II SA/Ol 778/09

SENTENCJA Dnia 27 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2009 roku sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Wojewody z dnia "[...]" nr "[...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania w przedmiocie wymeldowania 1/ uchyla zaskarżone postanowienie; 2/ zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej M. R. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3/ orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. UZASADNIENIE Pismem z dnia 5 sierpnia 2008r. M.R. wystąpiła do Urzędu Miasta z wnioskiem o wymeldowanie z pobytu stałego w budynku przy ul. Z. 8 w O. M.C. oraz D.C. Podała, iż M.C. nie zamieszkuje w budynku, którego jest właścicielką od 4 lat. Z informacji jakie posiada wynika, ze od 2,5 roku przebywa w Anglii, gdzie mieszka i pracuje. Natomiast D.C. od ok. 2 lat zamieszkuje u matki we Francji. Podała, że wiadomym jej jest, iż podjął tam naukę języka oraz zawodu. Dokładne adresy ich pobytu nie są jej znane. Pismem z dnia 7 sierpnia 2008r. organ poinformował o wszczęciu postępowania z wniosku M.R. w sprawie wymeldowania z pobytu stałego w budynku przy ul. Z. 8 w O. M.C., przy czym zawiadomienie to zostało skierowane do D.C. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w tej sprawie, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Kierownik Referatu Ewidencji Ludności Urzędu Miasta decyzją z dnia 24 marca 2009r. Nr "[...]" orzekł o odmowie wymeldowania z pobytu stałego z budynku przy ul. Z. 8 w O. D.C. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 15 ust. 2 w zw. z art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. W motywach uzasadnienia wskazano, iż z ustaleń dokonanych w toku postępowania wynika, że D.C. w budynku, który wcześniej stanowił własność jego dziadków, zamieszkuje od dzieciństwa. Dotychczas mieszka tam jego ojciec zajmując samodzielny lokal. Jego matka natomiast od kilku lat zamieszkuje we Francji, dlatego też pojechał do niej i tam podjął naukę. Swój pobyt za granicą określił jako czasowy, gdyż zamierza powrócić do miejsca swojego stałego zameldowania. Ustalono także, iż M.R. jest jedyną właścicielką budynku położonego przy ul. Z. 8 w O. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w O. Wydział I Cywilny z dnia 17 listopada 2004r. o nabyciu spadku. Niesporna pomiędzy stronami pozostaje okoliczność, iż D.C. od ok. 2 lat przebywa za granicą u matki. Jednakże sama okoliczność nawet długotrwałego pobytu za granicą nie oznacza zamiaru opuszczenia swojego miejsca zamieszkania. Nie sposób także uznać, iż D.C. zerwał wszelkie związki z tym lokalem, gdyż mieszka w nim nadal jego ojciec. Decyzja ta była dwukrotnie wysyłana do M.R. za pośrednictwem urzędu pocztowego, jednakże powracała nieodebrana pomimo dwukrotnego jej awizowania. W tym stanie sprawy organ i instancji stosownie do art. 44 Kpa złożył decyzję z 24 marca 2009r. w Wydziale Administracyjno-Gospodarczym Urzędu Miasta na okres 14 dni, wnosząc o jej zwrot po upływie wskazanego terminu. Od decyzji tej w dniu 4 czerwca 2009r. (data stempla pocztowego) zostało złożone przez działającego w imieniu M.R. pełnomocnika odwołanie, w którym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o wymeldowaniu D.C. z pobytu stałego z budynku przy ul. Z. 8 w O., ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Podjętemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie zasad postępowania administracyjnego tj. - art. 7 w zw. z art. 80 Kpa poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy wyrażające się nie ustaleniem, czy D.C. faktycznie opuścił na stałe dotychczasowe miejsce pobytu stałego, - art. 7 w zw. z art. 77 Kpa poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy wyrażające się nie zebraniem i nie rozpatrzeniem całego materiału dowodowego, - art. 107 § 3 Kpa wyrażające się brakiem wskazania podstawy przyjęcia, że D.C. faktycznie nie opuścił miejsca swojego zameldowania, - art. 10 Kpa wyrażające się nie zapewnieniem stronie czynnego udziału w postępowaniu. Wojewoda po rozpoznaniu odwołania, postanowieniem z dnia "[...]" Nr "[...]", działając na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez M.R. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzja organu I instancji dotycząca odmowy wymeldowania D.C. została skutecznie doręczona w dniu 15 kwietnia 2009r. Zgodnie bowiem z art. 42 § 1 Kpa pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zgodnie natomiast z art. 44 § 1 i § 4 Kpa, jeżeli nie można doręczyć pisma w wyżej wskazany sposób, pismo przechowuje się w placówce pocztowej, a doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu przechowywania w urzędzie pocztowym. Powyższe oznacza, iż termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg od dnia 16 kwietnia 2009r. i upłynął w dniu 29 kwietnia 2009r. Odwołanie skarżącej zostało natomiast złożone do organu w dniu 5 czerwca 2009r., a zatem z uchybieniem terminu. Wyjaśniono także, iż zgodnie z art. 129 § 1 i § 2 Kpa stronom przysługuje prawo wniesienia odwołania do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie. Wskazano, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącej na adres podany we wniosku o wymeldowanie D.C., jak również w sprawie nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu Od decyzji tej pełnomocnik skarżącej, radca prawny J.P., złożył skargę do Sądu, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 134 w zw. z art. 44 § 4 w zw. z art. 41 § 1 Kpa oraz art. 9 Kpa polegających na błędnym przyjęciu, iż decyzja organu I instancji została skarżącej doręczona w dniu 15 kwietnia 2009r. Pełnomocnik podał, że przesyłka adresowana do skarżącej była dwukrotnie nadawana w urzędzie pocztowym, a następnie po dwukrotnym jej awizowaniu zwracana do nadawcy. Następnie decyzję tę organ I instancji złożył w Urzędzie Miasta z zastrzeżeniem, iż po upływie terminu wskazanego w art. 44 Kpa decyzja zostanie uznana za doręczoną. Wyjaśnił, że strona nie mogła odebrać kierowanej do niej decyzji, gdyż przebywała za granicą, o czym poinformowała sąsiada W.S., który opiekował się jej domem w tym czasie. Podniesiono, iż strona skarżąca nie miała możliwości złożenia odwołania, gdyż nie została zawiadomiona o wszczęciu postępowania o wymeldowanie D.C. oraz nie pouczono jej o prawach i obowiązkach. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się zawiadomienie o wszczęciu postępowania lecz zostało ono skierowane do D.C. i dotyczyło wymeldowania M.C. W tym stanie sprawy wyjeżdżając za granicę nie miała świadomości, iż postępowanie w sprawie się toczy i jakie są jej obowiązki. O fakcie podjęcia decyzji dowiedziała się dopiero od sąsiada, który odnalazł zawiadomienie o przesyłce, po czym odebrał ją w dniu 29 maja 2009r. Strona nie miała świadomości, iż organ I instancji podejmował wcześniej kroki w celu doręczenia jej decyzji z 24 marca 2009r. Składając odwołanie była przeświadczona o zachowaniu terminu do jego wniesienia. Pełnomocnik zarzucił, iż skarżąca nie była pouczona o treści art. 41 § 1 i 2 Kpa, czyli o obowiązku zawiadomienia organu o każdej zmianie swojego adresu oraz o skutkach naruszenia tego obowiązku. Stosownie zaś do wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2005r. (II SA/Wa 1616/2005), skoro skarżący nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu, gdyż nie został zawiadomiony o jego wszczęciu, ani pouczony o skutkach niedopełnienia obowiązku przewidzianego w art. 41 § 1 Kpa, nie można mówić o skutku prawnym dokonanego w trybie art. 44 Kpa doręczenia decyzji kończącej postępowanie. Zastosowanie art. 41 Kpa jest możliwe jedynie wówczas, gdy strona została prawidłowo pouczona o skutkach wypływających z niedopełnienia obowiązku w nim normowanego. Wobec powyższego pełnomocnik stwierdził, iż skuteczne doręczenie decyzji organu I instancji miało miejsce dopiero w dniu 29 maja 2009r., kiedy decyzja została doręczona sąsiadowi skarżącej. Wobec tego odwołanie