II FZ 995/15

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. P.-B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2192/15 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. P.-B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 15 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z dnia 9 września 2015 r. o sygn. III SA/Wa 2192/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez D. P.-B. (dalej: skarżąca) decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor IS) z dnia 15 czerwca 2015 r. o nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (Sądu pierwszej instancji). 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Warszawie podał, że skarżąca wniosła do Sądu pierwszej instancji skargę na decyzję Dyrektora IS z dnia 15 czerwca 2015 r. w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki. W ww. skardze wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca, mimo spoczywającego na stronie obowiązku uprawdopodobnienia, iż w jej sytuacji zachodzą, wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a, okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, nie odniosła się w żaden sposób do zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania, wydanej wobec niej decyzji Dyrektora IS. WSA w Warszawie podkreślił również, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności sąd nie dokonuje oceny zasadności skargi, jako że przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi. 3. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 3.1. W zażaleniu na ww. postanowienie skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie niezastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem skarżącej, opisane w skardze okoliczności dostatecznie uzasadniają przekonanie, że ewentualna egzekucja administracyjna narazi ją na szkodę finansową, bowiem będzie prowadziła do uszczuplenia jej zasobów finansowych, podczas gdy realne jest uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji skutkować będzie uwolnieniem jej od odpowiedzialności i tym samym uczyni egzekucję administracyjną bezpodstawną. W przypadku dopuszczenia do przeprowadzenia egzekucji przed merytorycznym rozpoznaniem skargi, skarżąca będzie zobowiązana do regulowania należności, za które nie ponosi odpowiedzialności, a doznana przez nią szkoda może spowodować utratę płynności finansowej, także w zakresie prowadzonej przez nią działalności zarobkowej. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie odpowiada prawu, zatem zażalenie skarżącej podlega oddaleniu. 4.2. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w ww. przepisie (por. postanowienie NSA z dnia 3 października 2011 r., I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo przedstawienie zakresu żądania, a mianowicie wniesienie o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, uniemożliwia zweryfikowanie sytuacji strony w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi – stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak – o czym była mowa wyżej – wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (por. B. Gruszczyński, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny – w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku – nie jest uprawniony do wzywania strony o ich przedstawienie przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie. W przypadku wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W rozpoznawanej sprawie, wbrew twierdzeniom podatniczki, zgodzić się należy z konkluzją Sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że wykonanie decyzji organu podatkowego – w jej aktualnej sytuacji osobistej i majątkowej – spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Brak uzasadnienia zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora IS spowodował nie tylko, że we wniosku tym zabrakło obligatoryjnego wskazania okoliczności, które mogłyby zaistnieć w wyniku wykonania decyzji i spowodować szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, ale i to, że Sąd pierwszej instancji nie mógł ocenić wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową strony. Informacje o sytuacji majątkowej skarżącej nie znajdowały się w aktach sprawy, ani też strona nie dołączyła ich do wniosku. Tymczasem w przypadku, gdy chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem podatnika, koniecznym jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Wbrew również argumentom zażalenia dotyczącym zasadności skargi, należy stwierdzić, że ustawodawca nie wiąże – choćby w najmniejszym stopniu – wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na decyzję. Sąd administracyjny rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie może badać, choćby wstępnie, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą uzasadniającą jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 77). Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2008 r., II OZ 741/08, LEX nr 493666). 4.3. Problem rozstrzygany w sprawie stanowił przedmiot rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniu z dnia 16 grudnia 2015 r. o sygn. I FZ 526/15 (orzeczenie dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), w której rozstrzygnięcie jest tożsame z rozstrzygnięciem w rozpatrywanej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu niniejszego postanowienia posługuje się argumentacją zaprezentowaną w sprawie o sygn. I FZ 526/15. 4.4. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.