II SA/Bd 1138/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi D. F. L. F. na czynność [...] Konserwatora Zabytków w [...] w przedmiocie włączenia karty ewidencyjnej budynku do wojewódzkiej ewidencji zabytków oddala skargę. UZASADNIENIE Pismem z dnia 23 lipca 2021 r. L. i D. F. (dalej powoływani jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na czynność Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. ("WKZ") w przedmiocie wpisu należącego do nich budynku położonego pod adresem S. [...] W. nr ew. działki [...] położonej w województwie [...], powiecie [...] w gminie S. do wojewódzkiej ewidencji zabytków i sporządzeniu dla wskazanego obiektu karty wojewódzkiej ewidencji zabytków. Zarzucili przy tym naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 8 oraz art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "kpa") poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności przyczyn uzasadniających uznanie ww. budynku za zabytek i włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków, - art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w związku z art. 22 ust. 5 pkt 2, art. 3 pkt 1 i 2, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ww.ustawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przedmiotowy budynek stanowi zabytek i założenie dla niego karty ewidencyjnej zabytku oraz wpisanie do wojewódzkiej ewidencji zabytków, podczas gdy brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, budynku za zabytek i włączenia go do wojewódzkiej ewidencji zabytków; - § 10 i § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (dalej "rozporządzenie"), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przedmiotowy budynek jest zabytkiem, założeniem dla niego karty ewidencyjnej oraz włączeniem do wojewódzkiej ewidencji zabytków; - art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 20 marca 1952 r., polegające na nieuwzględnieniu zasady proporcjonalności pomiędzy ochroną interesu społecznego, a uzasadnioną ochroną interesu skarżących, ograniczeniu prawa własności skarżących bez wnikliwej analizy i uzasadnienia ustalenia, że przedmiotowy budynek posiada wartość zabytkową. Formułując powyższe zarzuty skarżący wnieśli o stwierdzenie bezskuteczności czynności materialnoprawnej organu polegającej na sporządzeniu karty wojewódzkiej ewidencji zabytków dla przedmiotowego budynku i wpisaniu go do wojewódzkiej ewidencji zabytków. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że organ nie przeprowadził w sprawie postępowania wyjaśniającego i nie przedstawił żadnych okoliczności pozwalających na uznanie, że należący do skarżących budynek jest zabytkiem. Tym samym, Wojewódzki Konserwator Zabytków naruszył w ich ocenie zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym zasadę zaufania, prawdy obiektywnej, uwzględniania słusznego interesu obywatela a także obowiązku uprzedniego udokumentowania i wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Zarzucili również, że organ nie wystąpił o stanowisko do nich, jako do właścicieli budynku, ani też do jakichkolwiek biegłych, ekspertów, podkreślając jednocześnie, że w ich ocenie, należący do nich budynek nie spełnia przesłanek, o których mowa w art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i w związku z tym czynność WKZ uznając za bezpodstawną i bezzasadną. W odpowiedzi na skargę WKZ wnosząc o jej oddalenie w pierwszej kolejności, wskazał, że przy włączaniu obiektów nieruchomych do wojewódzkiej ewidencji zabytków zastosowania nie mają przepisy kpa, a włączenie to następuje na podstawie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz rozporządzenia. Wyjaśnił jednocześnie, że w 2011 r. na zlecenie organu sporządzona została karta ewidencyjna zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zabytków dla przedmiotowego budynku, tj. domu nr [...] w S. – co było czynnością materialnotechniczną, polegającą jedynie na włączeniu przedmiotowej karty do zbioru kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa, nie będącą działaniem w trybach wskazanych w kpa. Obecnie zaś - zgodnie z rozporządzeniem z dnia 10 września 2019 r.