III SA/Po 450/22

SENTENCJA Dnia 28 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2022 roku sprawy ze skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 30 marca 2022 roku nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia diagnosty oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z 17 grudnia 2021 r. Prezydent Miasta K. orzekł o cofnięciu diagnoście W. S. uprawnienia do wykonywania badań technicznych wydane 28 lipca 2008 r. nr [...] Jako podstawę powyższej decyzji powołano art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.), dalej: "P.r.d.". W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że 8 października 2021 r. wpłynęło do niego pismo z Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w P. Oddział w K. dotyczące przeprowadzonej 8 września 2021 r. kontroli samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...], w którym stwierdzono wiele usterek technicznych. Pojazd przeszedł pozytywnie badanie techniczne 7 września 2021 r., stąd zachodzi podejrzenie, że mogło dojść do poświadczenia nieprawdy przez przeprowadzającego to badanie diagnostę W. S.. Analiza stanu technicznego pojazdu wykazała, że spod silnika pojazdu wypływają płyny eksploatacyjne. Stwierdzono również wycieki z przewodów odpowiadających za prawidłowe działanie dźwigu, znajdującego się za kabiną kierowcy. Nieszczelność korka do wlewu paliwa i jego uszkodzenie spowodowało wycieki paliwa ze zbiornika paliwa. Ponadto stwierdzono inne poważne usterki, m. in. brak korka do wlewu płynu ad blue i niesprawność układu SCR. Istnieje zatem uzasadnione podejrzenie, że tak poważne usterki nie zaistniały w ciągu doby od przeprowadzenia badania technicznego, lecz pojawiły się wcześniej, natomiast osoba przeprowadzająca badanie techniczne nie dokonała sprawdzenia stanu technicznego pojazdu zgodnie z obowiązującymi przepisami. Z wyjaśnień diagnosty wynika, że tych nieprawidłowości nie stwierdził, gdyż podczas badania pojazd był umyty, a wycieki i nieszczelności niewidoczne. W zaświadczeniu z przeprowadzonego badania technicznego z 7 września 2021 r. nie stwierdzono żadnych usterek, nawet drobnych. Zwrócono się do Wojewódzkiego Inspektoratu Drogowego w P. Oddział w K. o udostępnienie dokumentacji z kontroli drogowej dotyczącej stanu technicznego pojazdu. Po otrzymaniu pełnej dokumentacji, zarówno fotograficznej jak i filmowej, 29 listopada 2021 r. wszczęto postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do wykonywania badań technicznych W. S. na podstawie art. 84 ust. 3 pkt 2 P.r.d. Wykazane usterki podczas kontroli nie mogły powstać w ciągu jednej doby. Oznacza to, że diagnosta nierzetelnie przeprowadził badanie techniczne pojazdu, czym mógł doprowadzić do zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Badanie techniczne pojazdu winno być wykonywane zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz. U. z 2015 r., poz. 776 ze zm.), dalej: "rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r.". Załącznik nr 1 określa wytyczne dotyczące oceny usterek. Według niego punkt: 6.1.3 b - wyciek paliwa, brak korka wlewu paliwa lub korek nieszczelny to usterka istotna lub stwarzająca zagrożenie, natomiast punkt 8.3.1 - nadmierny wyciek dowolnego płynu, który może zagrażać środowisku lub bezpieczeństwu innych użytkowników drogi to również usterka istotna lub stwarzająca zagrożenie. Badanie techniczne pojazdu powinno więc zakończyć się wynikiem negatywnym. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji. W uzasadnieniu odwołania wskazała, co następuje. Strona nie zgodziła się z ustaleniem organu, że ponieważ między badaniem technicznym a przeprowadzoną kontrolą upłynął jeden dzień, to organ podjął podejrzenie, że mogło dojść do poświadczenia nieprawdy w zaświadczeniu o wykonanym pozytywnym badaniu technicznym. Badanie techniczne 7 września 2021 r. strona przeprowadziła z zachowaniem należytej staranności, nie ujawniając żadnych usterek mogących zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego. Nieprawidłowości wykryte w trakcie kontroli drogowej 8 września 2021 r. nie ujawniły się podczas badania 7 września 2021 r., kiedy pojazd był umyty i żadnych wycieków płynów nie było widać. Strona zauważyła wówczas nieznaczną nieszczelność silnika, jednak nie było kroplowych wycieków, a jedynie nalot z piasku czy kurzu związany z olejem. Nieszczelność ta była na tyle niewielka, że badanie dało wynik pozytywny. W trakcie oględzin pojazdu 7 września 2021 r. strona nie stwierdziła także braku korka wlewu płynu ad blue, a stwierdzona w trakcie kontroli na drodze niesprawność