I FZ 530/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 października 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 792/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 27 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług od kwietnia do października 2010 r. postanawia zwrócić zażalenie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu w celu usunięcia dostrzeżonych braków. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 792/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej jako "P.p.s.a.", odmówił J. D. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 27 kwietnia 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług od kwietnia do października 2010 r. Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan faktyczny sprawy podał, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 16.318,00 zł skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskazując, że od zawieszenia działalności gospodarczej był bezrobotny, niezarejestrowany w urzędzie pracy. W okresie od 10 października 2010 r. do 5 lutego 2011 r. przebywał w areszcie śledczym za spowodowanie wypadku drogowego. Od 24 października 2011 r. do 5 czerwca 2012 r. odbywał karę w zakładzie karnym. Podniósł, że ze względu na odbytą karę nie jest w stanie otrzymać zatrudnienia, gdyż potencjalni pracodawcy wymagają zaświadczenia o niekaralności. Nie ma również wsparcia ze strony najbliższej rodziny – rodziców, z którymi mieszkał. Ponadto ma syna (ur. 10 listopada 2011 r.), którego nie jest w stanie utrzymać. Matka dziecka wystąpiła do sądu o zasądzenie alimentów. Ze względu na stan zdrowia matki, która jest po dwóch udarach mózgu, skarżący nie może liczyć na pomoc finansową rodziny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, dochodach i majątku w rubryce nr 6 dotyczącej osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wnioskodawca podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nim urodzony 11 listopada 2011 r. syn – K. O.. Oświadczył, że nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W rubryce nr 8 dotyczącej stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym podał, że pozostaje sam w gospodarstwie domowym i nie uzyskuje dochodów. Do wniosku załączone zostało zaświadczenie o zarejestrowaniu skarżącego jako bezrobotnego z dniem 14 sierpnia 2012 r. oraz akt urodzenia dziecka o nazwisku K. O.. Z aktu urodzenia wynika, że z uwagi na fakt, iż nie nastąpiło uznanie dziecka lub sądowe ustalenie ojcostwa, do akt urodzenia dziecka jako imię ojca wpisano imię wskazane przez matkę oraz jako nazwisko ojca i jego nazwisko rodowe - nazwisko matki (art. 42 ust. 2 prawa o aktach stanu cywilnego). Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych na wezwanie, skierowane podstawie art. 255 P.p.s.a., wynika, że wnioskodawca uzyskał przychód z działalności gospodarczej w 2010 r. i wynosił on 3.722.072,00 zł, odnotował też dochód w kwocie 18.532,33 zł. Nieruchomość wskazana jako adres zamieszkania skarżącego, jest własnością jego rodziców, którzy oświadczyli, że syn jest jedynie pod tym adresem zameldowany. Skarżący oświadczył ponadto, że obecnie przebywa na warunkowym przedterminowym zwolnieniu z odbywania reszty kary pozbawienia wolności, nie uzyskuje żadnego dochodu i jest na utrzymaniu rodziców, którzy pomagają mu także w utrzymywaniu syna, opłacając dobrowolne miesięczne alimenty. W tym zakresie pomocy finansowej udzielają również teściowie. Działalność gospodarcza jest zawieszona od 10 października 2010 r. i nie przynosi od tego czasu żadnych przychodów. Wnioskodawca wskazał, że w maju, czerwcu i lipcu 2012 r. nie posiadał rachunków bankowych, lokat ani kart kredytowych. Postanowieniem z dnia 3 września 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Po rozpoznaniu sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego oraz kosztów wyboru adwokata. W ocenie Sądu skarżący nie podał wszystkich informacji wskazanych w kierowanym do niego wezwaniu (zestawienia ponoszonych miesięcznych wydatków – opłat, żywności, środków higieny, ubrań, lekarstw, spłaty kredytów i innych – ze wskazaniem źródeł ich finansowania), a złożone przez skarżącego oświadczenia pozostają ze sobą w sprzeczności. Z urzędowego formularza wniosku złożonego przez skarżącego wynika bowiem, że nie ma żadnych dochodów i jakiejkolwiek pomocy ze strony rodziców. Z kolei po wezwaniu od przedłożenia zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków i źródeł ich finansowania, oświadczył, że pozostaje na utrzymaniu rodziców, którzy nadto opłacają co miesiąc dobrowolne alimenty na jego