- właściciela należy powiadomić o zamiarze włączenia karty ewidencyjnej. Jednak, jak podkreślił organ, rozporządzenie to nie działa wstecz, natomiast budynek nr [...] w S. figurował w wojewódzkiej ewidencji zabytków już wiele lat wcześniej, a karta wojewódzkie ewidencji zabytków dla tego budynku sporządzona i włączona została w 2011 r. Następnie WKZ wskazał, że podtrzymuje zasadność ujęcia przedmiotowego budynku w wojewódzkiej ewidencji zabytków ze względu na jego wartość historyczną oraz walory architektoniczne. Budynek w znacznym stopniu odznacza się bowiem oryginalną substancją historyczną, wzniesiony został w XIX w. jako murowany z czerwonej cegły w typie architektury mieszkalnej charakterystycznej dla terenu dawnego zaboru pruskiego, zachowana jest pierwotna bryła budynku, kształt dachu oraz zasadniczo artykulacja elewacji. Wskazał również, że objęcie budynku ochroną ma szerszy kontekst z uwagi na powiązania przestrzenne obiektu i jego relację z otoczeniem. Znajduje się on bowiem w bezpośrednim otoczeniu dawnego kościoła ewangelickiego objętego ścisłą ochroną konserwatorską, we wsi która stanowi jednorodny zespół zabudowy z przełomu XIX i XX w. powstałych w tym samym czasie i z tego samego materiału. Podkreślił, że ujęcie tego typu zabudowy w wojewódzkiej ewidencji zabytków powoduje następnie konieczność ujęcia takiego obiektu w gminnej ewidencji zabytków, a wówczas możliwe jest ujęcie ich ochroną konserwatorską. Wobec tego, działanie polegające na ujęciu przedmiotowego budynku w wojewódzkiej ewidencji zabytków jest zasadne, gdyż w konsekwencji będzie miało to wpływ na konieczność wykonywania przez właściciela budynku bieżących prac remontowych przy maksymalnym zachowaniu pierwotnej substancji zabytkowego budynku. WKZ podkreślił też, że ocena wartości zabytkowych obiektów należy do wojewódzki konserwatorów zabytków i nie wymaga dodatkowych opinii biegłych czy specjalistów w danej dziedzinie. Wyjaśnił ponadto, że w realiach sprawy skarżący o walorach zabytkowych obiektu poinformowani zostali w pismach z dnia [...] kwietnia oraz [...] czerwca 2021 r. oraz osobiście przez pracowników Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków Delegatury w B., podczas lustracji dnia 1 czerwca 2021 r., w czasie której potwierdzono, że wygląd budynku nie odbiega od tego udokumentowanego na karcie ewidencyjnej wykonanej w 2011 r. i tym samym, że obiekt nie zatracił wartości historycznych branych pod uwagę przy włączaniu karty do zbioru kart ewidencyjnych wojewódzkiej ewidencji zabytków. Zaznaczył również, że karta ewidencyjna zabytku niewpisanego do rejestru zabytków dla przedmiotowego budynku została sporządzona zgodnie z ówcześnie obowiązującym wzorem i zawiera wszystkie wymagane informacji wskazane w § 10 i § 14 rozporządzenia oraz wyjaśnił, że wpis do rejestru zabytków oraz ujęcie w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków nie jest prawem rzeczowym ograniczonym, nie wpływa na dziedziczenie, a jedynie nakłada na właściciela pewne obowiązki dotyczące uzgadniania prac remontowych. Podkreślił również, że ujmując obiekt do ewidencji zabytków za każdym razem rozważa interes społeczny (w tym przypadku zachowanie dziedzictwa kulturowego) oraz indywidualny, przyznając pierwszeństwo jednemu lub drugiemu w zależności od wartości historycznej, artystycznej lub naukowej zabytku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd nie uwzględnił wniosku WKZ o odrzucenie skargi z uwagi na zarzucane przez organ uchybienie 14-dniowego terminu na wniesienie wezwania do usunięcia naruszenia prawa, liczonego od dnia w którym strona skarżąca dowiedziała się lub mogła dowiedzieć się o podjęciu kwestionowanej w sprawie czynności, o którym to terminie mowa w art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). W sprawie bowiem organ nie był w stanie wykazać daty doręczenia stronie skarżącej zawiadomienia Wójta Gminy Sośno z dnia 18 marca 2021 r., z którego to strona miała dowiedzieć się o podjęciu czynności stanowiącej przedmiot skargi. Z uwagi więc na brak możliwości ustalenia terminowości wniesienia przez skarżących wezwania do usunięcia naruszenia prawa, i brak możliwości wywiedzenia z tej okoliczności negatywnych skutków prawnych dla skarżących, w sprawie należało uznać, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało wniesione w terminie. Dokonana natomiast przez Sąd kontrola legalności skutecznie zaskarżonej w sprawie czynności sporządzenia karty ewidencyjnej nieruchomości skarżących (domu mieszkalnego o adresie: S. [...] W.) i włączenia tej karty do wojewódzkiej ewidencji zabytków, wykazała że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona czynność WKZ stanowi czynność materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"), do której kontroli w związku z tym właściwy jest sąd administracyjny. Czynność