VI U 598/24

<p>Sygn. akt VI U 598/24</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 9 czerwca 2025 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: Sędzia Karolina Chudzinska</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2025 roku w Bydgoszczy</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy <span class="anon-block">R. N.</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">O.</span> </p> <p>o wysokość emerytury</p> <p>na skutek odwołania <span class="anon-block">R. N.</span> </p> <p>od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">O.</span> </p> <p>z dnia 21 marca 2024r., znak: <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>oddala odwołanie</p> <p> <em> <!-- -->Sędzia Karolina Chudzinska</em> </p> <p>Sygn. akt VI U 598/24</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wykonując punkt III wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu z dnia 22.03.2021r. ( Sygn. akt IV U 1048/20 ), decyzją z dnia 21.03.2024r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">O.</span> odmówił ubezpieczonej <span class="anon-block">R. N.</span> ponownego ustalenia wysokości emerytury, wskazując w uzasadnieniu, że wniosek o przyznanie emerytury powszechnej obliczonej zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 26)">art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> ubezpieczona złożyła 10.08.2016r. tj. w dacie, kiedy obowiązywał przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.</p> <p>Odwołanie od powyższej decyzji wniosła ubezpieczona domagając się jej zmiany i naliczenie emerytury z uwzględnieniem zwaloryzowanego kapitału początkowego i składek oraz średniego dalszego trwania życia – od dnia złożenia wniosku z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podnosząc, że wyrok TK dotyczący art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS w brzmieniu obowiązującym do 30.09.2017r. dotyczy kobiet <span class="anon-block">urodzonych w (...)</span>r., które przed 01.01.2013r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46, zatem nie dotyczy ubezpieczonej.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje :</strong> </p> <p>Ubezpieczonej <span class="anon-block">R. N.</span> ( <span class="anon-block">ur. (...)</span> ) decyzją z dnia 16.05.2007r. przyznano od dnia 01.04.2007r. prawo do emerytury na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 46)">art. 46</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 29)">art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>.</p> <p>Po osiągnięciu 60 roku życia, decyzją z dnia 03.08.2010r. przyznano ubezpieczonej emeryturę powszechną od dnia 08.06.2010r. obliczoną zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.</p> <p>Pismem z dnia 10.08.2010r. ubezpieczona wycofała wniosek o emeryturę powszechną ( w dniu 01.09.2010r. wydano decyzję o umorzeniu postepowania ), a następnie ubezpieczona ponowiła wniosek w dniu 10.08.2016r.</p> <p>W tej sytuacji, decyzją z dnia 30.08.2016r. przyznano prawo do emerytury od dnia 01.08.2016r., tj. od miesiąca, w którym ubezpieczona złożyła wniosek o emeryturę, przy czym ZUS nie podjął wypłaty tego świadczenia wskazując, że jego wysokość jest mniej korzystna niż świadczenie pobierane przez ubezpieczoną. W decyzji wskazano też, że podstawa obliczenia emerytury podlega pomniejszeniu o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur, w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820030019" title="Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19 (art. 25;art. 25 ust. 1 b)">art. 25 ust.1b</a> w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji - jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820030019" title="Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19 (art. 26 b;art. 46;art. 50;art. 50 a;art. 50 e;art. 184;art. 88)">art. 26b, 46, 50, 50a, 50e, 184 lub art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.</a> - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674, z późn. zm.), podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820030019" title="Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19 (art. 24)">art. 24</a>, ustaloną zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820030019" title="Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19 (art. 24 ust. 1)">ust. 1</a>, pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne.</p> <p>W wyroku z 6 marca 2019 r. ( sygn. P 20/16 ) Trybunał Konstytucyjny uznał , że „<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 25;art. 25 ust. 1 b)">art. 25 ust. 1 b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 oraz z 2019 r. poz. 39), w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017r., w zakresie, w jakim dotyczy <span class="underline"> <!-- -->urodzonych w 1953 r. kobiet</span>, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 2)">art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej</a>”.</p> <p>Natomiast w dniu 4 czerwca 2024r. w sprawie o sygn. SK 140/20 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że „ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 25;art. 25 ust. 1 b)">art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> ( Dz. U. z 2023r., poz. 1251 ) w zakresie, w jakim dotyczy osób, które <span class="underline"> <!