układu SCR mogła zostać spowodowana przez zgubienie korka w trakcie jazdy czy późniejszym zagubieniem tego korka (zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego nie można tego wykluczyć). Wbrew twierdzeniom organu nieprawidłowości stwierdzone w wyniku kontroli drogowej 8 września 2021 r. mogły powstać po przeprowadzonym przez stronę badaniu technicznym. Na nagraniu filmowym widać ewidentnie stwierdzone nieprawidłowości, których z pewnością w żaden sposób strona by nie pominęła w trakcie badania technicznego. Odmiennie niż na nagraniu filmowym z kontroli drogowej, w dniu badania technicznego zbiornik paliwa był czysty i zapełniony mniej więcej w połowie, stąd ewentualna dalsza nieszczelność powyżej mogła mieć miejsce, choć - jak również widać na nagraniu - zbiornik paliwa nosi ślady brudu czy nawet spuszczania paliwa. Przedmiotowy pojazd służy do przewozu odpadów, zaś na samym badaniu technicznym 7 września 2021 r. zdjęty był z niego kosz. Z racji jego charakteru i sposobu jego użytkowania jest bardzo prawdopodobne, że usterki wykryte w trakcie kontroli drogowej 8 września 2021 r. powstały chociażby w wyniku załadunku kosza czy później w trakcie jego załadunku. Fakt, że 7 września 2021 r. pojazd ten przeszedł pozytywne badanie techniczne nie świadczy o tym, że będzie on w pełni sprawny aż do następnego badania technicznego. Decyzją z 30 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 84 ust. 3 pkt 2 P.r.d., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, co następuje. Zgodnie z art. 84 ust. 3 P.r.d. starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1, stwierdzono: 1) przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania; 2) wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Organ przyjął za swoje ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji na podstawie kontroli drogowej z 8 września 2021 r. Dokonana w tym dniu analiza stanu technicznego pojazdu wykazała, że spod silnika pojazdu wypływają płyny eksploatacyjne. Stwierdzono również wycieki z przewodów odpowiadających za prawidłowe działanie dźwigu, znajdującego się za kabiną kierowcy. Nieszczelność korka do wlewu paliwa i jego uszkodzenie spowodowało wycieki paliwa ze zbiornika paliwa. Ponadto stwierdzono inne poważne usterki, m. in. brak korka do wlewu płynu ad blue i niesprawność układu SCR. Istnieje zatem uzasadnione podejrzenie, że tak poważne usterki nie zaistniały w ciągu doby od przeprowadzenia badania technicznego, lecz pojawiły się wcześniej, natomiast osoba przeprowadzająca to badanie techniczne nie dokonała sprawdzenia stanu technicznego pojazdu zgodnie z obowiązującymi przepisami. Kierowca okazał do kontroli drogowej dowód rejestracyjny pojazdu, w którym jako datę ostatniego badania technicznego podano "7 września 2021 r.", a kolejnego - "7 września 2022 r." wraz z podpisem diagnosty W. S.. Z kolei dzień wcześniej, 7 września 2021 r., strona przeprowadziła badanie techniczne pojazdu poddanego dzień później kontroli i wydała zaświadczenie z pozytywnym wynikiem badania. Nie jest możliwe, aby pojazd z usterkami stwierdzonymi 8 września 2021 r. mógł przejść pozytywne badanie techniczne 7 września 2021 r. Tak poważne usterki nie mogły zaistnieć w ciągu doby, lecz pojawiły się wcześniej, stąd diagnosta przeprowadzający badanie techniczne nie dokonał sprawdzenia stanu technicznego pojazdu zgodnie z przepisami. Stwierdzone zaś podczas kontroli drogowej uchybienia to nie tylko brak korka wlewu płynu ad blue, który - jak podniosła strona - mógł zostać zgubiony już po badaniu technicznym. Do protokołu oględzin pojazdu z 8 września załączono dokumentację fotograficzną obrazującą stwierdzone usterki. Decyzja o cofnięciu diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych ma charakter decyzji związanej, co oznacza że organ ma obowiązek orzeczenia w tym przedmiocie w każdym przypadku stwierdzenia okoliczności z art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d. Orzeczenie takie nie jest również uzależnione od winy diagnosty ani jego motywów podczas dokonywania badania technicznego. W skardze na decyzję organu odwoławczego strona zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę co do zastosowania przepisów prawa materialnego, a mianowicie: a) art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że te przepisy ustanawiają "sytuację prawną", w której organ nie ma żadnego luzu decyzyjnego i nie może podjąć innego rozstrzygnięcia niż wprost wskazane w ustawie, a więc przyjęcie, że przewidują one automatyzm w stosowaniu sankcji, niepozwalający na jej