I OZ 1682/15

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 732/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w R. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 29 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji wskazał, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada stały miesięczny dochód w kwocie 1.534 zł z tytułu renty, zaś koszty utrzymania (965 zł) nie wyczerpują posiadanych środków. Nadto Sąd zauważył, iż w złożonym formularzu PPF (rubryka 7.2.1. – oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w gotówce) skarżący wpisał kwotę 1.000 zł, natomiast jedyne koszty do jakich skarżący jest zobowiązany to wpis od skargi w wysokości 200 zł, co w ustalonej sytuacji materialnej nie jest wydatkiem przekraczającym jego możliwości finansowe. Sąd wyjaśnił, że obowiązek spłaty zobowiązań cywilnoprawnych (jak wskazuje skarżący - pożyczki na zakup mieszkania) ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, jednakże okoliczność ta jak i sama wysokość rat (250 zł) nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. W judykaturze stwierdza się, że fakt spłaty kredytu nie może wpłynąć na przyznanie prawa pomocy, ponieważ kwestia spłacania zaciągniętych kredytów lub pożyczek jest indywidualną sprawą podatnika i nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego. Także okoliczności dotyczące stanu zdrowia skarżącego nie stanowią przesłanek do zmiany rozstrzygnięcia referendarza sądowego. W konkluzji Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącego z ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. K. wskazał, że jednorazowy wydatek 200 zł jest dla niego znacznym obciążeniem. Podniósł, iż w kwocie wydatków określonej na 965 zł nie uwzględniono np. kosztów wyżywienia (300 zł), wydatków na ubranie (50 zł), kulturę (50 zł), czy też transport i komunikację. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym normuje art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: P.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak słusznie zaznaczono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, udzielenie stronie prawa pomocy, jako forma dofinansowania z budżetu państwa, winno mieć miejsce w wyjątkowych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podzielić należy stanowisko i ustalenia poczynione przez Sąd I instancji, iż skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżącego nie można bowiem uznać za osobę rzeczywiście ubogą, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Skarżący uzyskuje stały dochód w kwocie 1.534 zł miesięcznie, którego wysokość gwarantuje zabezpieczenie jego podstawowych potrzeb i daje także możliwość wygospodarowania środków na dodatkowy cel. Przy uwzględnieniu tego dochodu oraz faktu, że na obecnym etapie sprawy koszty sądowe sprowadzają się jedynie do uiszczenia kwoty 200 zł tytułem wpisu od skargi – Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że wnoszący zażalenie nie znajduje się w tak trudnej sytuacji materialnej, by nie stać go było na opłacenie kosztów sądowych. Środki w wysokości 1000 zł, którymi skarżący dysponował w dacie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy pozwalały na wygospodarowanie kwoty potrzebnej do pokrycia wpisu sądowego, który stanowi jedyny koszt postępowania na jego obecnym etapie. Wskazać bowiem należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Uiszczenie wpisu sądowego, przy prawidłowym gospodarowaniu posiadanym dochodem, tych granic nie powinno przekroczyć. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.