złożone w dniu 4 czerwca 2009r. wniesione zostało w terminie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Dodatkowo odnosząc się do zarzutu skargi wyjaśniono, iż w postanowieniu błędnie przyjęto datę doręczenia decyzji na dzień 15 kwietnia 2009r., podczas gdy skuteczne doręczenie miało miejsce w dniu 14 kwietnia 2009r., jednakże to uchybienie w liczeniu terminu nie miało wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, gdyż odwołanie wniesiono dopiero w dniu 4 czerwca 2009r. i nie złożono wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Odnośnie braku informacji o treści art. 41 Kpa wyjaśniono, iż o obowiązku wynikającym z tego przepisu strona skarżąca została poinformowana w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia 7 sierpnia 2008r. Nie sposób uznać, iż strona nie wiedziała o toczącym się postępowaniu skoro to na jej wniosek postępowanie w przedmiocie wymeldowania D.C. się toczyło. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - zwanej dalej: ustawą ppsa.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy takiej kontroli skarżone postanowienie stwierdził, iż skargę należało uwzględnić, jednakże nie wszystkie z zarzutów w niej podniesionych zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm, zwanej dalej: Kpa) odwołanie od decyzji administracyjnej organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Uchybienie temu terminowi powoduje, że organ odwoławczy na podstawie art. 134 Kpa stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W rozpoznawanej sprawie sporną pomiędzy stronami pozostaje kwestia daty skutecznego doręczenia stronie skarżącej decyzji organu I instancji z dnia 24 marca 2009r. odmawiającej wymeldowania z pobytu stałego w budynku przy ul. Z. 8 w O. D.C., wobec czego w pierwszej kolejności Sąd dokonał oceny spełnienia warunków dla doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 Kpa, gdyż w takim trybie doręczono decyzję stronie skarżącej. W ocenie Sądu, wbrew wywodom organu odwoławczego zawartym w postanowieniu oraz w odpowiedzi na skargę, nie można stwierdzić, aby decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona M.R. w dniu 14 kwietnia 2009r. w trybie art. 44 Kpa. Stosownie do art. 44 Kpa w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczenia pisma przez pocztę, lub pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata ( § 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia ( § 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4 ). Przypomnieć należy, iż ustanowienie w art. 44 Kpa tzw. fikcji prawnej doręczenia wymaga aby określone w nim warunki były spełnione w sposób nie nasuwający żadnych wątpliwości z uwagi na fakt, że taka forma doręczenia stanowi wyjątek od zasady bezpośredniego doręczania pism adresatowi. Powołany przepis wymaga zatem, aby o złożeniu pisma w placówce pocztowej pozostawić zawiadomienie w skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata. Do uznania, że doszło do doręczenia pisma w trybie art. 44 Kpa nie jest wystarczające stwierdzenie faktu dwukrotnego awizowania przesyłki. Ze słowa "awizowano" nie można bowiem wywieść sposobu zawiadomienia, które mieściłoby się w wymogu tego przepisu. Koniecznym jest zatem zaznaczenie przez doręczyciela, czy i w jaki sposób adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki, gdzie i w jakim terminie może ją odebrać (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 lutego 2009r. sygn. akt III SA/Gd 246/08, niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 maja 1997r. sygn. akt I SA/Gd 470/96, niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2006r. sygn. akt I OSK 528/05, niepubl.). Wskazać pozostaje również na przyjęty w orzecznictwie pogląd, że samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę wzmianki o awizowaniu przesyłki nie jest wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma w trybie art. 44 Kpa. Na dowodzie doręczenia przesyłki musi być wyraźnie zaznaczone, że doręczyciel powiadomił adresata o przesyłce w sposób dokładnie opisany w art. 44 Kpa. