II FZ 1956/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 września 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1672/14 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 4 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1672/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: "WSA") odmówił P. Z. (dalej: "Skarżący") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku WSA z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1672/14. Podstawą prawną wydanego orzeczenia był art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: "p.p.s.a."). Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2014 r. na rozprawie sprawy ze skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 4 kwietnia 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok oraz odsetek za zwłokę z tytułu niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek, WSA ogłosił wyrok, którym oddalił skargę. W piśmie nadanym listem poleconym w dniu 15 września 2014 r., Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że w dniach od 2 września 2014 r. do 8 września 2014 r. z powodu poważnej niedyspozycji znajdował się na zwolnieniu lekarskim, w związku z czym nie mógł dotrzymać terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Do wniosku Skarżący załączył oryginał zaświadczenia lekarskiego z dnia 2 września 2014 r. oraz wniosek o uzasadnienie wyroku. WSA uzasadniając swoje rozstrzygnięcie stwierdził, że Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu upływającego w dniu 4 września 2014 r. terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku. Zauważył, że Skarżący nie uzasadnił w jaki sposób wskazana przez niego "poważna niedyspozycja" stanowiła przeszkodę dla podjęcia w terminie czynności procesowej osobiście lub z pomocą innej osoby. Także przedłożone zaświadczenie lekarskie (niebędące zaświadczeniem uprawniającym do uzyskania świadczenia chorobowego z tytułu zabezpieczenia społecznego) nie wyjaśnia, by stan Skarżącego wykluczał w okresie choroby dokonanie uchybionej czynności procesowej. Wynikają z niego bowiem jedynie następujące informacje: "Pacjent z przebytym bólem głowy i zawrotami. Oczekuje na badanie MRI. Zwolniony z pracy w okresie 02.09.-08.09.2014 r.". WSA podkreślił zatem, że wprawdzie choroba może być okolicznością uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu, jednakże musi ona znajdować potwierdzenie nie tylko w przytoczonych we wniosku twierdzeniach, ale także w obiektywnych faktach. Zdaniem WSA samo przedłożenie zaświadczenia lekarskiego nie jest wystarczające, aby chorobę uznać za przesłankę przywrócenia terminu. Koniecznym jest, aby adnotacja zawarta w takim zaświadczeniu informowała, że w przypadku wnioskodawcy lekarz uznał za konieczne, że w trakcie choroby, chory powinien "leżeć". Lekarz wystawiający zaświadczenie musi zatem uznać, że nie jest możliwe normalne funkcjonowanie wnioskodawcy. W ocenie WSA, Skarżący tak rozumianego zaświadczenia lekarskiego nie przedstawił. Nie potwierdza ono bowiem faktu, że choroba Skarżącego miała przebieg wskazujący na brak możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Ponadto Skarżący będący przedsiębiorcą (prowadzi działalność gospodarczą S. P. P. Z. w W.) nie wykazał, by podczas choroby, nie mógł skorzystać z pomocy osoby trzeciej w dokonaniu owej czynności procesowej. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie jakoby Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku WSA, podczas, gdy Skarżący dostatecznie uprawdopodobnił brak takiej winy, przedstawiając zaświadczenie lekarskie z dnia 2 września 2014 r., z którego wynika, że w dniach od 2 do 8 września 2014 r. pozostawał on w niedyspozycji psychofizycznej powodowanej zaburzeniami funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego; 2. art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a., tj. błędne ustalenie stanu faktycznego i błędną ocenę materiału dowodowego w postaci zaświadczenia lekarskiego z dnia 2 września 2014 r., poprzez nie poddanie wszechstronnej i uwzględniającej zasady prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego ocenie przedłożonego przez Skarżącego zaświadczenia lekarskiego z dnia 2 września 2014 r. , skutkujące przyjęciem, jakoby z jego treści nie wynikał charakter niedyspozycji psychofizycznej Skarżącego w dniach od 2 do 8 września 2014 r. i skutki tej niedyspozycji dla zdolności Skarżącego do normalnego funkcjonowania, uzasadniające brak winy Skarżącego w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest nieuzasadnione. Jak wynika z treści art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawdopodobnienie z art. 87 § 2 p.p.s.a. nie oznacza udowodnienia braku winy. Najogólniej rzecz ujmując, brak winy jest warunkiem koniecznym zasadności wniosku o przywrócenie terminu i polega na dołożeniu szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana