I OSK 3262/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: NSA Zygmunt Zgierski (spr.) del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 346/19 w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 sierpnia 2019 r. oddalił skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości i wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie skargi bądź przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2018 r. poz. 2134, z późn. zm.), dalej: ustawa o pomocy, w zw. z art. 5 ust. 1 umowy o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, podpisanej w Warszawie dnia 2 kwietnia 2008 r. (Dz.U. z 2009 r. Nr 46 poz. 374), dalej: umowa o zabezpieczeniu społecznym, przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie, co doprowadziło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, przez nieuchylenie decyzji organów obu instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Rozpoznając zarzut skargi kasacyjnej, należy wyjaśnić, że skarżącej odmówiono przyznania świadczenia wychowawczego na córkę (drugie dziecko w rodzinie), z powodu zamieszkiwania przez nią wraz z rodziną w okresie zasiłkowym na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki. Z uwagi na powyższe należy wyjaśnić, że w myśl art. 1 ust. 3 ustawy o pomocy prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje m.in. obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. W ocenie autora skargi kasacyjnej przepisem szczególnym umożliwiającym w rozpoznawanej sprawie na przyznanie skarżącej wnioskowanego przez nią świadczenia jest art. 5 ust. 1 umowy o zabezpieczeniu społecznym, który stanowi, że jeżeli umowa ta nie przewiduje inaczej, przepisy prawa strony, które ograniczają prawo do świadczeń lub ich wypłacanie wyłącznie z tego powodu, że dana osoba mieszka lub przebywa poza terytorium tej strony, nie mają zastosowania do osób, mających miejsce zamieszkania na terytorium drugiej strony. W ocenie autora skargi kasacyjnej brak określenia w tym przepisie rodzaju świadczeń, do których się odnosi, powoduje, że przepis ten ma charakter odesłania dynamicznego znajdującego zastosowanie do wszelkich świadczeń przewidzianych przez prawo umawiających się stron. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe stanowisko jest nieprawidłowe. W toku wykładni nie można bowiem tracić z pola widzenia faktu, że poszczególne przepisy prawa funkcjonują w ramach aktów normatywnych, w których je zawarto. Rekonstrukcja treści normy prawnej następuje bowiem w drodze wykładni prawa z szeregu przepisów prawnych, w szczególności ujętych w ramach tego samego aktu normatywnego. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że na gruncie rozpoznawanej sprawy istotne znaczenie ma przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 umowy o zabezpieczeniu społecznym. Zgodnie bowiem z tym przepisem umowę stosuje się w odniesieniu do Rzeczypospolitej Polskiej, do przepisów prawa dotyczących następujących świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia społecznego rolników emerytur, rent z tytułu niezdolności do pracy oraz rent rodzinnych (lit. a), jednorazowych odszkodowań oraz rent z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (lit. b) i zasiłków pogrzebowych (lit. c). Analiza zacytowanego przepisu wskazuje, że zawarty w nim katalog ma charakter ograniczony i nie obejmuje świadczeń wychowawczych. Odnotować także należy, że w myśl art. 1 ust. 1 pkt 7 tej umowy katalog świadczeń jest katalogiem zamkniętym. W myśl bowiem tego przepisu określenie "świadczenia" oznacza świadczenia przewidziane w przepisach prawa, o których mowa w artykule 2 tej umowy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłącza to zatem możliwość rozszerzenia zastosowania przepisów umowy na inne rodzaje świadczeń niewymienione w umowie, chociażby były one rodzajowo zbieżne ze wskazanymi w niej świadczeniami. Tym samym nieuprawnione jest stanowisko, że przepis art. 5 ust. 1 umowy o zabezpieczeniu społecznym będzie znajdował zastosowanie do świadczeń znajdujących się poza zakresem stosowania tej umowy. W konsekwencji powyższego należało uznać, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 1 ust. 3 ustawy o pomocy w zw. z art. 5 ust. 1 umowy o zabezpieczeniu społecznym okazał się niezasadny. W tak ustalonym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną. Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.