III FSK 1071/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, Protokolant Konrad Halota, po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej X. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 952/18 w sprawie ze skargi X. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 23 maja 2018 r. nr SKO/F/41.4/973/2018/7465 w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpoznania oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 23 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 952/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi X. S.A. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca, spółka) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 23 maja 2018 r., nr SKO/F/41.4/973/2018/7465 w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia zażalenia oddalił skargę. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl. 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniosła skarżąca. Działający w jej imieniu pełnomocnik zaskarżył wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. niewyjaśnienie dlaczego nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja autora skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, że pełnomocnictwo złożone do akt sprawy podatkowej dotyczącej 2010 r. jest skuteczne również w postępowaniu w przedmiocie nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2010 r., co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż - z jednej strony - uniemożliwia w tym zakresie sformułowanie merytorycznych zarzutów kasacyjnych wobec zaskarżonego wyroku, z drugiej zaś - wskazuje na niedostateczne wyjaśnienie zasadności zastosowania w przedmiotowej sprawie normy zawartej w art. 169 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: o.p.); 2. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 169 § 1 i 4 o.p., przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 23 maja 2018 r. utrzymujące w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 11 kwietnia 2018 r., nr SKO/F/423/405/2572/18, w sprawie pozostawienia bez rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta J. z 12 października 2017 r., w sytuacji gdy skarżąca przedłożyła w przedmiotowej sprawie uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa ogólnego, upoważniającego doradcę podatkowego A. L. do reprezentowania skarżącej w postępowaniach w przedmiocie podatku od nieruchomości, obejmującego również postępowania dotyczące zarachowania nadpłaty na poczet podatku od nieruchomości, co w konsekwencji oznacza, iż organ bezzasadnie wezwał skarżącą do uzupełnienia zażalenia na postanowienie z 12 października 2017 r. i następnie pozostawił to zażalenie bez rozpatrzenia. Wskazując na przedstawione wyżej zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie (art. 176 § 2 p.p.s.a.) oraz o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, a także o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o jej oddalenie. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku zaakceptował stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że pełnomocnik skarżącej nie usunął, na wezwanie organu, braku formalnego, tj. nie przedłożył pełnomocnictwa spełniającego wymogi prawne, dlatego zasadnym było pozostawienie bez rozpatrzenia wniesionego przez spółkę zażalenia. Sąd ten, podobnie jak organ odwoławczy, poddał analizie przepisy normujące instytucję pełnomocnictwa, w tym art. 138a § 1 i § 2, art. 138e § 1, § 2 i § 3, art. 138d § 1 o.p. dochodząc do wniosku, że przedłożone pełnomocnictwo z 16 lutego 2016 r. (udzielone przed zmianą przepisów normujących tą instytucję tj. przed 1 lipca 2016 r.) nie mogło być uznane, ponieważ nie jest ani pełnomocnictwem szczególnym, ani pełnomocnictwem ogólnym, a tylko jedno z nich, zgodnie z przepisami obowiązującymi od dnia 1 lipca 2016 r., może być uznane za prawidłowe. Dopiero na skutek uznania, że pełnomocnictwo z 16 lutego 2016 r. nie spełnia wymogów przewidzianych przepisami prawa, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zasadnie organ odwoławczy wezwał pełnomocnika spółki do złożenia pełnomocnictwa spełniającego takie wymogi oraz, że wobec nieusunięcia braku formalnego prawidłowo organ zastosował art. 169 § 4o.p. O prawidłowości zastosowania art. 169 § 4 o.p. nie zdecydowała zatem sama w sobie treść tego przepisu, ale dokonana w sprawie wykładnia przepisów dotyczących pełnomocnictwa. Jak już powiedziano, to z nich Sąd wywiódł wystąpienie braku formalnego, który powinien być usunięty na wezwanie organu. W celu skutecznego podważenia prawidłowości stanowiska wyrażonego w zaskarżonym wyroku konieczne było postawienie zarzutu naruszenia tych przepisów, które legły u podstaw dokonanej przez Sąd konkluzji o prawidłowości wydania postanowienia o pozostawieniu zażalenia bez rozpatrzenia, a zatem prawidłowości zastosowania art. 169 § 4 o.p. Ponieważ takich zarzutów nie postawiono w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny nie może poddać kontroli kluczowej w rozpoznanej sprawie kwestii. W tej sytuacji pozostaje zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, iż nieusunięcie braku formalnego, pomimo wezwania organu, spełnia przesłankę z art. 169 § 4 o.p. Tym samym zarzut naruszenia tego przepisu jest niezasadny. Z podanych powyżej przyczyn spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego uchyla się zarzut naruszenia art. 169 § 1 o.p. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Wobec niemożliwości dokonania kontroli stanowiska Sądu pierwszej instancji w zakresie dotyczącym prawidłowości pełnomocnictwa z 16 lutego 2016 r., ze względu na brak stosowanych zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny nie może wypowiedzieć się, czy organ podatkowy zasadnie wezwał pełnomocnika spółki do usunięcia braków formalnych. W tym miejscu przypomnieć trzeba, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, co oznacza, iż zakres kontroli wyznacza autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa i w jaki sposób zostały naruszone. Ponieważ skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym i profesjonalnym środkiem prawnym zaskarżenia wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, ustanowiono obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Zarzuty kasacyjne nie odpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Zaznaczyć należy, że Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i uzupełniając podstaw kasacyjne badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył przepisów innych niż wskazane w skardze kasacyjnej. Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. W drodze zarzutu naruszenia komentowanego przepisu można zatem kwestionować "techniczną kompletność" uzasadnienia, nie zaś prawidłowość merytoryczną, bowiem temu celowi służą zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie służy weryfikacji wyroku pod kątem zgodności poglądów prezentowanych przez strony z poglądami sądu, ale jest przepisem określającym konieczne elementy formalnie poprawnego uzasadnienia. W rozpoznanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymaganiom stawianym przez art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie pozwala ustalić przesłanki, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę i w pełni poddaje się kontroli instancyjnej. Nie ma żadnych wątpliwości tak co do zupełności stanu faktycznego sprawy, jak i powodów, dla których Sąd oddalił skargę spółki, przyznając rację organowi. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Paweł Dąbek Jolanta Sokołowska Jacek Pruszyński