Skarga w przedmiotowej sprawie zasługuje na uwzględnienie. W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności obciążenia skarżącego (jako wierzyciela) kosztami postępowania egzekucyjnego, w postaci opłaty manipulacyjnej w wysokości [...] zł. Z akt wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., po otrzymaniu w dniu [...] marca 2021 r. tytułu wykonawczego nr [...] dokonał jego oceny pod względem formalnym, w wyniku czego stwierdził, że nie spełnia on wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 3 (organ odwoławczy skorygował błąd wskazując art. 27 § 1 pkt 12) u.p.e.a., z uwagi na podanie błędnej daty doręczenia upomnienia. Organ egzekucyjny, mając na uwadze dyspozycję art. 29 § 2 pkt 3 powołanej ustawy, nie przystąpił do egzekucji i pismem z dnia [...] lipca 2021 r. zawiadomił o tym fakcie wierzyciela, wskazując przyczynę nieprzystąpienia do egzekucji (data przyszła doręczenia upomnienia). Wobec tego, zdaniem organu powstały koszty egzekucyjne, które pokrywa wierzyciel. Z kolei Burmistrz podnosi, że niezgodne z prawem postanowienie w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi (opłatą manipulacyjną) jest konsekwencją niezgodnego z prawem postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji. Podać należy, że podstawą prawną postanowienia o obciążeniu Skarżącego opłatą manipulacyjną był art. 64c § 3 pkt 3 i § 9 pkt 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 64 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną za wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej. Opłata manipulacyjna wynosi [...] zł, a w przypadku wszczęcia egzekucji administracyjnej opłata ulega podwyższeniu i wynosi [...] zł. Obowiązek zapłaty opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego, oddzielnie dla każdego tytułu wykonawczego, o czym stanowi art. 64 § 2 tej ustawy. W przedmiotowej sprawie podstawą do naliczenia opłaty manipulacyjnej w kwocie [...]zł było wszczęcie postępowania egzekucyjnego, które nastąpiło w momencie wpływu tytułu wykonawczego nr [...] do organu egzekucyjnego, tj. w dniu [...] marca 2021 r. Opłata manipulacyjna wchodzi w skład kosztów egzekucyjnych, które zgodnie z art. 64c § 2 u.p.e.a. są pokrywane przez zobowiązanego. Są jednak wyjątki od tej zasady. Stosownie bowiem do art. 64c § 3 pkt 3 u.p.e.a. koszty egzekucyjne pokrywa wierzyciel, jeżeli organ egzekucyjny nie przystąpił do egzekucji administracyjnej na podstawie art. 29 § 2 pkt 1 i 3 tej ustawy. Zgodnie z art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny niebędący jednocześnie wierzycielem nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 tej ustawy. Organ podnosi, że właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie, bowiem tytuł wykonawczy nie spełniał wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a., z uwagi na wskazanie błędnej daty doręczenia upomnienia. W związku z tym organ egzekucyjny na podstawie art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. nie przystąpił do egzekucji i zawiadomił o tym fakcie wierzyciela. Zdaniem organu w tej sytuacji koszty egzekucyjne pokrywa wierzyciel, co wynika z art. 64c § 3 pkt 3 ww. ustawy. W związku z powyższym, w dniu [...] lipca 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., na podstawie art. 64c § 3 i § 9 pkt 2 u.p.e.a. wydał postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...]zł. Na podstawie bowiem art. 64c § 9 pkt 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych z urzędu, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym, niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wydania: a) zawiadomienia o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli nie wydano postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, b) postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, c) postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, d) postanowienia o zakończeniu egzekucji, o którym mowa w art. 62f § 1. Istotna dla sprawy niewątpliwie jest okoliczność, czy istniały podstawy do obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną. To z kolei jest zależne od kwestii istnienia podstawy z art. 64c § 3 pkt 3 u.p.e.a., czyli nieprzystąpienia przez organ egzekucyjny do egzekucji administracyjnej na podstawie art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Zauważyć należy, że wyrokiem z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Bd 698/21 WSA w Bydgoszczy uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2021 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] lipca 2021 r. w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji. Wobec tego odpadła podstawa do obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną w niniejszej sprawie. Wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji skutkuje koniecznością uchylenia postanowienia w przedmiocie obciążenia opłatą manipulacyjną wierzyciela. Wobec bowiem niewykazania spełnienia się przesłanki z art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. (przedwczesne jego zastosowanie), nie można obciążać wierzyciela opłatą manipulacyjną na podstawie art. 64c § 3 pkt 3 tej ustawy. W związku z tym doszło do naruszenia art. 64c § 3 pkt 3 u.p.e.a. poprzez jego zastosowanie. Naruszono także art. 7 i art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Na rzecz skarżącego zasądzono od organu odwoławczego kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składa się [...] zł tytułem wpisu i [...] tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.