dziecko. Finansowa pomoc w tym zakresie, jak podał skarżący, udzielana jest również przez teściów. Z kolei w sprzeciwie od orzeczenia referendarza podał, że pracuje dorywczo, środki uzyskane z pracy przeznacza na utrzymanie dziecka oraz spłatę kredytu w ratach po 360 zł miesięcznie. Z kolei z aktu urodzenia dziecka nie wynika, że skarżący jest jego ojcem i w związku z tym ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec dziecka. Niezależnie od tego z żadnych przedłożonych przez skarżącego dokumentów, nie wynika także, że skarżący w jakikolwiek sposób przyczynia się do utrzymania dziecka. Ponadto wątpliwości Sądu wzbudziła również kwestia miejsca zamieszkania skarżącego, który – zgodnie z oświadczeniem jego rodziców – pod ich adresem jest tylko zameldowany, a z uzasadnienia na urzędowym formularzu wynika, że skarżący po uzyskaniu warunkowego przedterminowego zwolnienia, już z rodzicami nie mieszka. Następnie Sąd za niewystarczające uznał wyjaśnienia skarżącego, że pozostaje na utrzymaniu rodziców skoro z jego oświadczeń wynika, że z nimi nie mieszka i nie ma z ich strony wsparcia. Sąd pierwszej instancji zwrócił także uwagę, że skarżący prowadził działalność gospodarczą przynoszącą bardzo wysokie przychody – do października 2010 r. przychód za ten rok wyniósł ponad 3.700.000,00 zł. Ten wysoki przychód, zdaniem Sądu, dawał podstawę do przypuszczeń, że wnioskodawca może dysponować oszczędnościami, a prowadzenie działalności gospodarczej wskazuje także na przedsiębiorczość oraz potencjalne możliwości zarobkowe skarżącego. Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że wobec tak wielu wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego, nie było podstaw do dokonania oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych, czy też ich braku. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu tego środka odwoławczego skarżący wskazał, że pomoc jaką otrzymuje od rodziców polega na opłacaniu przez nich dobrowolnie alimentów na jego dziecko oraz częstowaniem go obiadami. Nadmienił, że nie utrzymuje z rodzicami bliskich kontaktów, jest osobą bezrobotną, bez żadnego majątku oraz bez oszczędności z wcześniej prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący wniósł również o zawiadomienie go o terminie rozpoznania zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Analiza akt sprawy prowadzi do uzasadnionych wątpliwości, że nie zawierają one pełnego zażalenia skarżącego. W zawiązku z tym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaistniała konieczność zwrócenia akt sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu w celu uzupełnienia dostrzeżonych braków. Zażalenie jest pismem procesowym, które zgodnie z art. 194 § 3 P.p.s.a. powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie. Mając na uwadze powyższy przepis należy zauważyć, że w aktach Sądu pierwszej instancji znajduje się zażalenie skarżącego (k. 76 akt Sądu pierwszej instancji) niezawierające żadnych wniosków, których sformułowanie jest wymogiem stawianym środkowi odwoławczemu, jakim jest zażalenie, w myśl wskazanego wyżej art. 194 § 3 P.p.s.a. Tym samym wątpliwości powzięte przez Naczelny Sąd Administracyjny mają istotne znaczenie dla rozpoznania wniesionego zażalenia, gdyż bez pewności, co do kompletności treści wniesionego przez skarżącego środka odwoławczego, nie można konsekwentnie przeprowadzić kontroli formalnej pisma skarżącego. Dostrzeżone braki dotyczą obligatoryjnego elementu zażalenia, jakim jest wniosek strony wnoszącej środek odwoławczy. Wątpliwości co do treści zażalenia, mogą ponadto zostać usunięte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w trybie określonym w art. 49 § 1 P.p.s.a., gdyż z wyżej wskazanego powodu pismo skarżącego nie może otrzymać prawidłowego biegu. Należy bowiem mieć na względzie, że w przeciwieństwie do reżimu prawnego, którym objęte są skargi kasacyjne do Naczelnego Sądu Administracyjnego, rygoryzm formalny, mający swoją podstawę w art. 174 i art. 176 P.p.s.a., nie ma w postępowaniu zażaleniowym miejsca, gdyż ww. przepisów nie stosuje się na mocy art. 197 § 2 i art. 194 § 4 P.p.s.a. Ten ostatni przepis określa bowiem wyczerpująco wymogi formalne stawiane przez przepisy prawa środkowi odwoławczemu określonemu w P.p.s.a. jako zażalenie (por. postanowienie NSA z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 441/10, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Tym samym brak wniosku wnoszącego zażalenie jest brakiem formalnym możliwym do konwalidacji w trybie w.w. art. 49 § 1 P.p.s.a. Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.