ta ma bowiem charakter zewnętrzny (jej adresatem nie są bowiem jednostki organizacyjne oraz pracownicy tych jednostek, podporządkowane organowi podejmującemu daną czynność), podejmowana jest przez podmiot wykonujący administrację publiczną, jest działaniem jednostronnym z zakresu administracji publicznej będącym elementem władczych działań administracji publicznej oraz dotyczy indywidulanych uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (powoduje ograniczenie prawa własności). Czynność ta nie jest też objęta wyłączeniami przewidzianymi w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. Ramy prawne zaskarżonej czynności stanowią unormowania ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami [w sprawie w wersji właściwej dla terminu dokonania przedmiotowej czynności (2011 r.): Dz.U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami" lub "uoz"] oraz rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem [w sprawie w wersji z właściwej dla terminu dokonania przedmiotowej czynności (2011 r.): Dz.U. z 2011 r. Nr 113, poz. 661]. Na tle regulacji wskazanych aktów prawnych skarżący w istocie zakwestionowali w skardze zastosowanie art. 22 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w stosunku do budynku, co do którego nie zostało wykazane, że stanowi on zabytek w rozumieniu art. 3 pkt 1 i 2 wskazanej ustawy. W związku z tym wskazać należy, że ustawodawca w art. 3 ust. 1 uoz zdefiniował zabytek jako nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Zabytek nieruchomy to zaś nieruchomość, jej części lub zespół nieruchomości, o których mowa w pkt 1 (art. 3 ust. 2 uoz). Zgodnie z art. 22 ust. 2 uoz wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa. Zgodnie z treścią § 10 ust. 1 rozporządzenia karta ewidencyjna zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zawiera następujące rubryki: 1) nazwa; 2) czas powstania; 3) miejscowość; 4) adres; 5) przynależność administracyjna; 6) współrzędne geograficzne; 7) użytkowanie obecne; 8) stan zachowania; 9) materiały graficzne; 10) istniejące zagrożenia, najpilniejsze postulaty konserwatorskie; 11) adnotacje o inspekcjach, informacje o zmianach; 12) opracowanie karty ewidencyjnej. Wzór karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru określa stosowny załącznik nr 3 do rozporządzenia (ust. 2). Zarazem z treści § 15 rozporządzenia wynika, że o włączeniu zabytku nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków wojewódzki konserwator zabytków zawiadamia właściwą gminę, w celu ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków. Mając na uwadze treść powyższych przepisów należy stwierdzić, że organ prowadzący wojewódzką ewidencję zabytków nie przeprowadza jurysdykcyjnego (rozpoznawczego) postępowania administracyjnego w przedmiocie włączenia karty ewidencyjnej danego obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Ujęcie obiektu w ewidencji zabytków nie następuje w związku ze stosowaniem kodeksu postępowania administracyjnego. Organ w powyższym przedmiocie nie wydaje decyzji administracyjnej ani nie sporządza pisemnego uzasadnienia podjętej czynności, które odzwierciedlałoby motywy i przesłanki jej dokonania. Nie prowadzi on też postępowania z udziałem właściciela zabytku. Organ według przepisów w brzmieniu obowiązującym w czasie dokonania czynności nie miał bowiem obowiązku zawiadomienia właściciela o zamiarze włączania oraz o włączeniu obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Ponadto wojewódzki konserwator zabytków, jako wyspecjalizowany organ dysponujący kompetentną kadrą do ustalania wartości zabytkowych obiektów na obszarze województwa, dokonuje samodzielnej oceny, czy konkretny obiekt powinien podlegać ochronie jako zabytek w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ocena ta dokonywana jest na postawie dostępnych organowi informacji, których zakresu ustawodawca nie sprecyzował. Jak zasadnie wskazał to NSA w wyroku z dnia 20 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 2926/16 (dostępnym na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query) nie sposób oczekiwać, żeby przed dokonaniem wpisu organ dysponował dokumentem urzędowym (decyzja, postanowienie), który potwierdzałby "zabytkowość" budynku i zasadność dokonania wpisu, skoro obowiązku takiego nie nakłada ustawa. W przypadku dokonywania czynności włączenia karty zabytku do ewidencji zabytków, ustawodawca odstąpił od traktowania działań wojewódzkiego konserwatora