I GZ 388/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I. V. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 988/21 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów i asesorów sądowych w sprawie ze skargi I. V. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 22 kwietnia 2021 r. nr 2401-IEE.711.259.2021.9.MP.092291 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 22 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 988/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA lub Sąd I instancji) oddalił wniosek o wyłączenie sędziów i asesorów sądowych w sprawie ze skargi I. V. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IAS lub organ) z 22 kwietnia 2021 r., nr 2401-IEE.711.259.2021.9.MP.092291, w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W toku postępowania sądowego skarżąca wystąpiła z wnioskiem z 21 marca 2022 r. o wyłączenie od orzekania w jej sprawie wyznaczonych do składu sędziowskiego: sędziego NSA Eugeniusza Christa, sędziego WSA Anny Rotter oraz asesora sądowego Katarzyny Stuły-Marceli. W uzasadnieniu wniosku podniosła m.in. iż większość członków wspomnianego składu sędziowskiego została mianowana przy udziale upolitycznionej Krajowej Rady Sądownictwa. A tym samym jest to gwarancja orzekania po myśli Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. W dalszej części wniosku skarżąca przywołała okoliczności mające, według niej, wykazać żądanie od jej syna pieniędzy przez członków Kościoła Katolickiego. Skarżąca podniosła też, że żądanie pozornej darowizny w istocie stanowiło haracz, którego brak uiszczenia spowodował negatywne konsekwencje prawne dla skarżącej oraz jej syna po przejęciu władzy przez Prawo i Sprawiedliwość. Dodatkowo skarżąca upatruje zasadności złożonego wniosku w niemożliwości prawidłowej oceny jej wniosku o skierowanie sprawy na rozprawę, uważając, że rozpoznawanie spraw na posiedzeniach niejawnych, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842; dalej: ustawa Covid), jest nadużywane. Pismem z 25 marca 2022 r. skarżąca rozszerzyła ww. wniosek wnosząc o wyłączenie od rozpoznania sprawy: sędziego NSA Leszka Kiermaszka, sędziego NSA Anny Apollo, sędziego WSA Barbary Brandys-Kmiecik, sędziego NSA Bonifacego Bronkowskiego, sędziego WSA Piotra Brody, sędziego WSA Agaty Ćwik-Bury, sędziego WSA Grzegorza Dobrowolskiego, sędziego WSA Doroty Fleszer, sędziego WSA Wojciecha Gapińskiego, sędzia WSA Adama Gołucha, sędziego WSA Małgorzaty Herman, sędziego WSA Magdaleny Jankiewicz, sędziego WSA Beaty Kalagi-Gajewskiej, sędziego WSA Krzysztofa Kanduta, sędziego WSA Elżbiety Kaznowskiej, sędziego WSA Edyty Kędzierskiej, sędziego WSA Pawła Kornackiego, sędziego WSA Doroty Kozłowskiej, sędziego WSA Andrzeja Matana, sędziego WSA Beaty Machcińskiej, sędziego WSA Adama Nity, sędziego WSA Stanisława Niteckiego, sędziego WSA Barbary Orzepowskiej-Kyć, sędziego WSA Bożeny Pindel, sędziego WSA Marzanny Sałudy, sędziego WSA Renaty Siudyki, sędziego WSA Bożeny Suleja-Klimczyk, sędziego WSA Anny Tyszkiewicz-Ziętek, sędziego WSA Rafała Wolnika, sędziego NSA Krzysztofa Wujka, sędziego WSA Artura Żurawika, asesora sądowego Tomasza Dziuka, asesora sądowego Moniki Krywow, asesora sądowego Anety Majowskiej oraz asesora sądowego Piotra Pysznego. Zaznaczyła przy tym, że ww. sędziowie i asesorzy sądowi mogą rozpatrywać jej wniosek z dnia 21 marca 2022 r., a zachodzą - jej zdaniem - uzasadnione wobec nich okoliczności budzące poważne wątpliwości co do ich bezstronności Zaskarżonym postanowieniem WSA oddalił wniosek o wyłączenie sędziów i asesorów sądowych na podstawie art. 22 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, iż w złożonym wniosku o wyłączenie wskazanych sędziów i asesorów, odnosząc się do realiów sprawy, skarżąca nie wykazała, że w tej konkretnej sprawie, dotyczącej jedynie skargi w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, zachodzą specyficzne dla niej okoliczności uzasadniające wyłączenie tychże sędziów i asesorów od jej rozpoznawania ze względu na wątpliwości co do ich bezstronności. Zażalenie na to postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o jego zmianę przez orzeczenie zgodnie z żądaniem wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 24 § 1 p.p.s.a. przepisy dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia asesora sądowego, protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora. Podkreślenia na wstępie wymaga, że podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego i asesora sądowego, zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (wyrok TK z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Przepis art. 19 p.p.s.a., który był podstawą wniosku, zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego lub asesora sądowego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie sędziego lub asesora sądowego powinien odnosić się do określonego sędziego (asesora sądowego) i wskazywać na istnienie takich okoliczności, które mogą rodzić wątpliwość co do jego bezstronności. Podkreślenia wymaga również, że we wniosku o wyłączenie sędziego (asesora sądowego) strona, zgodnie z art. 20 p.p.s.a., powinna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia, natomiast sędzia (asesor sądowy), którego dotyczy wniosek, zobowiązany jest do złożenia wyjaśnienia (art. 22 § 2 p.p.s.a.). Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. W niniejszej sprawie skarżąca nie wskazała na jakąkolwiek konkretną sytuację, zachowanie czy wypowiedź sędziów lub asesorów sądowych, które mogłyby uzasadniać wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie, rodzić podejrzenie o jakiekolwiek uprzedzenia. Wobec zaś braku wskazania przez skarżącą przekonujących podstaw żądania wyłączenia sędziów (asesorów sądowych) oraz wobec złożonych do akt oświadczeń sędziów – nie zachodziły przyczyny do uwzględnienia wniosku skarżącej. O zasadności wniosku o wyłączenie sędziego nie może decydować wyłącznie subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być bowiem traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów i asesorów sądowych. Z akt sprawy wynika, że sędziowie i asesorzy sądowi złożyli oświadczenia, że w tej sprawie nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 p.p.s.a. ani inne tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Wobec niewskazania w zażaleniu na zaskarżone postanowienie jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważyłyby prawdziwość złożonych oświadczeń, stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziów i asesorów sądowych było zgodne z prawem. Oceniając rzeczone postanowienie w tym aspekcie Naczelny Sąd Administracyjny również nie znalazł podstaw do jego uchylenia, albowiem jest ono zgodne z obowiązującym prawem – przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również pozbawione jest wad w zakresie oceny zasadności wniosku. Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.