-- -->złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012r</span>., jest niezgodny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 67;art. 67 ust. 1)">art. 67 ust. 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 2)">art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej</a>”. W uzasadnieniu wyroku wskazano, podobnie, jak Trybunał w wyroku o sygn. P 20/16, że „w celu zagwarantowania jednolitych zasad (zwrotu) świadczeń należnych uprawnionym ustawodawca powinien wprowadzić odpowiednie regulacje w tym zakresie” Powołano się przy tym na wprowadzone przepisy – art. 194i i art. 194j ustawy o emeryturach i rentach z FUS, podnosząc, iż w ten sposób prawodawca uregulował od strony materialno-prawnej kwestię wysokości świadczeń emerytalnych ubezpieczonych urodzonych w 1953r., którzy przed 1 stycznia 2013r. pobierali emeryturę w wieku obniżonym, a prawo do emerytury w wieku powszechnym uzyskali po tej dacie. Opisane powyżej rozwiązanie umożliwiło jednakże dochodzenie roszczeń wyłącznie osobom objętym zakresem określonym w orzeczeniu o sygn. P 20/16.</p> <p>Tym samym, na skutek wyroku wydanego w sprawie SK 140/20, na ustawodawcy spoczywać będzie obowiązek podjęcia dalszych kroków w celu dostosowania przepisów i tym samym zrównania sytuacji wszystkich osób pokrzywdzonych normą prawną uznaną za niekonstytucyjną.</p> <p>W literaturze przedmiotu wskazuje się, że „do czasu wprowadzenia przez ustawodawcę przepisów doprecyzowujących wdrożenie w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019r. ( sygn. akt P 20/16 ) brakowało jednolitej podstawy prawnej wzruszalności decyzji rentowych, które uprawomocniły się na skutek upływu terminu do wniesienia od nich odwołania do Sądu, jeśli Trybunał orzekł o niekonstytucyjności normy prawnej, z której zastosowaniem decyzje te zostały wydane i taka sama będzie sytuacja następstwem wejścia w życie niniejszego wyroku” ( cytat z uzasadnienia wyroku TK w sprawie SK 140/20 ).</p> <p>Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, jak wynika z brzmienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 190;art. 190 ust. 3;art. 190 ust. 3 zd. 1)">art. 190 ust. 3 zdanie pierwsze</a> 1 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucji</a> – wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, przy czym – uwzględniając kontekst i systematykę uregulowań Konstytucyjnych – nie budzi wątpliwości, że chodzi tu o ogłoszenie w organie urzędowym. Należy przy tym rozróżnić dwa momenty: publiczne ogłoszenie regulacji ( czyli ogłoszenie, odczytanie wyroku ), które skutkuje utratą domniemania konstytucyjności wadliwej regulacji oraz ogłoszenie w organie urzędowym, które skutkuje utratą jej mocy obowiązującej. Ustawodawca wykreował zatem w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucji</a> zasadę - derogacja aktu prawnego ( lub przepisu ) uznanego orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego za niekonstytucyjny następuje w dniu ogłoszenia orzeczenia w organie urzędowym lub w terminie późniejszym wskazanym przez Trybunał Konstytucyjny, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 190;art. 190 ust. 3)">art. 190 ust. 3 Konstytucji</a>.</p> <p>Wyrok TK z 04.06.2024r. ( SK 140/20 ) jest wyrokiem zakresowym, w którym TK stwierdził niezgodność z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a> przepisu prawnego w określonym podmiotowo zakresie jego zastosowania, w konsekwencji czego wyeliminowana zostanie norma zakodowana w treści przepisu, co nie znajdzie odzwierciedlenia w jego literalnym brzmieniu. Derogacja zakresu określonego przepisu skutkuje zatem powstaniem luki w systemie prawa, co wymaga interwencji ustawodawcy. Skoro bowiem została wyłączona grupa ubezpieczonych z zakresu stosowania art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, to wymagana jest regulacja wskazująca na to, w jaki sposób należy obliczać należne tym osobom świadczenia co pozwoli w sposób jednakowy traktować ubezpieczonych objętych orzeczeniem TK – tak, jak to miało miejsce w przypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego osób urodzonych w 1953r. ( P 20/16 ), na które powołał się Trybunał Konstytucyjny w orzeczenie SK 140/20.</p> <p>Żaden z przytoczonych wyroków Trybunału Konstytucyjnego nie odnosi się do sytuacji ubezpieczonej.</p> <p>Ponadto także przytoczone przez ubezpieczoną orzeczenie Sądu Najwyższego z 28.11.2019r. ( III UZP 5/19 ), zgodnie z którym : „ przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 25;art. 25 ust. 1 b)">art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 z późn. zm.) ma zastosowanie do <span class="underline"> <!-- --> <span class="anon-block">urodzonej w (...)</span> </span> r. ubezpieczonej, która od 2008 r. pobierała wcześniejszą emeryturę, warunki uprawniające do przyznania emerytury z powszechnego wieku emerytalnego spełniła w 2012 r., a wniosek o przyznanie jej prawa do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego złożyła w 2016 r.” - nie dotyczy sytuacji ubezpieczonej, która warunki da nabycia emerytury z powszechnego wieku emerytalnego nabyła w 2010r.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477 ^{<!-- -->14} § 1 k.p.c.</a> wniesione przez ubezpieczoną odwołanie oddalił.</p> <p> <em> <!-- -->Sędzia Karolina Chudzinska</em> </p> </div>