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 marca 2008r. sygn. akt II SA/Kr 1301/07, niepubl., wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2007r. sygn. akt VI SA/Wa 77/07, niepubl. z dnia 19 grudnia 2006r. sygn. akt VII SA/Wa 1871/06, niepubl.). Wobec powyższego nie można uznać za organem odwoławczym aby skutecznie doręczono skarżącej decyzję organu I instancji w dniu 14 kwietnia 2009r. Z uwagi na brak skutecznego doręczenia przesyłki nadanej w dniu 31 marca 2009r. w Urzędzie Pocztowym O. (na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie zaznaczono bowiem w jaki sposób adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki, gdzie i w jakim terminie może ją odebrać) organ I instancji ponownie wysłał decyzję w dniu 17 kwietnia 2009r. Także i w przypadku tej przesyłki doręczyciel nie zamieścił zarówno na kopercie, jak i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki informacji, czy i w jakim terminie powiadomił adresata o przesyłce. Powyższe skłoniło organ I instancji do złożenia decyzji z 24 marca 2009r. w urzędzie właściwej gminy na okres czternastu dni w trybie art. 44 § 1 pkt 2 Kpa. Jak wynika z zawiadomienia o złożeniu pisma (karta 18 akt adm.) decyzja ta została złożona w Urzędzie Miasta w dniu 14 maja 2009r. Zatem ostatnim dniem terminu z upływem którego należało uznać skuteczność doręczenia przesyłki był dzień 27 maja 2009r. Z potwierdzenia odbioru tej przesyłki wynika natomiast, iż została ona odebrana w dniu 29 maja 2009r. przez W.S. - sąsiada opiekującego się domem skarżącej przebywającej za granicą. Reasumując w rzeczonej sprawie nie można zatem przyjąć aby pierwsze próby doręczenia przesyłki za pośrednictwem poczty były skuteczne, co uprawniałoby do przyjęcia fikcji doręczenia zastępczego w trybie art. 44 Kpa, bowiem dopiero złożenie pisma w urzędzie właściwej gminy doprowadziło do skutecznego zastosowania trybu doręczenia zastępczego. Wobec czego skuteczne doręczenie decyzji nastąpiło dopiero w dniu 27 maja 2009r. i od tej daty rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania, gdyż dopiero ta forma doręczenia zastępczego była skuteczna. Skoro zaś odwołanie w tej sprawie zostało złożone w dniu 4 czerwca 2009r. - za pośrednictwem urzędu pocztowego - to należało przyjąć, że odwołanie strona złożyła w terminie i stosownie do art. 138 Kpa organ odwoławczy winien rozpoznać merytorycznie złożone odwołanie. Odnośnie zarzutu skarżącej, iż o toczącym się postępowaniu w sprawie wymeldowania D.C. nie została zawiadomiona przez organ I instancji, jak również nie została pouczona o konieczności informowania organu o każdej zmianie miejsca swojego zamieszkiwania, stwierdzić należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać bowiem należy, iż to wniosek skarżącej wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania D. i M.C. z budynku przy ul. Z. 8 w O. Zawiadomić o toczącym się postępowaniu organ I instancji miał zatem obowiązek osoby, o wymeldowanie których skarżąca wystąpiła. Nadto skarżąca otrzymała do wiadomości zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w tej sprawie przeciwko M.C., z którego jednoznacznie wynikał obowiązek, o którym mowa w art. 41 § 1 i 2 Kpa. Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie Wojewody z dnia "[...]" stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania wydane zostało z naruszeniem powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 152 ustawy ppsa. Ponadto Sąd na podstawie art. 200 ustawy ppsa. zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej – M.R. kwotę 340 zł tytułem zwrotu niezbędnych kosztów postępowania obejmujących wpis w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika. Zasądzając koszty wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 240 zł Sąd oparł się o przepis § 2 ust. 1 i 2 w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.).