III FZ 524/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 18 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 564/22 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi P. H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 28 października 2021 r. nr 1401-IEW2.4123.9.2021.7.KZ w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 564/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P. H. (dalej: Skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 28 października 2021 r., nr 1401-IEW2.4123.9.2021.7.KZ w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za lV kwartał 2014 r. i I kwartał 2015 r. Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 28 października 2021 r., nr 1401-IEW2.4123.9.2021.7.KZ została doręczona pełnomocnikowi Skarżącej - adwokatowi L. J. - 26 listopada 2021 r. W dniu 28 stycznia 2022 r. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na ww. decyzję wraz z wnioskiem o przywrócenie jej terminu do wniesienia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Skarżąca wyjaśniła, że pełnomocnik nie poinformował ją o doręczeniu ww. decyzji, sama dowiedziała się o fakcie jej wydania bezpośrednio od organu, po tym jak na jej koncie bankowym pojawiło się zajęcie komornicze. Ponadto Skarżąca wskazała, że pełnomocnik ją oszukał o terminie odbioru ww. decyzji wskazując inny dzień odbioru oraz nie przekazał jej w tym zakresie dokumentacji. Skarżąca w dniu 21 stycznia 2022 r. w siedzibie organu podatkowego zapoznała się z przedmiotową decyzją oraz datą jej odbioru przez pełnomocnika i natychmiast złożyła wypowiedzenie pełnomocnictwa. Analizując okoliczności sprawy w kontekście przepisów art. 87 § 1 - 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą z zachowaniem terminu o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., jednak nie wykazała braku winy ani nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). WSA wskazał, że w sytuacji, gdy stronę postępowania reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, skutki prawne jego działania i zaniechania obciążają reprezentowaną przez niego stronę. Ewentualne błędy i zaniechania po stronie pełnomocnika Skarżącej obciążają samą Skarżącą i wpływają na jej sytuację procesową i nie mogą być w żadnym razie argumentem przemawiającym za odstąpieniem w takim przypadku od zasady odpowiedzialności za należytą staranność w dokonywaniu czynności procesowych, co potwierdza ugruntowanie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem gdy strona działała za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, który nie dołożył należytej staranności w swoim działaniu, trzeba uznać, że negatywne konsekwencje takiego działania pełnomocnika obciążają stronę, Skarżąca natomiast może dochodzić odszkodowania od swojego byłego pełnomocnika, za wyrządzone jego zaniechaniem szkody, na drodze powództwa cywilnego. Z tak przyjętą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 22 czerwca 2022 r. odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Na ww. postanowienie pełnomocnik Skarżącej, pismem z 18 lipca 2022 r. wniósł zażalenie, występując o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie Skarżącej terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik Skarżącej ponownie przywołał okoliczności (jak w uzasadnieniu wniosku), z powodów jakich Skarżąca nie złożyła skargi w terminie. Pełnomocnik nie podzielił stanowiska WSA w Warszawie wyrażonego w uzasadnieniu postanowienia. Wskazał, że Skarżąca zaufała swojemu pełnomocnikowi – adwokatowi wykonującemu zawód zaufania publicznego i nie mogła przypuszczać, że pełnomocnik nie dość, że zaniecha złożenia środka odwoławczego od niekorzystnej decyzji, to jeszcze jej nie poinformuje, że taka decyzja w sprawie została wydana i biegnie od niej 30-dniowy termin zawity na złożenie skargi do sądu. Pełnomocnik zauważył, że WSA w Warszawie w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że odpowiedzialność za dochowanie terminu do złożenia środka odwoławczego spoczywała na ustanowionym w tym zakresie pełnomocniku, nie zaś samej Skarżącej. Dalej uzasadnił, że gdyby Skarżąca posiadała wiedzę o faktycznym wydaniu decyzji, nie dopuściłaby do sytuacji, w której uchybiłaby terminowi do wywiedzenia od niej skargi. W związku z tym nie sposób przyjąć, aby Skarżąca miała ponosić winę za zaistniała sytuację. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której Skarżąca miałaby zostać pozbawiona możliwości przywrócenia terminu do wniesienia skargi, w sytuacji, gdy nie miała ona na tą okoliczność żadnego wpływu. Mając na uwadze powyższe, a także bezsporny fakt, że niezłożenie przez Skarżącą skargi do sądu w terminie nastąpiło bez jej winy zażalenie oraz wniosek o zmianę postanowienia, według pełnomocnika Skarżącej, pozostają uzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Jednym z warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z 29 maja 2019 r., I OZ 430/19, wyrok - podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia - jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć (por. wyrok NSA z 21 grudnia 2006 r., I FSK 374/06). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się negatywnych zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy. W przypadku występowania w procesie za pośrednictwem pełnomocnika, ryzyko negatywnych skutków zachowań pełnomocnika ponosi mocodawca (np. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach: z 20 grudnia 2012 r., II FZ 993/12; z 16 października 2012 r., II OZ 895/12 oraz z 17 maja 2012 r.). Wina pełnomocnika jest zatem zrównana w skutkach z zawinieniem przez samą stronę. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, sąd musi mieć na uwadze działania pełnomocnika. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu (również przy ocenie formalnych aspektów wniosku) należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (por. wyrok SN z 21 lutego 2002 r., I PKN 903/00, Prok. i Pr. 2003, Nr 15, poz. 39). Zaś mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków działania pełnomocnika. Przykładając powyższe uwagi do sytuacji, jaka miała miejsce w sprawie, stwierdzić należy, że przedstawione wyjaśnienia wskazują, iż pełnomocnik Skarżącej nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy. Pełnomocnik miał obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Powinien zadbać o zabezpieczenie interesów procesowych swojego mocodawcy. Tymczasem jak wyjaśniała Skarżąca, pełnomocnik nie poinformował jej o faktycznej dacie odebrania decyzji, w konsekwencji od jakiej daty należy liczyć termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego. W sytuacji, gdy pełnomocnik Skarżącej nie dołożył należytej staranności w swoim działaniu, negatywne konsekwencje takiego działania pełnomocnika obciążają stronę. Okoliczności związane z realizacją stosunku wewnętrznego pełnomocnictwa, to jest relacje między mocodawcą i pełnomocnikiem, pozostają bez wpływu na bieg terminów procesowych. Jeżeli strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to na pełnomocniku spoczywa obowiązek dokonywania czynności procesowych w stosownych terminach. W sytuacji zaś, gdy uchybienie terminu nastąpiło z winy pełnomocnika, jest to równoznaczne z winą Skarżącej. Mając na uwadze powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z tego też względu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Sędzia Jacek Pruszyński