zindywidualizowanie, czyniąc bezcelowym wyjaśnianie okoliczności faktycznych sprawy, co doprowadziło do ich zastosowania bez uwzględnienia okoliczności podmiotowych i przedmiotowych sprawy oraz skutkowało ich zastosowaniem w sposób nie dający się pogodzić z zasadą sprawiedliwości społecznej i w sposób nieproporcjonalnie ingerujący w wolność wyboru i wykonywania zawodu, naruszając art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej: "Konstytucja"; b) art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d. przez zastosowanie tych przepisów, chociaż z uzasadnienia decyzji wynika, że zgromadzony materiał dowodowy dostarczył jedynie podstaw do powzięcia podejrzenia, że mogło dojść do poświadczenia nieprawdy przez skarżącego i podejrzenia, że tak poważne usterki nie zaistniały w ciągu doby od przeprowadzenia badania technicznego, lecz pojawiły się wcześniej, a osoba je przeprowadzająca nie dokonała sprawdzenia stanu technicznego pojazdu zgodnie z przepisami; podejrzeń tych nie zweryfikowano w ramach postępowania dowodowego; 2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy: a) art. 7, art. 77 § 1 i 2, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, o czym świadczy: brak zweryfikowania w postępowaniu dowodowym powziętych podejrzeń, brak rozpatrzenia stanowiska strony zaprezentowanego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, sporządzenie uzasadnienia w sposób uniemożliwiający skarżącemu jednoznaczne ustalenie podstawy prawnej wydanej decyzji - w określonej na wstępie decyzji podstawie prawnej wskazano tylko art. 84 ust. 3 pkt 2 P.r.d., podczas gdy z uzasadnienia decyzji wynika, że organ odwoławczy dokonał subsumpcji stanu faktycznego zarówno pod normę prawną wynikającą z art. 84 ust. 3 pkt 1, jak i art. 84 ust. 3 pkt 2 P.r.d. b) naruszenie art. 80a § 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie i orzeczenie o utrzymaniu w mocy dotkliwej sankcji administracyjnej, podczas gdy organ odwoławczy przyznał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie jest w stanie ustalić okoliczności faktycznych sprawy w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, a jedynie podejrzewa zajście przesłanek z art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d., co powinno skutkować zastosowaniem art. 80a § 1 K.p.a. i rozstrzygnięciem wątpliwości co do to tego, czy usterki mogły powstać już po badaniu technicznym z 7 września 2021 r. na korzyść skarżącego, tj. uznaniu, powstały one już po zakończeniu badania przez skarżącego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zgodnie z art. 84 ust. 3 P.r.d. starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1, stwierdzono: 1) przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania; 2) wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Powyższe przepisy stanowią podstawę prawną cofnięcia uprawnienia diagnoście i mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Stwierdzenie uchybień w nich wymienionych skutkuje zastosowaniem przewidzianej w nich sankcji. Nie ma w nich mowy o winie diagnosty, wystarczy stwierdzenie wskazanych w nich uchybień. Aby zatem zaistniała odpowiedzialność administracyjna diagnosty musi on przeprowadzić badanie techniczne pojazdu niezgodnie z zakresem i sposobem wykonania lub wydać zaświadczenie bądź dokonać wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami (por.: wyroki o sygn. akt II GSK 1056/18 i II GSK 3598/17 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"). Organy obu instancji uznały, że wystąpiły okoliczności wymienione zarówno w pkt 1, jak i w pkt 2 ust. 3 art. 84 P.r.d., natomiast powołując podstawy prawne swych decyzji podały jedynie pkt 2 ust. 3 art. 84 P.r.d. Stanowi to co prawda naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 K.p.a. stanowiącego, że decyzja zawiera powołanie podstawy prawnej, ale uchybienie to nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Kluczowa dla rozstrzygnięcia jest natomiast kwestia, czy usterki stwierdzone podczas kontroli drogowej 8 września 2021 r. istniały dzień wcześniej (7 września 2021 r.) w czasie dokonywania przez skarżącego diagnostę badania technicznego przedmiotowego pojazdu. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, że usterki te istniały już w dniu badania technicznego. Zakres i sposób przeprowadzania badań technicznych pojazdów określa wydane na podstawie art. 81 ust. 15 P.r.d. rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. Organy ustaliły, że usterki stwierdzone podczas kontroli drogowej 8 września 2021 r. są następujące: - wycieki płynów eksploatacyjnych spod silnika pojazdu; - wycieki z przewodów odpowiadających za prawidłowe działanie dźwigu znajdującego się za kabiną kierowcy; - nieszczelność korka do wlewu paliwa i jego uszkodzenie powodujące wycieki paliwa ze zbiornika paliwa; - brak korka do wlewu płynu ad blue i niesprawność układu SCR. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r.: - pkt 6.1.3 b) - wyciek paliwa, brak korka wlewu paliwa lub korek nieszczelny to usterka istotna lub stwarzająca zagrożenie; - pkt 8.3.1 - nadmierny wyciek dowolnego płynu, który może zagrażać środowisku lub bezpieczeństwu innych użytkowników drogi to również usterka istotna lub stwarzająca zagrożenie. Usterki z pkt 6.1.3 b) powinny być stwierdzone za pomocą kontroli organoleptycznej pojazdu umieszczonego na kanale przeglądowym lub na dźwigniku, natomiast dla stwierdzenia usterek z pkt 8.3.1 wystarczy tylko kontrola organoleptyczna. Zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w przypadku gdy w pojeździe stwierdzono usterki poważne, uprawniony diagnosta zamieszcza wpis o nich w zaświadczeniu o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu i określa wynik badania technicznego jako negatywny. Uprawniony diagnosta informuje posiadacza pojazdu o konieczności przeprowadzenia badania technicznego pojazdu, o którym mowa w ust. 6. Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w przypadku gdy w pojeździe stwierdzono usterki niebezpieczne, uprawniony diagnosta zamieszcza wpis o nich w zaświadczeniu o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu i określa wynik badania technicznego jako negatywny. Uprawniony diagnosta zatrzymuje dowód rejestracyjny i w zaświadczeniu o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu dokonuje wpisu "zatrzymano dowód rejestracyjny nr ...", z zastrzeżeniem ust. 5. Badanie techniczne pojazdu powinno więc zakończyć się wynikiem negatywnym. Wyżej wskazane usterki zostały stwierdzone w trakcie kontroli drogowej 8 września 2021 r. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organów, że w świetle zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego niemożliwym jest, aby tak poważne usterki powstały w ciągu jednego dnia. Nie było zatem potrzeby przeprowadzania postępowania dowodowego w tym zakresie, w szczególności gdy strona nie złożyła wyraźnego wniosku o przeprowadzenie konkretnego środka dowodowego. Niezasadne są zatem zarzuty wskazanych w skardze przepisów postępowania związanych z prowadzeniem postępowania dowodowego. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez organ art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 65 ust. 1, art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. Skarżący argumentuje, że nieproporcjonalna do jego zachowania jest sankcja cofnięcia uprawnienia do wykonywania badań technicznych, przy czym - zgodnie z art. 84 ust. 4 P.r.d. - ponowne uprawnienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna. Przepisy art. 84 ust. 3 i 4 P.r.d. są bezwzględnie obowiązujące. Korzystają z domniemania zgodności z Konstytucją, gdyż Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o ich niezgodności z Konstytucją. Stwierdzenie zatem zajścia przewidzianych w nich przesłanek skutkuje zastosowaniem przewidzianych w nich sankcji. Sformułowanie, że organ cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych w razie stwierdzenia okoliczności określonych w art. 84 ust. 3 pkt 1 lub 2 P.r.d. jednoznacznie wskazuje, że żadne inne okoliczności nie mogą być brane pod uwagę. W razie ustalenia, że okoliczności te zaistniały, organ nie ma swobody w podjęciu decyzji, lecz jest zobligowany do cofnięcia uprawnień. Przepis art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d. nie daje zatem organowi prawa do miarkowania konsekwencji - uchybienia o dużym ciężarze gatunkowym są traktowane na równi z uchybieniami o mniejszych skutkach. Celem tego przepisu jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów, mogących swoim postępowaniem zagrażać bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Nieprawidłowe wykonanie badania technicznego pojazdu stoi w oczywistej sprzeczności z założonym celem ustawodawcy - eliminacji z ruchu pojazdów niespełniających norm. Dobra diagnosty dopuszczającego do ruchu pojazd mogący nie spełniać norm nie można oceniać wyżej niż dobra wszystkich uczestników ruchu drogowego (por: wyroki o sygn. akt II GSK 1056/18 i II GSK 698/19 - dostępne w CBOSA). Wobec powyższego organ trafnie przyjął, że uzasadnione było cofnięcie skarżącemu uprawnień diagnosty. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.