VIII SA/Wa 581/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Ł. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków postanawia odmówić przyznania prawa pomocy UZASADNIENIE Wnioskiem z [...] sierpnia 2015 r. (data nadania formularza) Ł. F. (zwany dalej: skarżący) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, uzyskuje zmienny dochód w wysokości od [...] do [...] zł – po spłacie zaległości kredytowych. Oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności, jako majątek nieruchomy podał lokal mieszkalny o powierzchni [...] m2 obciążony hipoteką oraz dwie działki o nr [...] i [...] w K. – bez wskazania ich powierzchni – także obciążone hipoteką. Majątku ruchomego nie określił. Wskazał także, iż obecnie spłaca na rzecz Banku [...] z tytułu zaległości kredytowych kwotę [...] zł miesięcznie. Pismem z [...] września 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawo pomocy poprzez: 1) złożenie zeznania podatkowego za 2014 r.; 2) złożenie wyciągów z rachunków bankowych osobistych i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą za ostatnie trzy miesiące; 3) wykazanie i udokumentowanie wydatków na bieżące utrzymanie (faktury za gaz, energię, itp.). W odpowiedzi na powyższe skarżący złożył zeznanie podatkowe za 2014 r. z wykazanym przychodem w wysokości [...] zł przy kosztach uzyskania przychodu – [...] zł; wyciąg z rachunku bankowego za sierpień 2015 r. z saldem początkowym – [...] zł i saldem końcowym – [...] zł; oraz dwa rachunki za wodę za okresy: maj–czerwiec i czerwiec-wrzesień 2015 r. na kwoty odpowiednio [...] zł i [...] zł. Postanowieniem z 19 października 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 581/15 referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] listopada 2015 r. (data nadania) skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie ponownie wnosząc o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uzasadniając sprzeciw podał, iż uzyskiwany przez niego dochód jest w rzeczywistości niewielki i niewspółmiernie niski w stosunku do zaciągniętych przez niego zobowiązań. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że dopiero gdy środki, którymi dysponuje wnioskodawca okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Tak więc kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. Możliwość opłacenia tych kosztów musi być także zestawiona z tymi kosztami, których wystąpienie w sprawie jest najbardziej prawdopodobne. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, które na jego obecnym etapie wynoszą [...] zł. Skarżący podał, iż jego miesięczny dochód wynosi od [...] do [...] zł, jest to dochód uzyskiwany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Przy czym jak zaznaczył skarżący jest to kwota, jaką dysponuje po spłacie zaległości kredytowych – [...] zł miesięcznie. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jego potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone. Ponadto z zeznania podatkowego skarżącego za 2014 r. wynika, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał on przychód w wysokości [...] zł przy kosztach uzyskania przychodu – [...] zł. Zaniechał jednak przedstawienia wyciągu z osobistego rachunku bankowego za okres trzech miesięcy oraz w ogóle przedstawienia wyciągu z rachunku bankowego związanego z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, do czego był wezwany. W ocenie Sądu skoro przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony, zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Skarżący nie wykazał swej sytuacji finansowej, co niemożliwym czyni weryfikację jego twierdzeń o trudnej sytuacji finansowej. Ponadto Sąd wskazuje, iż jak wynika z ugruntowanego stanowiska orzecznictwa sądów administracyjnych, o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z prowadzonej działalności, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez osoby prowadzące działalność gospodarczą (por. postanowienie NSA z 17 października 2011r., sygn. akt II FZ 542/11, LEX 987763). Jak wynika z postanowienia NSA z 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 327/13, w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. W konsekwencji Sąd stwierdza, iż skarżący nie udowodnił iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów niniejszego postępowania na Skarb Państwa. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.