I FZ 198/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 14 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 248/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi H. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 13 sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2015 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 11 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 248/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił wniosek H. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. (dalej jako "Skarżący" lub "Spółka") o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 13 sierpnia 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2015 r. Jak wskazał WSA Likwidator Spółki wniósł w dniu 14 stycznia 2022 r. o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Likwidator podkreślił, że przesyłka zawierająca ww. decyzję była dwukrotnie awizowana, jednak nie została odebrana przez podatnika. Urząd uznał w związku z tym, powołując się na art. 150 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.), że doszło do prawidłowego doręczenia przesyłki Spółce w dniu 31 sierpnia 2020 r. w trybie doręczenia zastępczego. W dniu 7 stycznia 2022 r. Prezes Zarządu Spółki, a także jej udziałowiec – A. Z. , poinformował likwidatora Spółki, że złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, jednakże na skutek nieuzupełnienia braków formalnych skargi w terminie doszło do odrzucenia skargi, a co za tym idzie decyzja stała się ostateczna. A. Z. przywiózł dokumenty w dniu 7 stycznia 2022 r., w tym kopię złożonej przez siebie skargi. Likwidator podał, że nie miał wiedzy o krokach podjętych przez A. Z. i jako Likwidator Spółki posiada wyłączne uprawnienie do jej reprezentowania. W ocenie Likwidatora Spółki, mając na względzie okoliczności opisane przez A. Z. , jak również postępowanie karno-skarbowe, które się toczy przeciwko niemu jako Prezesowi Zarządu, koniecznym jest merytoryczne rozpatrzenie skargi, podpisanej przez uprawnioną do tego osobę. Do wniosku została dołączona skarga z dnia 19 kwietnia 2021 r. Na powyższe postanowienie, Likwidator Spółki złożył zażalenie 7 kwietnia 2022 r., w którym to zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 i art. 87 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. dalej "p.p.s.a.") podkreślając, że jako strona Likwidator wykazał w sposób należyty argumenty do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie warto wskazać, że stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w art. 86 i art. 87 powołanej ustawy: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 87 § 5 p.p.s.a. po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Zatem podstawowym problemem, który wyłania się ze stanu sprawy jest ustalenie zakresu znaczeniowego pojęcia "wyjątkowego przypadku", o którym jest mowa w tym przepisie. Przepis ten określa, że warunkiem dopuszczalność przywrócenia terminu, jest złożenie wniosku przed upływem roku od jego uchybienia. Natomiast przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej po upływie tego okresu jest dopuszczalne "tylko w przypadkach wyjątkowych". Jako że granice tego pojęcia nie są wyraźne i ma ono charakter otwarty, należy je każdorazowo odnosić do konkretnych stanów faktycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi wyjątkowy przypadek, umożliwiający przywrócenie terminu po upływie roku od uchybienia temu terminowi. Pojęcie wyjątkowego przypadku jest wprawdzie pojęciem niedookreślonym, jednakże należy je wykładać zawężająco, w przeciwnym razie oznaczałoby to obowiązek przywrócenia terminu w niemalże każdym przypadku (por. np. postanowienia NSA: z 5 października 2006 r., sygn. akt II OZ 961/06 oraz z 14 listopada 2014 r., sygn. akt II GZ 751/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Mogłoby to nastąpić w rzeczywiście wyjątkowych okolicznościach, typu działanie siły wyższej. Strona nie przedstawiła zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego żadnych wyjątkowych okoliczności, które wskazywałyby na konieczność umożliwienia przywrócenia terminu, zarówno w oryginalnym wniosku jak i w zażaleniu na niego. Nieświadomość Likwidatora Spółki o działaniach Prezesa Zarządu Spółki nie można uznać za wyjątkową okoliczność. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że w orzecznictwie i doktrynie postępowania sądowoadministracyjnego przyjmuje się, że kwestia dopuszczalności przywrócenia terminu po upływie roku od jego uchybienia stanowi przesłankę dotyczącą postępowania, należy więc do warunków dopuszczalności rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, a nie do przesłanek merytorycznych, czyli do warunków zasadności tego wniosku. Skoro tak, to złożenie wniosku o przywrócenie terminu po upływie roku od jego uchybienia bez zaistnienia wyjątkowego przypadku powoduje, że wniosek taki podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny na podstawie art. 88 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 7 października 2014 r., sygn. akt I FZ 345/14 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił wniosek o przywrócenie terminu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji