IV SA/Po 310/08

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant Sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 września 2008 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia do rezerwy stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji /-/ I. Kucznerowicz /-/ M.Dybowski /-/E. Makosz-Frymus UZASADNIENIE sygn. IV SA/Po 310/08 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] lutego 2008 r.) Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w L. (dalej Komendant WKU) na podstawie art. 42 ust. 1-2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. 241/04/2416 ze zm.- dalej upo) i art. "138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 9 poz. 26 z 1980 r. z późniejszymi zmianami)", odmówił przeniesienia do rezerwy poborowego H. S. s. H. [urodzonego w] 1984 r. W uzasadnieniu Komendant WKU wskazał, że dnia 5 lutego 2008 r. pob. [orowy] H. S. wniósł o przeniesienie do rezerwy ze względu na ważne sprawy osobiste. Organ I instancji odmówił- ze względu na brak podstaw prawnych- przeniesienia Wnioskodawcy do rezerwy (k. 6 akt administracyjnych). W odwołaniu z dnia 19 marca 2008 r. (prezentata WKU 27 marca 2008 r.), H. S. podtrzymał argumenty podniesione w uzasadnieniu wniosku. W szczególności zwrócił uwagę na swą bardzo trudną sytuację rodzinną- sam utrzymuje córkę N. i jej Matkę. Nie posiada żadnych kwalifikacji, przydatnych w nowoczesnym wojsku. Dnia 14 listopada 2007 r. zawarł umowę pożyczki- niemożność spłaty pożyczki w związku z odbywaniem służby wojskowej doprowadzi Jego rodzinę do ruiny finansowej. Udzielając odroczenia służby wojskowej w 2007 r. Komendant WKU zrozumiał trudną sytuację Wnioskodawcy- obecnie sytuacja Poborowego jest jeszcze trudniejsza. Odwołujący wniósł o przeniesienie Go do rezerwy. Do odwołania H. S. dołączył kserokopię planu spłaty pożyczki nr [...] SKOK W. dla członka H. P. S., z której wynika, że winien On spłacić w 24 miesięcznych ratach po 203,01 zł, a ostatnia 202,95 zł- od 1 stycznia 2008 r. do 1 grudnia 2009 r. kwotę 4200 zł wraz z 14% odsetek w skali rocznej- łącznie 4872,18 zł (k. 3-4 akt administracyjnych). Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] kwietnia 2008 r.) Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. (dalej Szef Wojewódzkiego Sztabu), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ([j.t.] Dz. U. 98/00/1071 ze zm.- dalej kpa) i art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (j.t. Dz. U. 241/04/2416 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Szef Wojewódzkiego Sztabu w szczególności wskazał, że przenoszenie poborowych do rezerwy bez odbycia zasadniczej służby wojskowej reguluje art. 46 i art. 47 upo. Odwołujący się nie spełnia żadnej z przesłanek wymienionych w tych przepisach. Decyzja Komendanta WKU jest decyzją właściwą. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu H. S. wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. Skarżący w szczególności zarzucił decyzjom obu instancji, że nie wzięły pod uwagę bardzo istotnych okoliczności- H. S. jest jedynym żywicielem niespełna dwuletniej córki N. S. i jej Matki- niepracującej studentki I. B. Ich sytuacja materialna jest bardzo trudna. W przypadku powołania Skarżącego do odbycia zasadniczej służby wojskowej, koszty utrzymania bliskich Poborowego musiałoby ponieść Państwo Polskie. Skarżący ma wykształcenie podstawowe i nie ma żadnych kwalifikacji przydatnych Wojsku. Sytuacje podobne do wskazywanych reguluje rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 czerwca 2007 r. w sprawie przeniesienia części poborowych do rezerwy. Skarżący uważa, że jego sprawa winna być rozpatrzona analogicznie do opisanych w rozporządzeniu. Skarżący pracuje w Przedsiębiorstwie Usług Leśnych jako pracownik niewykwalifikowany, zarabiając najniższą pensję (k. 2-3 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu wniósł o jej odrzucenie bądź oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie może się ostać. 1. Zgodnie z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270- dalej ppsa) skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia, za pośrednictwem organu którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W niniejszej sprawie odpis decyzji z dnia 8 kwietnia 2008 r. doręczono Skarżącemu dnia 14 kwietnia 2008 r. (art. 231 kpc; Z. Janowicz "Kpa. Komentarz" W.Pr. 1999 s. 223 uw. 5a i b do art. 75; pieczęć urzędu oddawczego R. na zwrotnym potwierdzeniu odbioru – k. 1a akt administracyjnych), tym samym termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego upływał dnia 14 maja 2008 r. o północy. Wraz z odpisem decyzji doręczono Skarżącemu prawidłowe- acz nieprecyzyjne- pouczenie o terminie i trybie wniesienia skargi. W pouczeniu zabrakło bowiem adresu, na jaki skarga miała zostać przesłana. Takiego adresu nie ma także na pieczęci podłużnej, którą zaopatrzono odpis decyzji doręczonej H. S., jak i na zwrotnym potwierdzeniu dowodu doręczenia Mu odpisu owej decyzji (k. 1, 1a akt administracyjnych). Skarga została nadana na poczcie dnia 14 maja 2008 r. o godzinie 20, jednakże- wbrew otrzymanemu przez Stronę pouczeniu- Skarżący omyłkowo na kopercie wpisał jako adresata "Wojewódzki Sąd Administracyjny ul. Solna 21 61-736 P." (k. 4 akt sądowych). Poczta nie doręczyła jednak skargi bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (mającego siedzibę: ul. Ratajczaka 10/12 61-815 POZNAŃ), ani też Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w P., mającemu siedzibę ul. S. 21 61-736 P., lecz dnia 16 maja 2008 r. Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w P., mającemu siedzibę ul. S. 21 61-740 P. Na skardze znajduje się zarządzenie z dnia 19 maja 2008 r. o przekazaniu sprawy WSzW w P. (podpis nieczytelny- zapewne Sędziego Wojskowego Sądu Okręgowego w P.). Na skardze brak prezentaty Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P.- z odpowiedzi na skargę wynika, że Wojskowy Sąd Okręgowy w P. przekazał skargę Szefowi Wojewódzkiego Sztabu dnia 28 maja 2008 r. (k. 5 akt sądowych). Skarga wpłynęła do biura podawczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu dnia 23 lipca 2008 r. (k. 2 akt sądowych). Wbrew stanowisku organu odwoławczego, Skarżący nie wniósł skargi "faktycznie za pośrednictwem Wojskowego Sądu Okręgowego w P." (bo woli takiej nie przejawił ani w nagłówku skargi, ani nie wskazując nazwy Wojskowego Sądu Okręgowego w P., ani adresu i kodu tego Sądu, lecz- nie dysponując precyzyjnym adresem Szefa Wojewódzkiego Sztabu, na kopercie skompilował nazwę dalszego adresata ("Wojewódzki Sąd Administracyjny") z prawidłowym adresem i kodem organu II instancji (k. 4 akt sądowych, k. 2 akt administracyjnych). To doręczyciel pocztowy dokonał omyłkowej wykładni oświadczenia woli Skarżącego, zawartej na kopercie i omyłkowo doręczył przesyłkę ze skargą innemu organowi sądowemu, niż wskazany na kopercie, i pod innym kodem pocztowym, niż właściwy dla organu odwoławczego. Skoro skarga nadana została przez Skarżącego w ostatnim dniu terminu na właściwy adres, opatrzony właściwym kodem, choć przy błędnym przywołaniu nazwy organu, a doręczyciel pocztowy doręczył przesyłkę jeszcze innemu podmiotowi, to uznać należy, że nie zachodziła przesłanka odrzucenia skargi (art. 83 § 3 w zw. z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ppsa). 2. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153/02/1269, zm. 169/05/1417) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Postępowanie odwoławcze uruchamia czynność procesowa strony, jaką jest wniesienie odwołania. Ta czynność procesowa strony, by wywołać skutek prawny, musi spełniać określone wymagania co do formy, treści, terminu i trybu jej dokonania- w szczególności pismo będące odwołaniem, musi być podpisane przez stronę (art. 128 w zw. z art. 63 § 1 i 3 kpa). Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że uznanie za odwołanie pisma nie podpisanego przez osobę wnoszącą odwołanie powoduje, że organ II instancji bez podstawy prawnej wystąpił w charakterze organu odwoławczego. W tej sytuacji decyzja organu II instancji jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa; wyrok NSA z 18.5.1994- SA/Gd 2365/93- POP 3/97/62, akceptowany przez: B. Adamiak w: "Kpa. Komentarz" CH BECK 2006 s. 583 nb 1; Zespół pod red. A. Wróbla "Kpa orzecznictwo, piśmiennictwo" Zakamycze 2002 s. 662 uw. 6). W aktach administracyjnych znajduje się maszynopis pisma Skarżącego, opatrzony prezentatą organu I instancji z datą 27 marca 2008 r., zatytułowany "Odwołanie od decyzji nr [...] z dnia [...].02.2008 r." lecz nie podpisany przez H. S. W tej sytuacji organ administracji publicznej winien był stwierdzić, że pismo zawiera braki, które uniemożliwiały nadanie sprawie dalszego biegu (art. 64 § 2 kpa). W aktach sprawy brak zarówno wezwania Skarżącego do usunięcia braku w podaniu przez jego podpisanie (np. poprzez doręczenie Odwołującemu się kserokopii pisma z precyzyjnym pouczeniem i z żądaniem jego odesłania w terminie 7 dni na adres organu- po podpisaniu) jak i – w efekcie – podpisanego odwołania. Analizowane pismo zostało bezpodstawnie potraktowane jako odwołanie, bowiem nie spełniało warunków dotyczących odwołań. Należy dodać, że organ odwoławczy nie może działać z urzędu- staje się instancyjnie właściwym w wyniku prawidłowo złożonego odwołania i nie skorzystania przez organ I instancji z art. 132 § 1 kpa. 3. Powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wydał ją organ II instancji mimo braku odwołania strony. Skoro w niniejszej sprawie nie było prawidłowo wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji, to uznanie za odwołanie pisma nie podpisanego przez Skarżącego powoduje, że Szef Wojewódzkiego Sztabu bez podstawy prawnej wystąpił w charakterze organu odwoławczego i utrzymał w mocy decyzję, która nie została skutecznie zaskarżona. W tej sytuacji decyzja organu odwoławczego jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). 4. Jedynie na marginesie należy podnieść, że Komendant WKU, zapewne przez przeoczenie, przy przeklejaniu pliku z wzorem decyzji, omyłkowo przywołał - właściwy wyłącznie dla trybu odwoławczego - art."138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 9 poz. 26 z 1980 r. z późniejszymi zmianami)", choć nie ulega wątpliwości, że działał jako organ I instancji i pragnął zapewne przywołać "art. 104 § 1" kpa. Błędnie też Komendant WKU przywołał tekst jednolity, opublikowany w Dz. U. nr 9 z 1980 r. poz. 26 z późniejszymi zmianami, gdy tymczasem w dacie wydania decyzji I instancji obowiązywał tekst jednolity z dnia 9 października 2000 r. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., opublikowany w Dz. U. nr 98 z 2000 r. poz. 107, ze zmianami. W aktach administracyjnych brak dowodu doręczenia Wnioskodawcy odpisu decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. i ewentualnej koperty, w której H. S. nadał na adres WKU odwołanie (złożone "na cztery"), datowane "19 marca 2008 r.", choć organy obu instancji zdają się przyjmować, że odwołanie zostało nadane w czternastodniowym terminie ( art. 127 § 1 w zw. z art. 129 § 1 i 2, i art. 57 § 5 pkt 2 kpa). Organowi odwoławczemu, a następnie Sądowi Administracyjnemu, organ I instancji obowiązany jest przedłożyć oryginał decyzji (na k. 6 akt administracyjnych znajduje się jedynie kserokopia decyzji- w dodatku nie uwierzytelniona). Zagadnienie, czy uchybienia te mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, oceni organ odwoławczy po ewentualnym uzupełnieniu braku odwołania- w trybie i terminie przewidzianym w kpa. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa orzeczono jak w sentencji. /-/ E. Makosz - Frymus /-/ M. Dybowski /-/ I. Kucznerowicz JH