II GZ 845/15

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 września 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 1335/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. objętym zażaleniem postanowieniem z dnia 29 września 2015 r., działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił uwzględnienia wniosku E. P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej przez nią decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2015 r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego II w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. o wymierzeniu stronie kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. I W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w skardze na opisaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. E. P. (dalej: skarżąca) wniosła o wstrzymanie wykonania – z uwagi na niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków – zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w W. z [...] stycznia 2014 r. Pełnomocnik skarżącej wskazał, że "nałożona na nią kara finansowa w wysokości 24.000 zł przewyższa możliwości finansowe spółki, która boryka się ze stałym spadkiem dochodów i trudnościami finansowymi. Skarżąca z uwagi na upływ czasu utraciła zezwolenie na prowadzenie działalności hazardowej i nie generuje zysków z tej działalności. Wykonanie kary doprowadzi do utraty płynności finansowej przez spółkę i możliwości realizacji zobowiązań pracowniczych." Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. WSA zauważył, że skarżąca wskazuje niezwykle ogólnie na wyrządzenie jej znacznej szkody majątkowej. A dalsza argumentacja wniosku jest niezrozumiała, bo odnosi się do spółki, podczas gdy skarżąca E. P. jest osobą fizyczną. Sąd stwierdził, że twierdzenie w realiach sprawy, iż "spółka od czasu wejścia w życie ustawy o grach hazardowych, boryka się ze stałym spadkiem dochodów i trudnościami finansowymi" oraz "utraciła zezwolenie na prowadzenie działalności hazardowej i nie generuje zysków z jej podstawowej działalności" – uniemożliwia ocenę, czy w sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Trudno także przyjąć, że w sytuacji skarżącej E. P. zachodzi "możliwość utraty płynności finansowej przez spółkę i realizacji zobowiązań pracowniczych". II Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji złożyła E. P., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu i nieumorzenie postępowania, w sytuacji, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 201, poz. 1540; dalej: u.g.h.) oraz z uwagi na jednolitą linię orzeczniczą sądów karnych, które umarzają postępowania w sprawach prowadzonych na podstawie art. 107 § 1 k.k.s. lub uniewinniają oskarżonych o urządzanie gier hazardowych, a ponadto z uwagi na fakt, iż w dniu 17 września 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał orzeczenie, w którym negatywnie odniósł się do możliwości nakładania kar administracyjnych na podstawie przepisów u.g.h.; 2. art. 61 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji, podczas gdy stronie przyznano jednocześnie prawo pomocy, z uwagi na wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie rodziny, a we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, strona wykazała, że jej wykonanie doprowadzi do wyrządzenia szkody w majątku skarżącej, tym samym oba wnioski, zostały sporządzone w takim samym stanie faktycznym, a więc w obu przypadkach zaistniały przesłanki do udzielenia pomocy prawnej (z uwagi na złą sytuację materialną) oraz do wstrzymania wykonania decyzji (z uwagi na możliwość wyrządzenia szkody w majątku strony oraz nieodwracalnych skutków), przy czym sąd ten wydał dwa odmienne, sprzeczne orzeczenia; 3. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż w sprawie nie zachodzi obawa wyrządzenia szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem egzekucja prowadzona przez organ, z uwagi na ciężką sytuację materialną skarżącej byłaby bezskuteczna, podczas gdy treść art. 61 § 3 p.p.s.a. wskazuje okoliczności, kiedy należy wstrzymać egzekucję, a zatem sąd powinien ocenić możliwości wystąpienia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, nie zaś wchodzić w ocenę skutecznej egzekucji. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, której skutki nie będą mogły być usunięte przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena jest prawidłowa, a zarzuty podniesione w zażaleniu nie są zasadne. Przede wszystkim podkreślić należy, że Sąd pierwszej instancji badając wniosek skarżącej pod kątem spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. słusznie odmówił uwzględnienia tego wniosku z uwagi na całkowicie oderwane od realiów sprawy twierdzenia zawarte w uzasadnieniu wniosku. Pełnomocnik skarżącej argumentację wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej oparł na twierdzeniu, że "nałożona na nią kara finansowa w wysokości 24.000 zł przewyższa możliwości finansowe spółki, która boryka się ze stałym spadkiem dochodów i trudnościami finansowymi. Skarżąca z uwagi na upływ czasu utraciła zezwolenie na prowadzenie działalności hazardowej i nie generuje zysków z tej działalności. Wykonanie kary doprowadzi do utraty płynności finansowej przez spółkę i możliwości realizacji zobowiązań pracowniczych." Powyższe argumenty nie mogły odnieść skutku, gdyż E. P. jest osobą fizyczną, a ponadto zastała na nią nałożona kara w wysokości 12 000 zł, a nie 24 000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że ogólnikowe twierdzenia o możliwości wyrządzenia znacznej szkody bądź wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków nie są wystarczające dla wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącej, to na niej spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku tak, aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Przechodząc do oceny zarzutów zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że są one całkowicie nieuzasadnione. Po pierwsze, zupełnie niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stawiany w kontekście postępowania wpadkowego wszczętego z inicjatywy strony. Wbrew argumentom zażalenia dotyczącym zasadności skargi, należy stwierdzić, że ustawodawca nie wiąże – choćby w najmniejszym stopniu – wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na decyzję. Sąd administracyjny rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie może badać, choćby wstępnie, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą uzasadniającą jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 77). Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2008 r., sygn. akt II OZ 741/08, LEX nr 493666). Za chybiony należy również uznać zarzut art. 61 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Nie można bowiem przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., utożsamiać z przesłankami, na podstawie których Sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W przypadku prawa pomocy Sąd wydaje pozytywne rozstrzygnięcie dla strony, która znajduje się w takiej sytuacji finansowej, iż w razie braku zwolnienia od kosztów sądowych nie mogłaby skorzystać z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Dlatego też podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania w danej sprawie. Natomiast w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 3440/13, publ. CBOSA). Odnosząc się wreszcie do ostatniego zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. W ocenie Sądu kasacyjnego, skarżąca nie uprawdopodobniła, iż takie okoliczności zachodzą. Z tych względów za trafne należało uznać stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu Sądu pierwszej instancji, że niczym nie poparte ogólnikowe twierdzenie skarżącej, iż wykonanie nałożonej na nią kary pieniężnej, spowoduje znaczne szkody – jest niewystarczające dla udzielenia ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.