zabytków jako działań jurysdykcyjnych, które jako zorganizowany ciąg czynności proceduralnych wymagają dla zapewnienia ich poprawności szczegółowego unormowania. Brak przepisów określających tryb postępowania skutkuje tym, że kontrola legalności działania organu sprowadza się do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego (por. wyr. NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 2189/13 – dostępny jw.). Brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji nie oznacza jednak, że dokonanie tej czynności może nastąpić bez analizy przyczyn uzasadniających jej dokonanie, jak też udokumentowania jej chociażby w uproszczonej formie. Jest oczywiste bowiem, że włączenie karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Tylko taki obiekt, który spełnia definicję zabytku może zostać ujęty w ewidencji. Nie jest natomiast konieczne, aby na okoliczność potwierdzenia walorów zabytkowych organ zlecał sporządzenie opinii przez właściwego biegłego. Jak już bowiem wyżej wskazano, wojewódzki konserwator zabytków jest wyspecjalizowanym organem dysponującym wykwalifikowaną kadrą kompetentną do badania wartości zabytkowych obiektów na obszarze województwa (por. wyr. NSA z dnia 26 października 2016 r. sygn. II OSK 96/15 – dostępny jw.). W niniejszej sprawie WKZ w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. skierowanym do skarżących stwierdził, że przedmiotowy budynek został ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków ze względu na jego wartość historyczną i walory architektoniczne. Budynek w znacznym stopniu odznacza się bowiem oryginalną substancją historyczną, wzniesiony został w technologii tradycyjnej, jako murowany z czerwonej cegły. Zachowana została pierwotna bryła budynku, kształt dachu oraz zasadniczo artykulacja elewacji. Wszystkie te elementy kształtują formę, określają układ przestrzenno-funkcjonalny oraz znacząco wpływają na plastykę ściany budynku. Wskazał również, że objęcie budynku ochroną ma na celu zachowanie jego wartości zabytkowej, ale także szeroko pojętą ochronę krajobrazu wiejskiego ze względu na postępującą jego degradację. Zaznaczył przy tym, że zanikanie budownictwa z czerwonej cegły z krajobrazu wsi prowadzi do zubożenia dziedzictwa kulturowego. Wskazaną w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. wartość historyczną budynku i jego walory architektoniczne potwierdza sporządzona karta ewidencyjna zabytku nieruchomego (przedmiotowego budynku), w tym wskazany w niej czas powstania obiektu – 1898 r. oraz zawarte materiały graficzne. Karta ta spełnia wszystkie wymogi określone w § 10 rozporządzenia. Dodatkowo w dniu [...] czerwca 2021 r. przeprowadzona została przez pracowników organu lustracja (oględziny) przedmiotowego obiektu, podczas której stwierdzono, że wygląd obiektu nie odbiega od tego udokumentowanego na karcie ewidencyjnej wykonanej w 2011 r. O powyższym skarżący zostali poinformowani przez organ w piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. Wskazane stanowisko organu odnośnie zabytkowego charakteru przedmiotowego budynku WKZ przedstawił także w odpowiedzi na skargę, podkreślając dodatkowo, że dom skarżących, wzniesiony w [...] r. w technologii tradycyjnej jako murowany z czerwonej cegły z drewnianym gankiem, prezentuje typ architektury mieszkalnej, który jest charakterystyczny dla terenu dawnego zaboru pruskiego. Podniósł również, że objęcie budynku ochroną ma szerszy kontekst z uwagi na powiązania przestrzenne obiektu i jego relację z otoczeniem. Obiekt znajduje się bowiem w bezpośrednim otoczeniu dawnego kościoła ewangelickiego zbudowanego z czerwonej cegły, wpisanego do rejestru zabytków i objętego ścisłą ochroną konserwatorską, we wsi której centrum kompozycyjne stanowi jednorodny zespół zabudowy z dominatą architektoniczną dawnego kościoła ewangelickiego i otaczającej go zabudowy mieszkalnej z przełomu XIX i XX w., powstałych w tym samym czasie i z tego samego materiału – czerwonej cegły. Stanowi to charakterystyczny model zabudowy wsi z terenu dawnego zaboru pruskiego. Wskazana opinia WKZ przedstawiona w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. potwierdza zasadność wcześniej dokonanych czynności w przedmiocie umieszczenia spornego obiektu w ewidencji zabytków. Dodatkowo została ona zweryfikowana w trakcie oględzin obiektu w dniu [...] czerwca 2021 r. oraz potwierdzona w piśmie z dnia 30 czerwca 2021 r. i w odpowiedzi na skargę. Co istotne została ona sformułowana przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ konserwatorski, którego pracownicy kompetentni do ustalania wartości zabytkowej obiektów przeprowadzili w terenie lustrację budynku, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska co do zabytkowego charakteru obiektu. Natomiast skarżący, kwestionując zabytkowy charakter przedmiotowego budynku, nie poparli swoich twierdzeń żadnym kontrdowodem. Zadaniem Sądu przedstawione powyżej stanowisko wyspecjalizowanego organu pozwala na zakwalifikowanie spornego budynku jako zabytku, czego skarżący skutecznie nie podważyli. Odnosząc się do zarzutów skargi o naruszeniu w sprawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, należy ponownie podkreślić, że postępowanie w sprawie włączenia zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie stanowi jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, w ramach którego to prowadzone jest postępowanie wyjaśniające według reżimu właściwego dla typowych postępowań administracyjnych. Postępowanie w sprawie włączenia zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków ma niesformalizowany i uproszczony charakter. Skoro według przepisów w brzmieniu obowiązującym w czasie dokonania spornej czynności, WKZ nie miał nawet obowiązku zawiadomienia właściciela o zamiarze włączania oraz o włączeniu obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków, to nie sposób skutecznie zarzucić mu, iż dokonał on przedmiotowej czynności bez uzyskania stanowiska skarżących, jako właścicieli budynku. Jednocześnie, jak wykazano, w piśmie z dnia 30 kwietnia 2021 r. WKZ potwierdził zasadność wcześniej dokonanych czynności w przedmiocie umieszczenia spornego obiektu w ewidencji zabytków (możliwość późniejszego potwierdzenia przez organ zasadności dokonania tego rodzaju czynności zaakceptował NSA w ww. wyroku z dnia 20 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 2926/16), przedstawiając stanowisko uzasadniające objęcie domu skarżących wojewódzką ewidencją zabytków, którego to stanowiska skarżący nie podważyli żadnym kontrdowodem. Ponadto należy mieć na uwadze, że w sprawie sporządzono kartę ewidencyjną obiektu w oparciu o § 10, a nie § 9 rozporządzenia. Postępowanie dotyczyło więc sporządzenia i włączenia do ewidencji karty zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zabytków. Nie sposób też podzielić zarzutu skarżących o nierzetelności przeprowadzonego postępowania w związku z brakiem uzyskania opinii biegłych czy ekspertów, w sytuacji, gdy WKZ jest wyspecjalizowanym organem w zakresie ustalania wartości zabytkowych obiektów na obszarze województwa, i w związku z tym na podstawie posiadanej wiedzy i posiadanych informacji, jest on w stanie samodzielnie ocenić, czy określony obiekt powinien podlegać ochronie jako zabytek w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W takiej sytuacji nie zachodzi konieczność powoływania biegłych czy ekspertów na okoliczność potwierdzenia walorów zabytkowych obiektów. Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu skarżących o naruszeniu w sprawie zasady proporcjonalności i konstytucyjnie chronionego prawa własności skarżących. Wojewódzka ewidencja zabytków nie jest żadną z form ochrony zabytków przewidzianych w art. 7 uoz. Przede wszystkim jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy (art. 21 uoz). Ponadto jej znaczenie dla ochrony zabytków jest takie, że z chwilą włączenia zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków powstają określone obowiązki publicznoprawne obciążające jego właściciela i posiadacza. Istnienie tych obowiązków wynika jednak z potrzeby ochrony dóbr istotnych dla całej wspólnoty społecznej, a więc dóbr o wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Dlatego też nie można ich traktować jako naruszających zasady proporcjonalności i prawo własności. Ponadto, jak wykazano, WKZ podjął zaskarżoną czynność w ramach obowiązujących w dniu dokonania tej czynności reguł normatywnych, której zasadność potwierdził w piśmie z dnia 30 kwietnia 2021 r. Zajęte stanowisko potwierdził też przeprowadzając lustracje spornego obiektu. W tym stanie rzeczy, uwzględniając poczynione uwagi, Sąd uznał zaskarżoną czynność za zgodną z prawem, a zarzuty skargi za niezasługujące na uwzględnienie. W konsekwencji więc Sąd, działając na podstawie art. 151 ppsa, orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi. Jednocześnie należy wskazać, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.