II SA/Po 360/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi T. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "Kolegium") z dnia [...] marca 2020 r., [...], którym po rozpatrzeniu zażalenia T. C., utrzymano w mocy postanowienie Burmistrza [...] (zwanego dalej "Burmistrzem") z dnia [...] grudnia 2019 r., [...] o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia odsetek od należności dłużnika alimentacyjnego (T. C.) wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 808 z późn. zm., dalej "u.p.o.u.a."). Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy. Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. (wniesionym [...] grudnia 2019 r.) T. C. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (jest to jednostka działająca na podstawie upoważnienia Burmistrza) o umorzenie odsetek od zadłużenia alimentacyjnego. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r., [...] Burmistrz na podstawie art. 61a w zw. z art. 61 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. dalej "K.p.a.") orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia odsetek od należności dłużnika alimentacyjnego. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Przepis ten nie przewiduje możliwości umarzania samych odsetek. Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. T. C. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Jednocześnie złożył odrębny wniosek o umorzenie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w całości. W tym miejscu można wyprzedzająco zauważyć, że jak wynika z pisma Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] na skutek żądania zawartego w piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r., rzeczywiście wszczęto wobec T. C. formalnie odrębne postępowanie na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., które zakończyło się wydaniem merytorycznej odmownej decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r., [...], utrzymanej później w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2020 r., [...] Sądowi także z urzędu jest wiadomym, że sprawa ze skargi na decyzję Kolegium z dnia [...] marca 2020 r., [...] zawisła przed tutejszym Sądem (II SA/Po 277/20) i będzie rozpatrywana [...] stycznia 2021 r. Postanowieniem (w nagłówku omyłkowo napisano "decyzja") z dnia [...] marca 2020 r., [...] Kolegium utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza z dnia [...] grudnia 2019 r., [...] przytaczając taką samą argumentację jak organ pierwszej instancji. W skardze T. C. nie zgodził się z postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r., [...]. Podkreślił, że nie ma oszczędności oraz, że wnioskuje o umorzenie "świadczeń" z odsetkami (to jest należności dłużnika alimentacyjnego – uw. Sądu). W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Konieczne jest jednak dokonanie pewnego uzupełnienia, gdy chodzi o przedstawione przez Kolegium powody rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu interpretacja Burmistrza zaprezentowana w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2019 r., [...] daje się obronić, jednak wydane przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie jawi się przedwczesne i zbyt bezrefleksyjnie. Otóż w sytuacji, gdy dłużnik alimentacyjny wnosi o umorzenie odsetek od ciążących na nim należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a można domniemać, że zainteresowany nie ma wiedzy o regulacjach u.p.o.u.a., należy żądanie potraktować: albo z góry jako żądanie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego w części albo wezwać tego dłużnika do doprecyzowania wniosku (wskazując mu istotne regulacje prawne). Burmistrz postąpił natomiast nader restrykcyjnie: założył, że wystąpienie T. C. z dnia [...] grudnia 2019 r. dotyczy tylko odsetek od zadłużenia, a w konsekwencji uznał, że procedowanie z tego rodzaju wnioskiem nie znajduje podstawy w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Aktualnie na retrospektywną ocenę postanowienia Burmistrza z dnia [...] grudnia 2019 r., [...] mają wpływ zdarzenia, które nastąpiły po jego wydaniu. Jak już zaznaczono, w piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r. T. C. złożył zażalenie na postanowienie z dnia [...] grudnia 2019 r., ale zarazem przedstawił kolejne żądanie dotyczące umorzenia całości jego należności jako dłużnika alimentacyjnego. To spowodowało wszczęcie odrębnego postępowania, które zakończyło się odmowną decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r[...], utrzymaną później w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2020 r., [...] Powyższe zdarzenia pozwalają przyjąć, że skoro T. C. zdecydował się odrębnie prowadzić w trybie instancyjnym postępowanie o umorzenie całości należności dłużnika alimentacyjnego (wniosek z [...] grudnia 2019 r.), a odrębnie dalej kwestionował sposób załatwienia wniosku z dnia [...] grudnia 2019 r. dotyczącego samych odsetek, to oznacza, że to pierwsze postępowanie zostało zainicjowane przez niego świadomie, miało pozostawać odrębne i miało dotyczyć samych odsetek. Przyjmując za punkt wyjścia tak wyinterpretowane intencje T. C. postanowienie Burmistrza z dnia [...] grudnia 2019 r., [...], będące reakcją na wniosek z dnia [...] grudnia 2019 r., można zaakceptować. Art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. rzeczywiście bowiem nie przewiduje prowadzenia odrębnej procedury dotyczącej konkretnie odsetek od zadłużenia alimentacyjnego, a z okoliczności wynika, że T. C. chciał konkretnie, aby takie odsetki mu umorzono. Jeżeli chodzi natomiast o stan sprawy z daty orzekania przez Kolegium, to dodać należy, że postanowienie z dnia [...] marca 2020 r., [...] (obecnie objęte skargą) zostało wydane w warunkach, gdy sprawa o umorzenie w całości zadłużenia alimentacyjnego zainicjowana w międzyczasie odrębnym wnioskiem T. C. została już ostatecznie zakończona decyzją odmowną Burmistrza z dnia [...] stycznia 2020 r., [...] (utrzymaną w mocy decyzją Kolegium z dnia [...] marca 2020 r., [...]). Powyższe prowadzi do konkluzji, że Kolegium orzekając w sprawie [...] nie powinno z powodów materialnych (o czym wyżej), ale i z powodów proceduralnych uchylać już postanowienia Burmistrza z dnia [...] grudnia 2019 r., [...] Kolegium orzekające w dacie [...] marca 2020 r. musiało bowiem mieć na uwadze, że kilka dni wcześniej ostatecznie orzeczono o odmowie umorzenia należności alimentacyjnych T. C. w całości. Oznacza to, że żadne inne postępowanie dotyczące umorzenia części tej należności (odsetek) i tak nie mogłoby się toczyć. Byłoby to bowiem postępowanie w sprawie ostatecznie zakończonej. Z tych względów Sąd uznał skargę za bezzasadną i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."). Uznał bowiem, że nie było podstaw do prowadzenia odrębnego postępowania o umorzenie samych odsetek od zadłużenia alimentacyjnego. Dodatkowo, w dacie gdy orzekało Kolegium, droga do wszczęcia takiego postępowania była tym bardziej zamknięta, gdyż w międzyczasie – to jest przed wydaniem przez Kolegium postanowienia [...] – w odrębnym postępowaniu organy, w drodze decyzji wypowiedziały już ostatecznie co do całości zadłużenia alimentacyjnego T. C. w kontekście możliwości jego umorzenia (wyczerpując możliwości orzekania w tym przedmiocie). Sprawę rozpoznano w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z 120 P.p.s.a.