i można o nim mówić jedynie wówczas, gdy przeszkody powstałej w jego dochowaniu nie można było przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie zawinienia, bądź też jego braku, sąd bierze pod uwagę czynnik obiektywny, rozpatrując czy strona dołożyła staranności, jakiej wymagać można od osoby dbającej w sposób należyty o swój interes prawny, czy też - przeciwnie - wykazała się niedbalstwem. Mając zatem na uwadze okoliczności sprawy przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie WSA oddalił ten wniosek. Nie można bowiem przyjąć, że Skarżący wykazał brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zasadność złożonego wniosku o przywrócenie terminu wywodzona jest bowiem z faktu niezdolności do pracy, która potwierdzona została wystawionym zaświadczeniem lekarskim. Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż samo zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Niekoniecznie musi ono bowiem oznaczać niemożność dokonania w sposób prawidłowy konkretnej czynności procesowej. W szczególności samo zwolnienie lekarskie nie wyklucza możliwości zlecenia dokonania czynności procesowej innej osobie. Podstawową kwestią podnoszoną przez składającego zażalenie jest to, że choroba Skarżącego i potwierdzające ją zaświadczenie lekarskie, w sposób wystarczający uprawdopodobniają brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z wnoszącym zażalenie w tym zakresie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można się jednak zgodzić. Zauważyć należy, że istnienie przeszkody do dokonania czynności w postępowaniu (np. choroby) nie oznacza jeszcze, że automatycznie uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu. Stąd też wskazać należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności (jak np. choroba) skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim (jak w niniejszej sprawie), nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Przedstawienie zaświadczenia lekarskiego wskazuje, że istniała przeszkoda do dokonania czynności w postępowaniu (choroba), jednak dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu konieczne jest uwiarygodnienie przez stronę jej niemożności działania mimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu takiej przeszkody. W przypadku choroby trzeba zatem wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu, czego strona w niniejszej sprawie nie uczyniła. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem, jak chciałby tego autor zażalenia, do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne (tj. np. potwierdzone zaświadczeniem lekarskim), ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na to, że pogląd o konieczności istnienia ze względu na chorobę niemożności działania po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu i niewystarczalności w tym zakresie przedłożenia zaświadczenia lekarskiego znajduje szerokie potwierdzenie w orzecznictwie sądów powszechnych i administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 17 czerwca 2010 r., I FSK 356/09 i przywołane tam orzeczenia, wyrok NSA z 26 stycznia 2010 r., II OSK 144/09, wyrok NSA z 15 lipca 2009 r., II OSK 1162/08, postanowienie SN z 11 grudnia 2008 r., IV CZ 102/08, wyrok NSA z 12 lutego 2008 r., II FSK 1145/07, postanowienie SN z 29 maja 2007 r., II UZ 9/07, wyrok NSA z 5 września 2002 r., I SA/Ka 1313/01, wyrok NSA z 11 marca 1998 r., I SA/Po 865/97, wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2009 r., V SA/Wa 1366/09, wyrok WSA w Łodzi z 26 sierpnia 2008 r., I SA/Łd 1441/07). Podkreślić bowiem należy, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Z akt sprawy wynika, że Skarżący w istocie wskazał jedynie na istnienie przeszkody (potwierdzona zaświadczeniem lekarskim choroba). Przedstawione natomiast na etapie zażalenia argumenty mające uprawdopodobnić brak winy nie wskazywały, by Skarżący dołożył wszelkich starań w celu przezwyciężenia zaistniałej przeszkody. W orzecznictwie podkreśla się, że usprawiedliwiać uchybienie terminu może jedynie niemożliwość dokonania czynności osobiście jak też niemożliwość wyręczenia się inną osobą. Skarżąca nie uprawdopodobniła, dlaczego nie było możliwe złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W związku z powyższymi rozważaniami, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo ocenił, że w przedstawionych wyżej warunkach nie mógł znaleźć usprawiedliwionych podstaw wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, tj. złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza również, że nie znajduje uzasadnienia wniosek Skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Przepis art. 209 p.p.s.a., który reguluje kwestię zwrotu kosztów postępowania, nie ma bowiem zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. Z uwagi na powyższe Sąd żądania tego nie uwzględnił